Minister Diana Pokie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting heeft in Voorburg, Commewijne, officieel de eerste steen gelegd voor de bouw van nieuwe woningen. Het project maakt deel uit van het Affordable Housing Project (AHP), waarbij in totaal 300 woonoplossingen moeten worden gerealiseerd, 150 woningen in Voorburg en nog eens 150 woningen op Reeberg in Wanica. In een land waar de woningnood groot is, is iedere betaalbare woning immers welkom. Maar achter de feestelijke ceremonie schuilt een veel minder rooskleurige werkelijkheid, dit project is al geruime tijd onderweg en heeft volgens de minister zelf een bijzonder lage realisatiegraad gekend. Daarmee wordt de eerste steen vooral een symbool van een probleem dat al veel langer bestaat. Het is gemakkelijk om een bouwplaats te betreden, een helm op te zetten, een troffel ter hand te nemen en een eerste steen te leggen. Veel moeilijker is het om ervoor te zorgen dat honderden gezinnen daadwerkelijk binnen afzienbare tijd de sleutel van een betaalbare woning in handen krijgen. Minister Pokie stelt dat de huidige regering het project aanzienlijk heeft versneld. Volgens haar was de realisatiegraad bij het aantreden van de regering zeer laag en zijn door gerichte inspanningen belangrijke stappen gezet. Dat mag worden erkend. Een regering die een vastgelopen project weer op gang brengt, verdient daarvoor krediet. Maar versnelling kan niet het einddoel zijn.
Het echte resultaat begint pas wanneer de woningen daadwerkelijk zijn gebouwd, opgeleverd en bewoond. Juist daar ligt de kritische toetssteen. De minister spreekt de ambitie uit om alle 300 woonoplossingen nog dit jaar te realiseren. Dat is een stevige doelstelling. Maar ambities zijn in de Surinaamse politiek vaker uitgesproken dan waargemaakt. De geschiedenis van vertraagde projecten, bureaucratische obstakels en plannen die langer duren dan aangekondigd, maakt dat burgers inmiddels terecht vooral kijken naar concrete resultaten. Een bouwproject moet daarom niet worden afgerekend op de eerste steen, maar op de laatste sleuteloverdracht. De woningnood in Suriname is geen nieuw verschijnsel. Gezinnen die jarenlang wachten op een betaalbare woning hebben weinig aan ceremonies, toespraken en beleidsplannen. Zij hebben behoefte aan zekerheid. Zij willen weten wanneer hun woning klaar is, wat de voorwaarden zijn en of de beloofde betaalbaarheid ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. De woningcrisis raakt bovendien niet alleen mensen die nog helemaal geen woning hebben. Ook gezinnen die noodgedwongen bij familie wonen, huurders die een groot deel van hun inkomen aan huisvesting kwijt zijn en jonge huishoudens die geen eigen woning kunnen financieren, worden geconfronteerd met dezelfde structurele problemen.
Dat maakt het des te belangrijker dat de overheid haar verantwoordelijkheid niet beperkt tot het bouwen van enkele honderden woningen. Het AHP kan een waardevolle bijdrage leveren, maar 300 woonoplossingen vormen geen oplossing voor de volledige woningnood. Het is hooguit een stap in de goede richting. Daarbij is de samenwerking met twee bouwbedrijven een belangrijk onderdeel van het project. Publiek private samenwerking kan efficiënt zijn, maar vraagt ook om transparantie. Burgers hebben recht op duidelijkheid over de uitvoering, de voortgang, de kosten en de kwaliteit van de woningen. Wanneer de overheid publieke middelen inzet, mag worden verwacht dat controle en verantwoording geen sluitpost zijn. Opvallend is ook de mededeling dat er voor dit project geen nieuwe registraties plaatsvinden. De geselecteerde personen hebben zich al eerder geregistreerd. Daarmee wordt een deel van de verwachtingen afgebakend, maar tegelijk blijft het wrang voor duizenden andere woningzoekenden die opnieuw buiten de boot vallen. Zij horen dat er nieuwe woningen worden gebouwd, maar krijgen tegelijkertijd te horen dat zij zich voor deze woningen niet meer kunnen aanmelden.
Dat onderstreept een groter probleem, woningbeleid mag niet uitsluitend draaien om afzonderlijke projecten. Er is behoefte aan een langetermijnstrategie waarin jaarlijks structureel nieuwe betaalbare woningen worden toegevoegd. De overheid moet voorkomen dat iedere nieuwe bouwstart opnieuw als een uitzonderlijke gebeurtenis wordt gepresenteerd, terwijl de onderliggende woningnood blijft groeien. De eerste steen in Voorburg is daarom welkom, maar verdient geen overdreven applaus. De echte beoordeling komt later. Niet wanneer de minister de bouwplaats verlaat, maar wanneer de eerste gezinnen hun sleutels ontvangen. Niet wanneer de camera’s draaien, maar wanneer de woningen daadwerkelijk zijn opgeleverd. En niet wanneer een regering vertelt dat zij een project heeft versneld, maar wanneer burgers kunnen vaststellen dat het beloofde resultaat er daadwerkelijk staat. Voor Suriname is de uitdaging helder, minder symboliek, meer uitvoering. Minder beloftes, meer woningen. De 300 woonoplossingen moeten geen nieuw hoofdstuk worden in een lange reeks vertraagde overheidsprojecten. Ze moeten het bewijs worden dat woningbouw daadwerkelijk van plan naar praktijk kan worden gebracht. De eerste steen is gelegd. Nu begint het echte werk.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
