De strijd tegen plasticvervuiling en marien zwerfafval krijgt steeds meer aandacht in Suriname, maar de cijfers laten zien dat de uitdaging nog groot is. Tijdens de Jaar 2 Project Update Bijeenkomst van het PROMAR-project (Prevention of Marine Litter in the Caribbean Sea) werd duidelijk dat duizenden kilo’s afval inmiddels uit het milieu zijn verwijderd, maar dat bijna de helft daarvan uit plastic bestaat. Daarmee wordt opnieuw zichtbaar dat Suriname niet alleen een schoonmaakprobleem heeft, maar vooral een structureel afvalbeheerprobleem. De bijeenkomst, georganiseerd door het Green Heritage Fund Suriname (GHFS) in samenwerking met het Ministerie van Olie, Gas en Milieu (OGM), bracht overheidsinstanties, bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen bijeen. Hoe voorkomt Suriname dat afval uiteindelijk in rivieren, kreken en de zee belandt?
Volgens minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu moet de aanpak veel verder gaan dan het opruimen van kreken en openbare gebieden. Mariene vervuiling raakt volgens hem niet alleen het milieu, maar heeft directe gevolgen voor biodiversiteit, voedselzekerheid en de weerbaarheid tegen klimaatverandering. De oplossing begint niet pas aan de kust, maar bij de basis, een goed afvalbeheersysteem, verantwoord consumentengedrag en beleid dat wordt ondersteund door betrouwbare data. Het PROMAR-project, een regionaal initiatief binnen het Caribisch gebied, richt zich op het verminderen van marien afval door onder meer plasticvervuiling terug te dringen, afvalbeheer te verbeteren en circulaire economie-oplossingen te stimuleren. Het project wordt gefinancierd door het Duitse ministerie voor Milieu en uitgevoerd door Adelphi en het secretariaat van de Cartagena Conventie van UNEP.
Een van de opvallendste resultaten van het afgelopen projectjaar zijn de schoonmaakacties, waaronder activiteiten tijdens World Cleanup Day. Projectcoördinator Cheyenne Samson maakte duidelijk dat de hoeveelheid plastic in het verzamelde afval een alarmsignaal vormt. Bijna de helft van wat wordt aangetroffen bestaat uit plastic. Dit onderstreept volgens betrokken partijen dat tijdelijke opruimacties alleen niet voldoende zijn, er moet worden ingegrepen bij de bron. Binnen PROMAR zijn ook gerichte proefprojecten uitgevoerd op de Centrale Markt, de Vreedzaam Markt en in Leonsberg. Daar zijn extra afvalbakken geplaatst en bewustwordingsactiviteiten georganiseerd om inwoners en ondernemers te stimuleren hun afvalgedrag te veranderen. De resultaten van deze aanpak worden momenteel gevolgd om te bepalen welke maatregelen het meest effectief zijn.
Een belangrijke stap in de strijd tegen zwerfafval is de ontwikkeling van Standaard Werkprocedures (SWP’s) en de Nationale Online Zwerfafvaldatabase. Deze systemen moeten ervoor zorgen dat Suriname niet langer afhankelijk is van losse waarnemingen, maar beschikt over concrete gegevens over soorten afval, hoeveelheden en mogelijke bronnen. De database en procedures werden officieel overgedragen aan de Nationale Milieu Autoriteit (NMA). Hiermee krijgt Suriname een instrument in handen waarmee afvalstromen beter kunnen worden gevolgd en beleid gerichter kan worden ontwikkeld. Ook de invoering van Extended Producer Responsibility (EPR) blijft een belangrijk onderdeel van de aanpak. Dit systeem legt meer verantwoordelijkheid bij producenten en importeurs voor de afvalfase van hun producten en verpakkingen. Hoewel sommige bedrijven al vrijwillige bijdragen leveren aan recycling en inzameling, wordt gewerkt aan een sterker beleidskader.
Suriname werkt binnen PROMAR bovendien samen met andere landen in het Caribisch gebied. Door kennis en ervaringen uit te wisselen moet de regionale aanpak tegen mariene vervuiling worden versterkt. Voor het derde projectjaar staan nieuwe afvalonderzoeken, bewustwordingscampagnes, World Cleanup Day-activiteiten en verdere ondersteuning bij EPR-regelgeving gepland. De verwachting is dat de zwerfafvaldatabase verder wordt uitgebreid zodat beleidsmakers sneller kunnen zien waar de grootste problemen liggen. De resultaten van PROMAR laten zien dat er vooruitgang wordt geboekt, maar ook dat de hoeveelheid afval een harde waarschuwing vormt. Een schoner Suriname vraagt niet alleen om meer schoonmaakacties, maar vooral om een verandering in productie, consumptie en verantwoordelijkheid. Zoals minister Brunings aangaf, de echte waarde van het project zit niet alleen in de resultaten die zijn behaald, maar in de manier waarop deze worden gebruikt om te bouwen aan een duurzamer en schoner land.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
