De tweede rapportage van de Staatsraad, tevens de eerste halfjaarlijkse verantwoording sinds het aantreden van de huidige Raad, komt op een moment waarop Suriname zich geen bestuurlijke vrijblijvendheid meer kan veroorloven en waarin president Jennifer Simons, als voorzitter van dit constitutionele adviesorgaan, niet alleen een verslag in ontvangst nam, maar ook een duidelijke waarschuwing kreeg over de noodzaak om nationale prioriteiten strakker te ordenen. De Raad presenteerde naast zijn eigen werkzaamheden een strategisch advies waarin de regering wordt opgeroepen om de komende jaren nadrukkelijk te focussen op onderwerpen die samen de basis vormen van een land dat economische beloftes alleen kan waarmaken wanneer beleid niet langer versnipperd raakt tussen losse aankondigingen, politieke druk en dagelijkse brandjes.
President Simons sprak haar waardering uit voor de transparante wijze waarop de Staatsraad verantwoording aflegt over zijn werkzaamheden en strategische adviezen, en plaatste de lancering van de officiële website van de Raad in het bredere kader van open communicatie, toegankelijk bestuur en publieke informatie. Die stap is bestuurlijk niet onbelangrijk, omdat een constitutioneel adviesorgaan dat werkt met publieke middelen en adviezen uitbrengt over wetten, staatsbesluiten en nationale strategieën niet in stilte mag functioneren alsof staatsadvies uitsluitend bestemd is voor gesloten kamers. Een moderne democratie heeft instellingen nodig die hun rol niet alleen juridisch vervullen, maar ook zichtbaar maken aan de samenleving waarom hun werk ertoe doet.
De rapportage geeft een overzicht van de werkzaamheden sinds het aantreden van de huidige samenstelling en legt verantwoording af over personeelsbeleid, organisatie en financiële huishouding. Volgens de Staatsraad zijn alle ontvangen middelen over de periode januari tot en met april 2026 verantwoord en zijn sinds het aantreden van de huidige Raad alle financiële verslagen tijdig aan de president aangeboden. Dat is meer dan een administratieve mededeling, omdat financiële verslaglegging bij staatsorganen in een land met gevoeligheden rond vertrouwen, begrotingsdiscipline en institutionele geloofwaardigheid een politieke betekenis krijgt zodra burgers willen weten hoe middelen worden gebruikt en welke prestaties daartegenover staan.
Het feit dat voor de maanden mei en juni nog geen middelen zijn ontvangen, verdient eveneens aandacht, omdat goed bestuur niet alleen vraagt dat instellingen verantwoording afleggen over ontvangen geld, maar ook dat de staat zijn eigen organen tijdig en voorspelbaar kan financieren. Een Staatsraad die moet adviseren over wetgeving, internationale ontwikkelingen en nationale prioriteiten kan niet optimaal functioneren wanneer organisatorische en financiële continuïteit onzeker wordt. De kwaliteit van advies hangt immers niet alleen af van deskundigheid, maar ook van de capaciteit om onderzoek te doen, informatie op te vragen, expertise te organiseren en dossiers zorgvuldig te behandelen.
Uit de rapportage blijkt dat de Staatsraad in de verslagperiode advies heeft uitgebracht over zes initiatiefwetsvoorstellen, zestien ontwerpwetten en vier ontwerp staatsbesluiten. Daarmee laat de Raad zien dat zijn werk niet ceremonieel is, maar direct raakt aan de juridische productie van de staat. Elke wet, elk staatsbesluit en elk advies draagt bij aan de manier waarop macht wordt begrensd, beleid wordt uitgevoerd en burgers uiteindelijk worden geraakt door regels die vaak technisch beginnen, maar diep ingrijpen in bestuur, economie en maatschappelijke ordening.
Bijzonder relevant is het afzonderlijke advies over geopolitieke ontwikkelingen en de invloed daarvan op de Surinaamse economie, omdat Suriname steeds minder kan doen alsof buitenlandse spanningen, handelsverschuivingen, energieprijzen, voedselketens, financiële markten en regionale veiligheidsvraagstukken ver weg blijven. De Staatsraad heeft hiervoor informatie ingewonnen bij verschillende ministeries, instanties en instituten, waarna ongeveer dertig aanbevelingen zijn geformuleerd. Dat geeft het advies meer gewicht dan een algemene beschouwing, omdat het laat zien dat de Raad probeert de regering te dwingen voorbij de korte termijn te kijken en mondiale risico’s te vertalen naar nationale keuzes.
De centrale conclusie van de Staatsraad is hard maar noodzakelijk, omdat productie, voedselzekerheid, gezondheidszorg, onderwijs, nationale veiligheid, valuta en prijsstabiliteit en energiezekerheid niet langer als losse beleidsvelden behandeld kunnen worden. Een land dat weinig produceert, blijft kwetsbaar voor importprijzen. Een land dat voedselzekerheid verwaarloost, betaalt sociale onrust via de supermarkt. Een land dat onderwijs en gezondheidszorg onvoldoende versterkt, ondermijnt zijn menselijk kapitaal. Een land dat nationale veiligheid onderschat, opent ruimte voor criminaliteit, grensdruk en institutionele verzwakking. Een land dat prijsstabiliteit niet beschermt, laat gezinnen en ondernemers de rekening betalen voor bestuurlijke traagheid.
De lancering van de website en Facebookpagina van de Staatsraad moet daarom niet worden gezien als een digitale formaliteit, maar als een stap richting publieke zichtbaarheid van staatsadvies. De Raad stelt terecht dat zij werkt voor het volk met middelen van het volk en dat het nooit zo mag zijn dat de samenleving niet weet waarmee dit orgaan bezig is en welke werkzaamheden worden verricht. Die uitspraak raakt de kern van democratische verantwoording, omdat burgers niet alleen recht hebben op verkiezingen, maar ook op inzicht in de instituties die wetgeving, bestuur en beleid beïnvloeden.
De aanwezigheid van ondervoorzitter Amzad Abdoel en lid Caroline Heilbron bij de lancering onderstreepte dat de Staatsraad zichzelf nadrukkelijker positioneert als zichtbaar adviesorgaan binnen het staatsbestel. Die zichtbaarheid brengt echter ook verantwoordelijkheid mee, omdat een Raad die transparantie claimt, consequent moet blijven publiceren, uitleggen en verantwoorden. Transparantie is geen moment bij een website, maar een bestuurscultuur waarin informatie niet pas naar buiten komt wanneer druk ontstaat, maar structureel beschikbaar wordt gemaakt omdat publieke controle bij goed bestuur hoort.
Suriname heeft op dit moment vooral behoefte aan instellingen die de regering niet alleen bevestigen, maar ook disciplineren door prioriteiten te benoemen en beleidsmatige versnippering bloot te leggen. De komende jaren zullen olie en gas, valutadruk, voedselprijzen, onderwijsachterstanden, gezondheidszorg, veiligheid en energievoorziening niet op elkaar wachten totdat de staat klaar is met plannen schrijven. Daarom moet de regering het advies van de Staatsraad niet behandelen als een dossier voor de lade, maar als een bestuurlijke routekaart die vraagt om keuzes, tijdslijnen, verantwoordelijke ministers, meetbare doelen en publieke voortgangsrapportage.
De tweede rapportage van de Staatsraad laat daarmee zien dat constitutionele adviesorganen pas waarde krijgen wanneer zij zich niet beperken tot procedurele afhandeling, maar de regering helpen om naar de fundamenten van nationale ontwikkeling. President Simons ontvangt met dit verslag dus niet alleen een overzicht van verrichte werkzaamheden, maar ook een politieke spiegel. Indien transparantie, open communicatie en goed bestuur werkelijk uitgangspunten van deze regering blijven, dan moet het strategisch advies van de Staatsraad zichtbaar worden in beleid dat prioriteiten durft te kiezen en in uitvoering die het volk kan controleren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
