De regering presenteert de salarisverhoging van 15 procent voor landsdienaren en gelijkgestelden als een stap vooruit. Voor veel leerkrachten voelt die stap echter eerder als een beperkte pleister op een veel grotere wond. Het Syndicaat voor Onderwijsgevenden in Suriname (SOS) neemt dan ook geen genoegen met een percentage dat op papier aantrekkelijk klinkt, maar in de dagelijkse werkelijkheid grotendeels dreigt te verdampen door stijgende brandstofprijzen, duurdere voeding, hogere vervoerskosten en de voortdurende toename van andere levensbehoeften. De 15 procent salarisverhoging, die eind september 2026 moet worden verwerkt, lost volgens SOS de structurele problemen van onderwijsgevenden niet op. En daar zit precies de kern van het probleem. Een hoger bedrag op de loonstrook betekent nog geen betere levensstandaard. Als de prijzen sneller stijgen dan de koopkracht, blijft de werknemer uiteindelijk met hetzelfde financiële probleem zitten, alleen met een hoger nominaal salaris. De regering en vertegenwoordigers van de vakbeweging bereikten op overeenstemming over de verhoging.
Daarmee werd een akkoord bereikt dat vooral als financieel compromis kan worden gezien. Het percentage van 15 procent staat echter in schril contrast met de veel hogere verwachtingen die vanuit delen van de onderwijssector naar voren waren gebracht. SOS wijst erop dat tijdens de onderhandelingen minimaal 75 procent als eerste stap werd genoemd. Het verschil tussen 75 procent als uitgesproken inzet en 15 procent als uiteindelijke uitkomst is niet klein. Het is een kloof van 60 procentpunten. Dat verschil verdient serieuze uitleg. Niet omdat iedere oorspronkelijke eis automatisch moet worden ingewilligd, maar omdat onderwijsgevenden recht hebben op duidelijkheid over hoe hun belangen zijn verdedigd en welke concessies uiteindelijk zijn gedaan. Voor de leerkracht die dagelijks voor een klas staat, verandert de werkelijkheid immers niet door een handtekening onder een regeringsverklaring. De bus rijdt niet goedkoper. De brandstofrekening wordt niet lager. De boodschappen worden niet vanzelf betaalbaarder. Huur, vervoer, voeding en andere vaste lasten blijven drukken op het gezinsbudget. Een salarisverhoging die vervolgens grotendeels door prijsstijgingen wordt opgeslokt, dreigt daardoor vooral een administratieve verbetering te worden in plaats van een echte sociale vooruitgang.
SOS legt daarnaast een tweede schrijnend kwestie open, de verdeeldheid binnen de onderwijsbonden. De regering meldt dat Reshma Mangre namens BvL/ALS tekende, terwijl Marisa Meye namens de Gezamenlijke Onderwijsbonden ondertekende. Voor SOS staat deze constructie haaks op het beeld van één krachtige vertegenwoordiging van onderwijsgevenden. De bond stelt terecht dat gezamenlijke belangenbehartiging weinig betekenis heeft wanneer de eenheid juist op een cruciaal moment zichtbaar wordt doorbroken. De leerkracht heeft geen behoefte aan een chaos van vertegenwoordigers, verschillende boodschappen en concurrerende vakbondsposities. Wat nodig is, is een duidelijke onderhandelingsstrategie. Wie namens duizenden onderwijsgevenden spreekt, moet niet alleen zichtbaar zijn wanneer er gezamenlijk overleg plaatsvindt, maar vooral wanneer er moeilijke keuzes worden gemaakt en resultaten moeten worden verantwoord. De uitspraak van SOS dat ‘de leerkracht één krachtige stem verdient’ raakt daarom een gevoelig punt. Vakbondseenheid mag geen decorstuk zijn dat alleen tijdens overleg en persmomenten wordt opgevoerd. Een gezamenlijke strijd betekent ook een gezamenlijk mandaat, gezamenlijke prioriteiten en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het resultaat.
Daarbij komt dat de salarisverhoging van 15 procent slechts het begin moet zijn. De regering en vakbeweging hebben een gemengde werkgroep ingesteld met acht vertegenwoordigers van de regering en zeven vertegenwoordigers van de vakbeweging. Deze werkgroep krijgt drie maanden om voorstellen uit te werken voor verdere arbeidsvoorwaarden en het financiële kader. Daar ligt een cruciale verantwoordelijkheid. De komende drie maanden mogen geen periode worden waarin de teleurstelling over de 15 procent langzaam wordt weggeduwd door nieuwe vergaderingen en technische overlegmomenten. De werkgroep moet concrete verbeteringen opleveren. Anders dreigt het zoveelste traject te worden waarin werknemers eerst verwachtingen krijgen voorgeschoteld en vervolgens vooral moeten wachten. Voor SOS gaat het bovendien niet alleen om geld. De bond waarschuwt voor de uitstroom van leerkrachten. Dat probleem kan niet los worden gezien van salaris, arbeidsvoorwaarden en de omstandigheden waaronder onderwijsgevenden hun werk moeten uitvoeren. Wanneer het beroep financieel en professioneel onvoldoende aantrekkelijk blijft, zullen ervaren krachten vertrekken en wordt de druk op de achterblijvers groter.
Dat heeft uiteindelijk gevolgen voor het hele onderwijssysteem. Een school kan geen kwaliteit garanderen zonder voldoende, gemotiveerde en financieel redelijk ondersteunde leerkrachten. Wie het onderwijs wil versterken, kan daarom niet volstaan met het verhogen van een salarispercentage en vervolgens hopen dat het probleem daarmee verdwijnt. De 15 procent moet dan ook niet worden verkocht als een eindpunt. Het is hooguit een eerste stap in een veel groter traject. De echte test begint wanneer de eerste hogere loonstrook binnenkomt en blijkt hoeveel daarvan daadwerkelijk overblijft nadat de maandelijkse rekeningen zijn betaald. Voor de onderwijsgevenden ligt er ondertussen een andere test, die van de vakbonden zelf. Als zij werkelijk namens de leerkracht één vuist willen vormen, zullen zij dat niet alleen met woorden moeten aantonen. Zij zullen het moeten bewijzen aan de onderhandelingstafel, in hun strategie en uiteindelijk in de resultaten die zij weten af te dwingen. Een salarisverhoging van 15 procent kan een stap vooruit zijn. Maar wanneer de kosten van het dagelijks leven die verhoging grotendeels wegvreten en de belangenbehartiging ondertussen verdeeld blijft, dreigt de leerkracht vooral een hoger getal op papier te krijgen zonder overeenkomstige verbetering van zijn of haar werkelijkheid. De komende drie maanden zullen daarom bepalend zijn. Niet de handtekeningen van 27 augustus, maar de concrete afspraken die daarna volgen, zullen bepalen of de 15 procent werkelijk het begin vormt van herstel of slechts een tijdelijke pleister op een veel grotere wond.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
