Het plan om dak en thuislozen uit de binnenstad van Paramaribo op te halen en elders op te vangen, klinkt daadkrachtig, voertuigen staan klaar, een programma is uitgewerkt en locaties zijn aangewezen. Toch dreigt opnieuw hetzelfde patroon zichtbaar te worden dat Suriname al jarenlang achtervolgt, veel aankondigingen, goede bedoelingen en stoere woorden, maar nog altijd onvoldoende beleid, geld en juridische slagkracht om het probleem structureel op te lossen. Volgens districtscommissaris Marlon Budike van Paramaribo-Noord bevindt het programma zich in een vergevorderd stadium. Een deel van de dak en thuislozen zou in Para worden opgevangen, terwijl anderen naar De Stem gaan. Ook mensen met een drugsverslaving die langdurig in de binnenstad verblijven, worden meegenomen. Het doel zou zijn om deze mensen niet op te sluiten of te isoleren, maar hen terug te brengen in de maatschappij. Dat klinkt menselijk en verantwoord. Maar precies daar ligt de echte uitdaging. Een mens van straat halen is geen oplossing als hij enkele weken of maanden later opnieuw op straat belandt.
Opvang zonder structurele begeleiding, verslavingszorg, psychologische ondersteuning, werkmogelijkheden en een veilige woonomgeving is hooguit een tijdelijke verplaatsing van het probleem. De overheid moet daarom oppassen dat dit project niet wordt tot een cosmetische schoonmaakactie van de binnenstad. Dak en thuislozen zijn geen obstakels die uit het straatbeeld moeten verdwijnen omdat zij het imago van Paramaribo aantasten. Het zijn mensen die door een combinatie van armoede, verslaving, psychische, familieproblemen en maatschappelijke uitsluiting op straat terecht zijn gekomen. Tegelijkertijd kan niet worden ontkend dat de situatie in delen van de binnenstad ernstig is. Leegstaande en vervallen panden zijn uitgegroeid tot plekken waar mensen zich langdurig ophouden. Budike wijst onder meer op panden rond Gaatjes Place en in de richting van de Watermolenstraat en Keizerstraat. Zijn beschrijving van een pand waarin zelfs een soort doolhof is ontstaan, maakt duidelijk dat de situatie allang niet meer kan worden afgedaan als een tijdelijk ongemak.
Maar ook hier wordt duidelijk hoe zwak het overheidsbeleid is. De overheid ziet de problemen, kent de locaties en weet dat sommige panden gevaarlijk en verwaarloosd zijn, maar kan vervolgens nauwelijks ingrijpen omdat eigendomsrechten, boedels en juridische procedures in de weg staan. Dat is geen nieuw probleem, het is juist de verantwoordelijkheid van de regering om wetgeving en beleid te ontwikkelen waarmee langdurig vervallen en gevaarlijke panden kunnen worden aangepakt. Een overheid die zegt dat zij de binnenstad veilig wil maken, maar vervolgens beweert juridisch met de handen gebonden te zijn, laat zien dat het beleid achter de werkelijkheid aanloopt. Budike heeft gelijk dat hij niet zomaar een pand kan laten afbreken en daarna persoonlijk geconfronteerd wil worden met schadeclaims of rechtszaken. Maar dat betekent ook dat de regering haar verantwoordelijkheid niet kan blijven doorschuiven naar districtscommissarissen, politie of andere uitvoerende instanties. Als bestaande wetten onvoldoende ruimte bieden om gevaarlijke situaties aan te pakken, moeten die wetten worden aangepast. De aanpak van dak en thuislozen en de aanpak van vervallen panden moeten bovendien onderdeel worden van één geïntegreerd beleid. Het heeft weinig zin om mensen weg te halen uit gebouwen als die gebouwen vervolgens blijven staan als nieuwe aantrekkingspunten voor dezelfde problemen.
Evenmin heeft het zin om panden op te ruimen zonder iets te doen aan de omstandigheden die mensen naar de straat drijven. De aangekondigde voertuigen en het uitgewerkte programma zijn slechts middelen. Het begint pas wanneer de eerste persoon wordt opgehaald. Dan moet blijken of de overheid daadwerkelijk bereid is te investeren in begeleiding, behandeling, huisvesting en terugkeer naar de samenleving. Paramaribo heeft behoefte aan een veilige, schone en leefbare binnenstad. Maar veiligheid mag niet worden verward met het simpelweg verwijderen van mensen die zichtbaar arm, verslaafd of dakloos zijn. Een stad wordt niet menselijker door haar kwetsbaarste inwoners uit het zicht te verplaatsen. Als de regering werkelijk een structurele verandering wil, moet zij verder gaan dan transport en opvang. Zij moet zorgen voor geld, wetgeving, controle, begeleiding en een duidelijke eindverantwoordelijkheid. Anders dreigt dit programma opnieuw een tijdelijke operatie te worden die vooral het straatbeeld verandert, terwijl het onderliggende probleem onaangeroerd blijft. Suriname heeft keiharde beleid nodig dat werkt, wordt uitgevoerd en wordt volgehouden. En de mensen die jarenlang op straat leven hebben recht op meer dan een ritje naar een opvanglocatie. Zij hebben recht op een reële kans om hun leven opnieuw op te bouwen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
