Met de bespreking van de Amerikaanse voorstellen rond transitregelingen voor zogenoemde Third Country Nationals heeft CARICOM een gevoelig migratiedossier op tafel gekregen dat veel verder gaat dan administratieve afspraken tussen Washington en afzonderlijke lidstaten, omdat kleine Caribische landen moeten voorkomen dat zij door internationale migratiedruk worden opgezadeld met veiligheidsrisico’s, extra kosten en maatschappelijke spanningen waarvoor hun systemen nauwelijks zijn gebouwd. De regeringsleiders kwamen in besloten overleg bijeen om de positie van de Gemeenschap te bespreken, nadat de Verenigde Staten memoranda van overeenstemming hadden voorgesteld aan individuele lidstaten over de doorgeleiding van personen uit derde landen. Daarmee komt de regio terecht in een lastig krachtenveld waarin goede relaties met Amerika moeten worden afgewogen tegen nationale capaciteit, grensveiligheid, publieke dienstverlening en het vertrouwen van burgers.
De kern van de CARICOM verklaring is dat de voorgestelde regelingen niet bedoeld zouden zijn voor vestiging van deze personen in lidstaten, maar voor tijdelijke transit richting hun landen van herkomst. Dat onderscheid is politiek belangrijk, omdat burgers in kleine staten snel vrezen dat internationale afspraken kunnen uitmonden in permanente opvang, sociale druk of extra belasting van zorg, politie, huisvesting en immigratiediensten. De regeringsleiders benadrukken daarom dat de bevolking goed moet begrijpen dat het volgens de voorgestelde opzet gaat om doorreis en niet om hervestiging binnen de Caribische Gemeenschap.
Toch klinkt in de verklaring ook duidelijke voorzichtigheid door, omdat CARICOM erkent dat kleine landen beperkte capaciteit hebben om transitregelingen voor grote of complexe groepen migranten te beheren. Zelfs wanneer personen geen strafrechtelijk verleden hebben, blijven controle, documentatie, tijdelijke opvang, medische beoordeling, beveiliging, transport, juridische verantwoordelijkheid en communicatie met herkomstlanden gevoelige onderdelen van zo een proces. Een fout in de uitvoering kan al snel leiden tot politieke onrust, vooral in samenlevingen waar burgers vinden dat basisdiensten voor de eigen bevolking al onder druk staan.
De regionale leiders stellen daarom dat alles moet worden gedaan om te voorkomen dat TCN regelingen de veiligheid van landen verstoren of middelen en diensten weghalen bij de eigen burgers. Die formulering is veelzeggend, omdat zij erkent dat internationale samenwerking niet gratis is en dat elke overeenkomst praktische gevolgen heeft voor kleine staten met beperkte budgetten, beperkte grenscapaciteit en vaak overbelaste publieke instellingen. CARICOM probeert dus niet de deur dicht te slaan voor samenwerking met de Verenigde Staten, maar wil duidelijk maken dat goede buren ook rekening moeten houden met de draagkracht van elkaar.
De verwijzing naar veilige, ordelijke en reguliere migratie plaatst het dossier binnen een internationaal aanvaard kader, waarin migranten niet mogen worden ontmenselijkt en staten tegelijk het recht hebben hun grenzen, veiligheid en publieke orde te beschermen. CARICOM bevestigt de waardigheid van migranten, maar koppelt die waardigheid aan duidelijke procedures, overleg met burgers en respect voor de capaciteit van lidstaten. Dat is een noodzakelijke balans, omdat migratiebeleid snel kan ontsporen wanneer menselijkheid wordt losgemaakt van veiligheid, of wanneer veiligheid wordt gebruikt om menselijkheid volledig weg te drukken.
Opvallend is dat sommige CARICOM landen al hebben getekend, terwijl andere nog in gesprek zijn met Washington. Dat verschil laat zien dat de regio weliswaar spreekt over gemeenschappelijke zorgen, maar dat lidstaten in de praktijk afzonderlijke besluiten nemen op basis van hun eigen relatie met de Verenigde Staten, hun eigen capaciteit en hun eigen politieke afwegingen. CARICOM vermeldt ook dat wereldwijd al dertig landen dergelijke overeenkomsten hebben ondertekend, waarmee Washington kennelijk een bredere internationale strategie volgt om migratietransit via partnerlanden te organiseren.
De grote vraag is hoe vrijwillig en gelijkwaardig zulke afspraken werkelijk zijn wanneer een supermacht onderhandelt met kleine staten die afhankelijk zijn van handel, veiligheidssamenwerking, hulp, visumbeleid, diplomatieke toegang en financiële relaties. Formeel kan elk land zelfstandig beslissen, maar in de internationale politiek bestaat druk vaak niet alleen uit bevelen, maar ook uit verwachtingen, belangen en de stille vrees voor gevolgen wanneer een klein land nee zegt. CARICOM moet daarom niet alleen kijken naar de tekst van zulke memoranda, maar ook naar de machtsverhouding waarin zij worden voorgesteld.
De Surinaamse overheid moet deze case met bijzondere zorg bekijken, omdat migratie, grensbeheer, veiligheid, publieke dienstverlening en buitenlandse druk ook hier rechtstreeks kunnen samenkomen. Een regering die over zulke regelingen praat, moet burgers vroeg uitleg geven, parlementaire controle respecteren, juridische voorwaarden openbaar maken en garanderen dat nationale diensten niet worden overbelast door afspraken die vooral het belang van een grotere partner dienen. Internationale samenwerking is nodig, maar zij wordt pas verantwoord wanneer de eigen bevolking niet achteraf ontdekt welke verplichtingen al zijn aangegaan.
De CARICOM verklaring probeert een middenweg te vinden tussen regionale solidariteit, humanitaire beginselen en realpolitieke samenwerking met de Verenigde Staten. Die middenweg zal alleen standhouden wanneer lidstaten niet afzonderlijk in stilte afspraken maken die later gezamenlijke problemen veroorzaken, maar open, juridisch stevig en bestuurlijk eerlijk omgaan met de risico’s. Het Caribisch gebied heeft geen behoefte aan paniektaal over migranten, maar evenmin aan naïeve diplomatie die kleine staten verandert in doorvoerpunten zonder voldoende controle, middelen en publieke instemming.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
