De druk op BRICS is de afgelopen jaren zo sterk toegenomen dat het blok zijn economische toekomst niet langer alleen kan bouwen op losse verklaringen, symbolische topontmoetingen of bilaterale deals tussen grote landen. De inzet verschuift naar handelsliberalisering, betere afstemming van handelsbeleid en bredere samenwerkingsvormen waarin niet alleen landen, maar hele regio’s elkaar proberen te verbinden. India, dat in 2026 het BRICS voorzitterschap draagt, plaatst veerkracht, samenwerking, innovatie en duurzaamheid nadrukkelijk in het centrum van die agenda.
De gedachte achter deze nieuwe koers is eenvoudig, maar krachtig. Wanneer BRICS landen afzonderlijk onder druk worden gezet door tarieven, sancties, geopolitieke spanningen of toegang tot markten, staan zij zwakker dan wanneer zij handelen via bredere regionale verbanden. Daarom wint het idee van plurilaterale samenwerking terrein, waarbij meerdere landen en regio’s tegelijk afspraken maken over handel, logistiek, investeringen, douaneprocedures en economische veiligheid.
De eerste bouwlaag ligt bij de bestaande regionale blokken rond de kernlanden van BRICS. Brazilië kijkt naar Mercosur, Rusland naar de Euraziatische Economische Unie, Zuid Afrika naar de Southern African Customs Union, China naar de handelsrelatie met ASEAN en India naar BIMSTEC. Deze constructie wordt vaak omschreven als BEAMS, een platform waarin BRICS niet alleen zichzelf verbindt, maar ook zijn regionale achtertuinen probeert mee te nemen in een groter handelsnetwerk.
Ook ontstaat er een tweede laag, waarin de grote regio’s van het mondiale Zuiden zichzelf sterker willen organiseren. In Latijns Amerika kan CELAC verschillende projecten zoals Mercosur, de Pacific Alliance, SICA en CARICOM dichter bij elkaar brengen. In Afrika vormt de African Continental Free Trade Area het grote continentale project, terwijl in Azië en Eurazië verbanden zoals de Shanghai Cooperation Organization, ASEAN, de Golfstaten en de Euraziatische Economische Unie steeds vaker als schakelstukken van een groter netwerk worden gezien.
De echte ambitie ligt in wat men de integratie van integraties kan noemen. In plaats van één vrijhandelsakkoord tussen twee landen ontstaat dan een stelsel waarin regionale blokken met andere regionale blokken onderhandelen. Dat kan meer gewicht geven aan ontwikkelingslanden, omdat zij niet alleen ruwe grondstoffen, arbeidskrachten of consumptiemarkten aanbieden, maar gezamenlijk regels, logistieke corridors en investeringsruimte kunnen vormgeven.
Een voorbeeld daarvan ligt in de mogelijke samenwerking tussen ASEAN en de Euraziatische Economische Unie. De EAEU bestaat voor een groot deel uit landlocked economieën, terwijl ASEAN juist sterk is in maritieme handel, havens, exportproductie en aansluiting op wereldmarkten. Voor de EAEU kan Zuidoost Azië een logistieke uitgang naar zee en wereldhandel vormen, terwijl ASEAN via Centraal Azië toegang krijgt tot groeiende markten, grondstoffen, landroutes en nieuwe consumptiezones.
Ook een brug tussen Mercosur en de Afrikaanse vrijhandelszone kan grote gevolgen hebben. Zo’n verband zou de Zuid Atlantische ruimte veranderen in een economische corridor tussen Latijns Amerika en Afrika, met kansen voor voedsel, energie, mineralen, havens, scheepvaart, agro industrie en industriële samenwerking. Pas wanneer handelsregels, douaneprocedures en havenfaciliteiten beter op elkaar aansluiten, kan die oceaan veranderen van afstand in verbinding.
De combinatie ASEAN en AfCFTA is misschien nog strategischer. ASEAN behoort tot de meest dynamische groeiregio’s van de wereldeconomie, terwijl Afrika door bevolking, verstedelijking en grondstoffen een enorme groeiruimte heeft. Wanneer Aziatische productie, logistieke ervaring en kapitaal sterker worden verbonden met Afrikaanse markten en industriële opbouw, kan dat een nieuwe motor vormen voor Zuid Zuid handel.
Deze beweging krijgt extra betekenis omdat BRICS inmiddels groter en politiek zwaarder is geworden. Het forum omvat naast de oorspronkelijke leden ook landen zoals Egypte, Iran, Ethiopië, Indonesië, Saudi Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, en positioneert zich nadrukkelijk als diplomatiek coördinatieplatform voor het mondiale Zuiden. Tegelijk blijft het blok intern ingewikkeld, omdat belangen tussen China, India, Rusland, Brazilië, Golfstaten en Afrikaanse economieën niet automatisch samenvallen.
De spanning met het Westen versterkt die zoektocht naar nieuwe blokvorming. Tijdens recente BRICS overleggen werd bezorgdheid uitgesproken over protectionisme, economische fragmentatie en de verzwakking van multilateralisme, al lukte het ministers niet altijd om tot één gezamenlijke verklaring te komen. Dat laat zien dat BRICS plus aantrekkelijk is als platform, maar dat de praktische uitvoering moeilijk blijft wanneer geopolitiek, handel en nationale belangen elkaar kruisen.
Toch is de economische logica achter de megaregionale gedachte duidelijk. Handel groeit sneller wanneer regio’s elkaar aanvullen, met energie tegenover voedsel, havens tegenover landroutes, jonge arbeidsmarkten tegenover kapitaal, en productiecapaciteit tegenover consumptiegroei. De grote groeikans van de komende decennia ligt daarom niet alleen in kunstmatige intelligentie of energietransitie, maar ook in het beter verbinden van regio’s die jarenlang apart van elkaar hebben ontwikkeld.
Voor het Caribisch gebied en Suriname is dit geen abstract debat voor grote landen. CARICOM kan binnen een bredere Latijns Amerikaanse en Zuid Atlantische handelsarchitectuur belangrijker worden wanneer het zich slimmer positioneert rond voedselzekerheid, energie, maritieme routes, digitale diensten en toegang tot Zuid Amerikaanse markten. Een kleine economie krijgt meer ruimte wanneer zij niet passief wacht op handelsstromen, maar haar havens, landbouw, olievooruitzichten, financiële regels en diplomatie koppelt aan de nieuwe routes die tussen het mondiale Zuiden ontstaan.
BRICS plus staat daarmee voor een keuze tussen grootse taal en echte economische architectuur. Wanneer het blok blijft hangen in topfoto’s en antiwesterse retoriek, zal de impact beperkt blijven. Wanneer landen erin slagen regionale blokken praktisch te verbinden via handel, standaarden, financiering, infrastructuur en beleidscoördinatie, kan het mondiale Zuiden voor het eerst op grotere schaal niet alleen reageren op de wereldorde, maar zelf nieuwe economische kaarten tekenen.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
