De internationale verhoudingen veranderen sneller dan de oude machtsblokken willen toegeven, waardoor BRICS steeds minder kan worden gezien als een vrijblijvende ontmoetingsplaats voor opkomende economieën en steeds meer als een arena waarin landen uit het Globale Zuiden proberen ruimte te creëren buiten de traditionele invloedssferen. De uitnodiging van India, Brazilië, Zuid Korea, Kenia, Oekraïne, Saudi Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten voor de G7 top liet zien dat ook de gevestigde industrielanden beseffen dat zij mondiale besluiten niet langer uitsluitend binnen een kleine kring kunnen vormgeven. De behoefte aan nieuwe partners is gegroeid, maar de bereidheid om macht, invloed en economische voordelen werkelijk te delen blijft beperkt.
De lange strijd tegen koloniale overheersing heeft landen in Azië, Afrika, Latijns Amerika en het Caribisch gebied wel politieke onafhankelijkheid gegeven, maar zelden een eerlijke uitgangspositie. Economieën waren uitgebuit, grondstoffen waren afgevoerd en veel jonge staten erfden zwakke veiligheidsstructuren, schulden en afhankelijkheid van buitenlandse markten. De Niet Gebonden Beweging bood in de vorige eeuw een alternatief voor landen die niet wilden kiezen tussen grootmachten, maar de val van het socialistische blok rond 1990 gaf de Verenigde Staten ruimte om het wereldtoneel lange tijd vanuit een vrijwel onaantastbare positie te domineren.
Rond die oude zekerheid is inmiddels een nieuwe werkelijkheid ontstaan. China groeide uit tot een economische en militaire grootmacht, Rusland en China hebben hun strategische samenwerking verdiept en landen die vroeger als randspelers werden beschouwd, krijgen opnieuw invloed wanneer conflicten, handelsroutes en energiestromen onder druk komen te staan. Pakistan heeft bijvoorbeeld opnieuw geopolitieke aandacht gekregen door zijn mogelijke rol in contacten rond Iran en de Verenigde Staten. De oorlog rond Iran en de beschadigde internationale positie van Israël hebben de tegenstellingen verder verscherpt, terwijl de wereldwijde kritiek op het optreden in Gaza blijft oplopen en internationale instellingen worden geconfronteerd met zware beschuldigingen en juridische procedures.
De G7 probeert in die omgeving invloed te behouden door het gesprek met opkomende machten te zoeken, maar uitnodigingen alleen maken een verouderde wereldorde niet geloofwaardig. Landen worden wel aan tafel gevraagd, maar de grote besluiten over handel, sancties, veiligheid, technologie en financiële regels worden nog te vaak bepaald vanuit belangen die nauwelijks rekening houden met de ontwikkelingsbehoeften van andere staten. BRICS heeft juist betekenis gekregen omdat het een platform biedt voor handel, financiering, technologische samenwerking en diplomatie zonder dat landen vooraf hun politieke zelfstandigheid hoeven in te leveren.
India staat in dit krachtenveld onder bijzondere druk, want het land beschikt over een enorme bevolking, een groeiende markt, nucleaire capaciteit en een positie die geen grote macht kan negeren, maar tegelijk is de ruimte voor een evenwichtige buitenlandse politiek kleiner geworden. De strategische samenwerking met Washington is de afgelopen jaren hechter geworden, terwijl handelsafspraken en Amerikaanse druk rond Russische olie de indruk hebben versterkt dat New Delhi zijn economische koers mede moet afstemmen op Amerikaanse prioriteiten. De verlaging van Amerikaanse invoertarieven in ruil voor een scherpere beperking van Russische olieaankopen heeft die spanning zichtbaar gemaakt.
De toenadering tot Israël heeft de discussie verder verdiept, omdat Premier Narendra Modi in februari Israël bezocht, sprak het parlement toe en bekrachtigde de nauwe samenwerking op het gebied van defensie, technologie, innovatie en veiligheid. Die koers levert India strategische voordelen op, maar roept binnen delen van het Globale Zuiden ook vragen op over de geloofwaardigheid van een land dat zich internationaal graag presenteert als pleitbezorger van vrede, strategische autonomie en een rechtvaardiger wereldorde. Een onafhankelijke positie kan niet uitsluitend worden afgemeten aan woorden op internationale toppen, maar blijkt vooral wanneer economische druk, militaire partnerschappen en morele dilemma’s tegelijk op tafel liggen.
Het voorzitterschap van BRICS biedt India dit jaar daarom een kans die veel verder reikt dan diplomatieke ceremonies. De top in New Delhi zal scherp worden gevolgd, mede omdat Rusland en China binnen het blok steeds zwaarder wegen en China volgend jaar het voorzitterschap overneemt. India kan zijn geloofwaardigheid versterken door handel in lokale valuta daadwerkelijk uit te bouwen, gezamenlijke ontwikkelingsprojecten te versnellen, meer financiële ruimte te creëren buiten de dominante dollarstructuur en samenwerkingsvormen voor veiligheid en technologie te ontwikkelen die niet afhankelijk zijn van één machtscentrum.
Ook Suriname moet deze ontwikkeling met aandacht volgen, omdat Caribische landen zich in een veranderende wereld niet kunnen veroorloven uitsluitend te reageren op keuzes van grotere staten. Diversificatie van handel, betalingsverkeer, technologie, energiepartners en diplomatieke relaties geeft meer onderhandelingsruimte dan afhankelijkheid van één markt, één munt of één geopolitieke beschermheer. Het land hoeft geen partij te kiezen in ieder conflict, maar moet wel weten welke belangen het zelfstandig wil verdedigen.
BRICS kan alleen een geloofwaardig tegenwicht worden wanneer het meer oplevert dan verklaringen over multipolariteit en samenwerking. Wie werkelijk namens het Globale Zuiden wil spreken, moet bewijzen dat ontwikkelingslanden niet slechts worden uitgenodigd wanneer grote machten steun nodig hebben, maar zelf mee bepalen hoe handel, veiligheid, financiering en waardigheid in de nieuwe wereldorde worden georganiseerd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
