Met veel ceremonie en diplomatieke taal hebben vertegenwoordigers van de overheid, de Matawai-gemeenschap en mijnbouwgigant Zijin Rosebel Mines N.V. een Protocol van Afspraken ondertekend voor goudwinning in het Moeroekreekgebied. Volgens de betrokken partijen moet de overeenkomst zorgen voor ordening en beheer van de aangeslibd goudwinningsactiviteiten binnen het concessiegebied van de multinational. Maar achter die nette woorden rijzen fundamentele vragen, wie profiteert werkelijk van deze deal en wie betaalt uiteindelijk de prijs? De overeenkomst wordt gepresenteerd als een samenwerking tussen overheid, traditioneel gezag en het bedrijfsleven. Toch klinkt het voor critici vooral als een nieuwe stap in de verdere industrialisering van het binnenland, waarbij lokale gemeenschappen opnieuw genoegen moeten nemen met beloften over ontwikkeling, terwijl buitenlandse bedrijven hun grip op natuurlijke rijkdommen versterken. Het Moeroekreekgebied is al langer een gevoelig dossier. Illegale en ongecontroleerde goudwinning, vervuiling van waterwegen en spanningen tussen concessiehouders en lokale goudzoekers zorgen al jaren voor conflicten.
Nu lijkt de overheid gekozen te hebben voor een model waarbij de activiteiten niet worden teruggedrongen, maar geformaliseerd onder toezicht van een grote multinational. De vraag is echter of ordening hier werkelijk betekent dat de belangen van de Matawai gemeenschap centraal staan of dat vooral de economische belangen van de mijnbouwsector worden veiliggesteld. Dat juist een multinational als Zijin Rosebel Mines N.V. een sleutelrol krijgt in het beheer van activiteiten op traditioneel leefgebied, zal bij velen wrang overkomen. De geschiedenis van grootschalige mijnbouwprojecten in Suriname leert immers dat beloften over werkgelegenheid, ontwikkeling en bescherming van het milieu vaak niet in verhouding staan tot de uiteindelijke schade aan natuur en leefomgeving. Kwikvervuiling, ontbossing en aantasting van kreken blijven terugkerende problemen in goudgebieden. Daarnaast blijft onduidelijk hoe transparant dit protocol tot stand is gekomen. Welke concrete afspraken zijn gemaakt over winstdeling, milieubescherming en inspraak van de lokale bevolking? Welke garanties hebben de Matawai daadwerkelijk gekregen?
En hoe vrij is die toestemming wanneer gemeenschappen economisch afhankelijk worden gemaakt van de goudsector? De timing van deze overeenkomst roept eveneens vragen op. Terwijl Suriname internationaal steeds vaker spreekt over duurzaamheid, klimaatbeleid en bescherming van het regenwoud, lijkt de praktijk opnieuw neer te komen op uitbreiding van extractieve activiteiten in kwetsbare gebieden. Het contrast tussen groene ambities en economische realiteit wordt hiermee pijnlijk zichtbaar. Voor de overheid is het protocol waarschijnlijk een poging om controle te krijgen over een chaotische goudsector en tegelijkertijd inkomsten veilig te stellen. Voor de multinational betekent het meer stabiliteit en legitimiteit binnen haar concessiegebied. Maar voor de Matawai-gemeenschap zal uiteindelijk moeten blijken of deze overeenkomst echte vooruitgang brengt of slechts een nieuwe fase in de lange geschiedenis waarin het binnenland grondstoffen levert terwijl anderen de grootste winsten opstrijken. Wat vandaag wordt verkocht als samenwerking, kan morgen net zo goed herinnerd worden als het moment waarop opnieuw een stuk zeggenschap over traditioneel gebied werd ingeruild voor economische beloften waarvan nog bewezen moet worden of ze ooit worden waargemaakt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
