Diplomatiek overleg in New York levert toezeggingen op, terwijl Surinamers nog altijd worden geconfronteerd met een omslachtige visumprocedure en uitblijvende structurele oplossingen. De visumprocedure voor Surinamers die naar Nederland en andere Schengenlanden willen reizen, stond opnieuw centraal tijdens het bilaterale overleg tussen de Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking, Melvin Bouva, en zijn Nederlandse ambtgenoot Tom Berendsen. De ontmoeting vond plaats in New York, in de marge van de 81ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Het gesprek leverde politieke steun op voor de Surinaamse inzet voor Schengenvisumvrijstelling. Minister Berendsen heeft aangegeven dat Nederland Suriname in dit proces zal ondersteunen. Daarmee wordt een boodschap herhaald die vaker in diplomatieke gesprekken tussen beide landen naar voren komt, de relatie is bijzonder, de samenwerking biedt kansen en er bestaat bereidheid om vooruitgang te boeken. Suriname wil af van de visumplicht voor reizen naar Nederland en andere Schengenlanden. Dat streven kan de mobiliteit van Surinamers verbeteren en bijdragen aan intensievere familiecontacten, onderwijsuitwisseling, zakelijke samenwerking en toerisme.
Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen politieke ondersteuning en daadwerkelijke besluitvorming. De toezegging van Nederlandse steun betekent niet dat visumvrij reizen op korte termijn is gegarandeerd. Een eventuele vrijstelling vereist verdere procedures en besluitvorming binnen het Schengensysteem. Minister Bouva heeft daarom ook ingezet op praktische verbeteringen die op kortere termijn haalbaar moeten zijn. Daarbij gaat het om een snellere afhandeling van visumaanvragen en visa met een langere geldigheidsduur. Via technisch overleg moeten concrete verbeteringen worden onderzocht. Dat zijn relevante aandachtspunten, maar ze leggen tegelijkertijd een fundamenteel probleem zichtbaar. Zolang de visumplicht blijft bestaan, blijven Surinamers afhankelijk van procedures die tijd, geld en onzekerheid met zich meebrengen. Een snellere afhandeling kan de administratieve last verminderen, maar verandert niets aan de ongelijke mobiliteitspositie van Surinaamse reizigers. De regering zal daarom duidelijk moeten communiceren welke verbeteringen worden nagestreefd, welke termijnen gelden en welke resultaten uiteindelijk zijn bereikt. Zonder meetbare afspraken dreigt het visumdossier opnieuw te blijven steken in diplomatieke verklaringen. Naast de visumkwestie spraken beide ministers over het versterken van de bilaterale betrekkingen.
Suriname en Nederland willen bestaande afspraken omzetten in concrete resultaten. Bouva benadrukte dat de bijzondere relatie moet worden uitgebouwd op basis van gelijkwaardigheid, wederzijds respect en vertrouwen. Die uitgangspunten zijn belangrijk, zeker gezien de historische verbondenheid tussen beide landen. Maar gelijkwaardigheid kan niet uitsluitend worden afgemeten aan de taal die tijdens diplomatieke ontmoetingen wordt gebruikt. Ze moet ook zichtbaar zijn in de manier waarop afspraken worden uitgevoerd, middelen worden beheerd en belangen worden afgewogen. De verwijzing naar het staatsbezoek van koning Willem Alexander en koningin Máxima aan Suriname vormt een basis voor verdere samenwerking. De uitdaging ligt echter in het vertalen van die diplomatieke goodwill naar beleid dat burgers, instellingen en bedrijven daadwerkelijk ervaren. Het voornemen om het overleg tussen de ministeries structureel voort te zetten, kan daarbij helpen. Alleen moet structureel overleg niet verworden tot een doel op zichzelf. Het succes ervan hangt af van concrete besluiten, verantwoordelijkheden en transparante rapportage. Ook het Fonds Slavernijverleden kwam tijdens het overleg aan de orde. Suriname benadrukte het belang van duidelijke afspraken over het beheer en de besteding van de beschikbare middelen, zodat deze kunnen bijdragen aan herstel en heling.
Juist op dit terrein is bestuurlijke transparantie van groot belang. Middelen die verband houden met het slavernijverleden mogen niet verloren gaan in onduidelijke procedures, institutionele belangen of trage besluitvorming. De samenleving heeft behoefte aan inzicht in de beschikbare middelen, de prioriteiten, de verantwoordelijke instanties en de concrete maatschappelijke resultaten. Herstel en heling zijn geen abstracte diplomatieke begrippen. Ze vragen om beleid dat zichtbaar bijdraagt aan onderwijs, cultuur, sociale ontwikkeling en het aanpakken van historische achterstanden. Daarvoor zijn heldere criteria en publieke verantwoording noodzakelijk. Op economisch gebied willen Suriname en Nederland de contacten tussen het bedrijfsleven intensiveren. Handelsmissies en wederzijdse investeringen moeten nieuwe mogelijkheden creëren op het gebied van energie, landbouw, infrastructuur, logistiek en watermanagement. Deze sectoren kunnen een rol spelen in economische diversificatie en duurzame ontwikkeling. Tegelijkertijd betekent het benoemen van investeringsmogelijkheden niet automatisch dat investeringen daadwerkelijk volgen.
Daarvoor zijn onder meer betrouwbare regelgeving, bestuurlijke efficiëntie, infrastructuur en een voorspelbaar investeringsklimaat nodig. Suriname kan zich niet beperken tot het aantrekken van buitenlandse belangstelling. Het moet ook zorgen voor voorwaarden waaronder economische samenwerking leidt tot lokale werkgelegenheid, kennisoverdracht en duurzame inkomsten. Anders bestaat het risico dat economische samenwerking vooral in beleidsdocumenten en diplomatieke toespraken blijft bestaan. Het overleg tussen Bouva en Berendsen bevestigt dat de diplomatieke relatie tussen Suriname en Nederland actief blijft. Er zijn gedeelde belangen en verschillende terreinen waarop samenwerking mogelijk is. De centrale uitdaging is echter de uitvoering. De uitspraak dat het positieve momentum moet worden omgezet in tastbare resultaten klinkt overtuigend, maar vraagt om een concrete invulling. Voor Surinaamse burgers zijn niet de diplomatieke formuleringen doorslaggevend, maar de gevolgen voor hun dagelijks leven, eenvoudiger reizen, transparant beheer van middelen, betere publieke voorzieningen en economische kansen. De regering zal daarom niet alleen moeten rapporteren over gesprekken en toezeggingen, maar ook over de voortgang en resultaten ervan. Een bijzondere relatie krijgt pas betekenis wanneer afspraken worden nagekomen en de voordelen ervan aantoonbaar in beide samenlevingen terechtkomen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
