De aangekondigde modernisering van het Surinaamse belastingstelsel wordt gepresenteerd als een historische stap richting meer transparantie, efficiëntie en rechtszekerheid. De regering en de Belastingdienst leggen de nadruk op een toekomstbestendig systeem waarin regels worden geharmoniseerd en verouderde wetgeving wordt vervangen. Maar achter de technische uitleg van nieuwe wetten schuilt een grotere uitdaging, een belastingstelsel is niet alleen afhankelijk van goede regels, maar vooral van een sterke uitvoering, vertrouwen en gelijke toepassing. De Commissie van Rapporteurs heeft zich inmiddels gebogen over een omvangrijk pakket aan ontwerpwetten dat de basis moet vormen voor een nieuw fiscaal tijdperk. Tijdens een uitgebreide presentatie door directeur van de Belastingdienst Suriname, Marita Lautan-Wijnerman, werd de samenhang tussen de verschillende wetsproducten uiteengezet. Het gaat onder meer om de Algemene Wet Belastingen, de Algemene Douanewet 2026, de Invorderingswet, de Kostenwet Invordering Belastingen, de Wet Belastingdienst Suriname en de invoeringswetgeving die het nieuwe systeem juridisch moet verankeren.
Op papier vormen deze wetten een logisch geheel. De versnippering van de huidige belastingregels, waarbij verschillende belastingwetten eigen procedures kennen voor aangiften, betalingen, bezwaar en beroep, zorgt inderdaad al jaren voor onduidelijkheid. Een uniforme aanpak kan bijdragen aan meer rechtszekerheid en een betere dienstverlening aan burgers en bedrijven. Toch ligt het grootste risico niet in de wetgeving zelf, maar in de uitvoering ervan. Suriname kent al langer een kloof tussen regelgeving en praktijk. Nieuwe wetten kunnen nog zo modern en uitgebreid zijn, maar zonder voldoende capaciteit, digitale systemen, deskundig personeel en een consequente handhaving blijft hervorming vooral een papieren werkelijkheid. De nieuwe Algemene Wet Belastingen moet onder meer zorgen voor uniforme regels rond verschillende belastingsoorten, waaronder inkomstenbelasting, loonbelasting, omzetbelasting en diverse specifieke heffingen. Ook worden controlebevoegdheden van de Belastingdienst en boetebepalingen aangescherpt. Daarmee krijgt de fiscus meer instrumenten in handen.
Juist daarom is het essentieel dat deze bevoegdheden gepaard gaan met transparantie en duidelijke waarborgen voor belastingplichtigen. Een sterke belastingdienst mag niet alleen streng zijn, zij moet ook voorspelbaar, professioneel en rechtvaardig handelen. Een ander belangrijk onderdeel is de nieuwe Invorderingswet. De huidige regelgeving, die grotendeels teruggaat tot de negentiende eeuw, wordt terecht als achterhaald beschouwd. Een moderne staat kan niet blijven werken met verouderde regels voor het innen van belastingen. De overheid heeft immers de middelen nodig om publieke diensten te financieren. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat strengere invorderingsbevoegdheden vooral worden ingezet tegen burgers en ondernemers die door economische omstandigheden moeite hebben om aan verplichtingen te voldoen. De modernisering van het belastingstelsel komt op een moment waarop Suriname grote financiële uitdagingen kent. De druk om meer belastinginkomsten te genereren is groot. Daardoor bestaat het gevaar dat hervormingen vooral worden gezien als een instrument om de staatskas sneller te vullen, terwijl de bredere doelstelling, een eerlijker en efficiënter systeem, naar de achtergrond verdwijnt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
