De Surinaamse Arbeidsinspectie staat met lege handen tegenover uitzendbureaus die de regels overtreden. Niet omdat de wet geen normen kent, niet omdat overtredingen niet worden vastgesteld, maar omdat de mogelijkheid om daadwerkelijk boetes op te leggen ontbreekt. De overtredingen zijn namelijk nog niet opgenomen op de boetelijst van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JuVe). Volgens directeur Rowan Noredjo wacht de Arbeidsinspectie daar al sinds 2021 of 2022 op. Dat is geen klein administratief probleem. Het is een ernstige bestuurlijke tekortkoming die de geloofwaardigheid van de arbeidswetgeving rechtstreeks aantast. Een toezichthouder die overtredingen constateert maar niet kan bestraffen, beschikt slechts over een halve handhavingsmacht. De oproep aan werkgevers is daarmee eenvoudig, regels bestaan, inspecteurs kunnen langskomen, maar de financiële consequenties van overtredingen blijven vooralsnog uit. Noredjo noemt het zelf een groot manco voor de Arbeidsinspectie. Terecht, maar na vier à vijf jaar wachten kan dit moeilijk nog worden afgedaan als een technisch probleem of een vertraging in de ambtelijke molen.
Als een noodzakelijke boetelijst jarenlang niet wordt aangevuld, rijst vooral het beeld van een overheid die haar eigen handhavingsapparaat verlamd laat functioneren. De Arbeidsinspectie kan bedrijven aanschrijven, gesprekken voeren en bemiddelen. Dat klinkt als optreden, maar handhaving zonder effectieve sanctie heeft een duidelijke grens. Een waarschuwing werkt alleen als daar uiteindelijk een consequentie achter staat. Zodra een werkgever weet dat een overtreding hooguit leidt tot een brief of gesprek, verliest de wet een belangrijk deel van haar afschrikkende werking. Het probleem wordt nog schrijnender in de uitzendsector. Volgens Noredjo mogen momenteel veertien uitzendbedrijven opereren. Tegelijkertijd zijn bij verschillende bedrijven tekortkomingen vastgesteld. Tohora Uitzendbureau zou met een vervallen vergunning hebben geopereerd, bij Janni Detachering zijn eveneens overtredingen vastgesteld en een ander uitzendbureau zou zonder vergunning hebben gewerkt. De werkzaamheden van dat laatste bedrijf zijn inmiddels stopgezet.
Dat de Arbeidsinspectie in ernstige of herhaalde gevallen een vergunning kan intrekken, is belangrijk. Maar ook dat middel komt pas echt in beeld wanneer tekortkomingen zich opstapelen. Een moderne arbeidsinspectie zou over een volledig en proportioneel sanctie instrumentarium moeten beschikken, van waarschuwing en hersteltermijn tot boete en waar nodig, intrekking van een vergunning. Wanneer één van de belangrijkste instrumenten jarenlang ontbreekt, ontstaat een handhavingsgat. De discussie gaat namelijk niet alleen over bureaucratische procedures tussen ministeries. Het gaat over mensen die afhankelijk zijn van hun loon, arbeidsvoorwaarden en rechtsbescherming. Uitzendkrachten bevinden zich bovendien vaak in een kwetsbare positie tegenover werkgevers en bemiddelaars. Juist daarom moet toezicht snel, geloofwaardig en effectief zijn. Daar komt nog een tweede probleem bij, de capaciteit van de Arbeidsinspectie. Volgens Noredjo zijn er ongeveer zestig inspecteurs voor meer dan 15.000 bedrijven en circa 200.000 werknemers. Dat betekent dat één inspecteur theoretisch verantwoordelijk is voor honderden bedrijven en duizenden werknemers. Het is dan onrealistisch om te verwachten dat de inspectie overal tegelijk aanwezig kan zijn.
Daarom is het beroep op de samenleving begrijpelijk. Meldingen kunnen helpen om misstanden zichtbaar te maken. Maar ook hier mag de overheid haar verantwoordelijkheid niet verschuiven. Burgers en werknemers kunnen signaleren, maar zij kunnen geen structureel tekort aan inspecteurs oplossen. Een overheid die duizenden bedrijven en honderdduizenden werknemers onder haar arbeidswetgeving laat vallen, moet ervoor zorgen dat haar toezichthouder voldoende mensen, middelen en bevoegdheden heeft. Het meest zorgwekkende aan deze situatie is misschien wel dat het probleem al jaren bekend is. Sinds 2021 of 2022 wordt gewacht op actie van JuVe. Jarenlang wachten op een essentieel onderdeel van de handhaving is geen normale vertraging meer. Het is bestuurlijke stilstand. Suriname kan arbeidswetten blijven produceren, vergunningen blijven afgeven en inspecties blijven uitvoeren, maar zonder effectieve sancties blijft een deel van die regelgeving tandenloos.
De Arbeidsinspectie kan pas werkelijk streng optreden wanneer zij niet alleen de overtreding mag vaststellen, maar ook over de middelen beschikt om overtreders daadwerkelijk ter verantwoording te roepen. Werknemers hebben niets aan regels die alleen op papier bestaan. Werkgevers die zich wel aan de regels houden hebben niets aan een systeem waarin concurrenten overtredingen kunnen begaan zonder directe financiële sancties. En de samenleving heeft niets aan een inspectiedienst die jarenlang moet wachten op een ministeriële lijst voordat zij haar werk volledig kan doen. Het wordt daarom tijd dat de overheid stopt met het behandelen van deze kwestie als een administratieve bijzaak. De boetelijst moet worden geregeld, de Arbeidsinspectie moet voldoende capaciteit krijgen en de handhaving moet daadwerkelijk functioneren. Want een arbeidswet zonder effectieve handhaving is uiteindelijk geen bescherming. Het is vooral papier.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
