Een nieuwe bundeling van 22 Afro-Surinaamse organisaties wil een einde maken aan versnippering, vrijblijvendheid en jarenlange achterstanden. Onder initiatief van Na Afrikan Kulturu fu Sranan (NAKS) hebben de organisaties de handen ineengeslagen om gezamenlijk op te komen voor de belangen van nazaten van het slavernijverleden. De oproep aan president Jennifer Simons is, cultuur alleen is niet genoeg. Er moet worden gekeken naar onderwijs, gezondheid, grond, huisvesting, ondernemerschap en de structurele positie van Afro-Surinamers in de samenleving. De kerngroep van zeven vertegenwoordigers kreeg van de president de gelegenheid om de plannen toe te lichten. Het bezoek was officieel bedoeld als kennismaking, maar de inzet van de bundeling reikt aanzienlijk verder. Wat zich aandient, is een poging om een brede maatschappelijke beweging te vormen die de overheid niet alleen wil informeren, maar ook wil aanspreken op concrete resultaten. NAKS voorzitter Siegmien Staphorst maakte duidelijk dat de bundeling niet is ontstaan om gezamenlijk aan de politieke tafel te zitten voor een verdeling van middelen. Volgens haar is het uitgangspunt veel fundamenteler, de organisaties erkennen dat zij afzonderlijk onvoldoende slagkracht hebben om de omvangrijke problemen waarmee hun achterban wordt geconfronteerd structureel aan te pakken.
Daarmee raakt de bundeling een gevoelige snaar. Afro-Surinamers worden in publieke discussies nog te vaak gereduceerd tot cultuur, tradities, muziek en erfgoed. Maar achter die zichtbare culturele rijkdom schuilen volgens de organisaties hardnekkige maatschappelijke vraagstukken. Onderwijsachterstanden, problemen rond gezondheid, toegang tot grond, huisvesting en economische ontwikkeling vormen een veel breder verhaal. De uitspraak van Staphorst dat iedereen praat over de Afro’s en denkt dat we alleen aan cultuur doen legt precies bloot waar volgens de organisaties het probleem zit. Cultuur is zichtbaar, maar maatschappelijke achterstand is complexer en vaak minder gemakkelijk in beeld te brengen. Juist daarom wil de bundeling niet blijven steken in algemene verklaringen of symbolische erkenning. De organisaties willen onderzoek naar de daadwerkelijke achterstanden van Afro-Surinamers. Niet op basis van aannames, emoties of politieke slogans, maar op basis van harde gegevens. Hoe groot is de achterstand bij ondernemerschap? Welke barrières bestaan er bij toegang tot grond? Hoe ziet de positie van Afro-Surinamers in het onderwijs eruit? Waar zitten de grootste gezondheidsproblemen? En hoe staat het met huisvesting en economische zelfstandigheid? Zonder betrouwbare cijfers blijven dergelijke vragen gemakkelijk hangen in politieke retoriek. Met cijfers kan beleid worden afgedwongen, gericht worden geïnvesteerd en achteraf worden vastgesteld of programma’s daadwerkelijk resultaat hebben opgeleverd.
De bundeling wil daarom toewerken naar een gericht meerjarenprogramma. Dat klinkt ambitieus en Staphorst erkent zelf dat de uitdaging groot is. Maar juist de omvang van het probleem maakt volgens de organisaties een gezamenlijke aanpak noodzakelijk. Opvallend is ook de timing van het initiatief. Nederland heeft voor Suriname 66,6 miljoen euro beschikbaar gesteld vanuit een speciaal herdenkings- en bewustwordingsfonds van in totaal 200 miljoen euro. Dat geld is niet bedoeld als individuele schadevergoeding aan nazaten van tot slaaf gemaakten, maar voor maatschappelijke projecten, erfgoed, onderwijs en beleidsontwikkeling. De bundeling benadrukt dat zij niet vanwege dat geld bij elkaar is gekomen. Dat onderscheid is belangrijk. Het voorkomt dat een inhoudelijk debat over structurele achterstanden onmiddellijk wordt teruggebracht tot een discussie over financiële middelen. Tegelijkertijd zal juist de aanwezigheid van beschikbare middelen de komende jaren een harde test vormen voor de geloofwaardigheid van overheid en maatschappelijke organisaties. Want als er opnieuw miljoenen beschikbaar komen zonder dat duidelijk wordt welke problemen worden aangepakt, wie daarvoor verantwoordelijk is en welke resultaten moeten worden bereikt, dreigt hetzelfde patroon zich te herhalen, veel woorden, veel bijeenkomsten en uiteindelijk weinig structurele verandering.
De 22 organisaties zullen hun krachten moeten bundelen, prioriteiten moeten vastleggen en elkaar moeten aanspreken wanneer afspraken niet worden nagekomen. Een kerngroep van zeven personen kan coördineren, maar daadwerkelijke verandering vereist een organisatie die bestand is tegen politieke druk, interne verdeeldheid en het gevaar van versnippering. President Simons heeft volgens Staphorst positief gereageerd en belangstelling getoond voor de aanpak. Zij zou het initiatief hebben geprezen en het belang van samenwerking hebben onderstreept. De echte waarde van deze bundeling zal niet worden bepaald door de ontvangst op het presidentieel kabinet, maar door wat er daarna gebeurt. De komende jaren zullen moeten uitwijzen of de 22 organisaties erin slagen om van historische erkenning naar meetbare vooruitgang te gaan. De opdracht is inmiddels neergelegd. De achterstanden moeten niet langer alleen worden besproken, maar aantoonbaar worden teruggedrongen. En als de bundeling haar eigen ambitie serieus neemt, zal niemand zich straks nog tevreden kunnen stellen met mooie woorden, culturele symboliek of incidentele projecten. De tijd van praten over achterstanden is voorbij. Nu begint de veel moeilijkere fase, bewijzen dat ze daadwerkelijk kunnen worden ingelopen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
