De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) en staatsmijnbouwbedrijf N.V. Grassalco willen nauwer samenwerken om de waterkwaliteit van de Saramaccarivier te monitoren en het gebruik van zogenoemde Gold Dressing Agents (GDA’s) in de kleinschalige goudwinning tegen te gaan. De aankondiging klinkt als een stap in de goede richting, maar roept tegelijkertijd vragen op over geloofwaardigheid, verantwoordelijkheid en de daadwerkelijke bescherming van het milieu. Tijdens een kennismakingsbezoek van Grassalco aan de NMA, onder leiding van president-directeur Johan Seymor, werd gesproken over de wettelijke taken van de milieuautoriteit en de uitdagingen waarmee zij wordt geconfronteerd bij de bestrijding van milieuverontreiniging. Directeur Vanuessa Gefferie gaf daarbij inzicht in de bevoegdheden van de NMA en de problemen rond de vervuiling van de Saramaccarivier. Dat beide organisaties nu de handen ineenslaan, is op zichzelf positief. De goudsector vormt al jarenlang een ernstige bedreiging voor rivieren, ecosystemen en de gezondheid van gemeenschappen die afhankelijk zijn van schoon water. Maar een samenwerkingsovereenkomst, een kennismakingsbezoek of een gezamenlijke intentieverklaring is nog geen garantie dat de vervuiling daadwerkelijk wordt teruggedrongen. De realiteit op het terrein is weerbarstiger.
De afgelopen dagen zijn opnieuw signalen naar voren gekomen dat goudzoekers cyanide gebruiken bij hun activiteiten. Dit onderstreept dat illegale praktijken niet verdwijnen door overleg tussen overheidsinstanties en bedrijven. Zolang schadelijke chemicaliën buiten het zicht van toezichthouders worden gebruikt, blijven rivieren en de omliggende ecosystemen kwetsbaar. Grassalco zegt ondertussen zelf interventies te treffen om de milieuveiligheid te bevorderen. Het bedrijf stelt illegale activiteiten in en rondom goudwinningsgebieden te signaleren en te rapporteren, watermonitoring uit te voeren vanuit zijn zorgplicht en bewoners te trainen in het herkennen van milieuverontreiniging. Deze verklaringen verdienen echter een kritische beoordeling. Grassalco is geen onafhankelijke milieuorganisatie, maar een staatsbedrijf dat actief is binnen de mijnbouwsector. Juist daarom is transparantie over zijn eigen rol, verantwoordelijkheden en eventuele betrokkenheid bij eerdere milieuschade essentieel. Een organisatie die zelf onderdeel is van een sector met een zwaar milieubelastend verleden, kan niet zonder meer worden gepresenteerd als een neutrale partner in de strijd tegen vervuiling. De geloofwaardigheid van Grassalco zal niet worden bepaald door de bereidheid om samen te werken, maar door de concrete resultaten die het bedrijf kan aantonen. Welke vervuilingsproblemen zijn daadwerkelijk aangepakt? Welke illegale activiteiten zijn gerapporteerd? Welke maatregelen zijn genomen om schade te voorkomen of te herstellen? En hoe worden de resultaten van de watermonitoring openbaar gemaakt? Ook de rol van de NMA verdient aandacht.
De milieuautoriteit moet niet alleen samenwerken met bedrijven, maar vooral onafhankelijk kunnen optreden wanneer overtredingen worden vastgesteld. De bescherming van het milieu mag niet afhankelijk worden van de goede wil van partijen die zelf economische belangen hebben in de mijnbouwsector. De gezamenlijke ambitie om de waterkwaliteit te beschermen en het onverantwoord gebruik van chemische stoffen tegen te gaan, is noodzakelijk. Maar bewustwording alleen is onvoldoende. Trainingen voor bewoners kunnen helpen om vervuiling te herkennen, maar de verantwoordelijkheid voor daadwerkelijke handhaving ligt bij de bevoegde instanties. Bewoners mogen niet worden opgezadeld met de taak om milieumisstanden te signaleren terwijl structurele controle en sancties uitblijven. De Saramaccarivier heeft geen behoefte aan nog meer mooie verklaringen, maar aan meetbare resultaten. Regelmatige watermetingen, transparante publicatie van onderzoeksgegevens, effectieve controles, sancties tegen overtreders en herstelmaatregelen bij vastgestelde vervuiling moeten de kern vormen van deze samenwerking. Grassalco en de NMA hebben nu de gelegenheid om te bewijzen dat hun samenwerking meer is dan een bestuurlijk gebaar. Zonder onafhankelijke controle, openheid over de resultaten en consequente handhaving dreigt de bescherming van de Saramaccarivier opnieuw te stranden in goede bedoelingen, terwijl de milieuschade zich ondertussen verder opstapelt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com