De agrarische ontwikkeling van Guyana krijgt een opmerkelijke nieuwe dimensie nu het buurland erin slaagt een jarenlang bescheiden honingsector uit te bouwen tot een groeiende bedrijfstak met mogelijkheden voor export, werkgelegenheid en duurzame economische ontwikkeling, terwijl de productie naar verwachting tegen het einde van 2026 de grens van 50.000 gallons zal naderen. De cijfers die minister van Landbouw Zulfikar Mustapha tijdens Honey Fest 2026 presenteerde, tonen aan dat de sector sinds 2022 een uitzonderlijke groei heeft doorgemaakt, waarbij de productie steeg van 3.745 gallons naar bijna 40.000 gallons in 2025. Achter deze indrukwekkende ontwikkeling schuilt echter een veel belangrijkere economische strategie, omdat Guyana zijn natuurlijke hulpbronnen, landbouwkundige deskundigheid en financiële overheidssteun doelgericht probeert te verbinden aan de ontwikkeling van lokale ondernemingen die uiteindelijk buitenlandse markten moeten kunnen bedienen. De uitbreiding van de bijenteelt laat daarmee zien dat economische diversificatie niet noodzakelijk uitsluitend afhankelijk is van miljardinvesteringen in aardolie, grootschalige industrie of buitenlandse ondernemingen, maar eveneens kan ontstaan wanneer relatief kleine productiesectoren gedurende meerdere jaren systematisch worden ondersteund met technische kennis, moderne apparatuur en betrouwbare afzetmogelijkheden.
Tijdens de derde editie van Honey Fest, gehouden op vrijdag 30 oktober bij het ministerie van Landbouw aan Regent Street in Georgetown, benadrukte Mustapha dat de honingindustrie inmiddels een belangrijk onderdeel wordt van het nationale beleid voor voedselzekerheid en plattelandsontwikkeling. De officiële productiegegevens laten zien dat Guyana in 2022 ongeveer 3.745 gallons honing produceerde, waarna de sector in 2025 een niveau bereikte van 38.574 gallons, dat in verschillende overheidsverklaringen afgerond wordt weergegeven als 40.000 gallons. De productie lag daarmee in 2025 ongeveer 53 tot 54 procent hoger dan in 2024, terwijl het groeiverschil met 2022 nog aanzienlijk groter is. Het ministerie verwacht dat de sector tegen het einde van 2026 dicht bij 50.000 gallons uitkomt, maar dit blijft voorlopig een productiedoelstelling en geen definitief vastgesteld jaarresultaat. De snelle toename van de productie illustreert dat een relatief kleinschalige landbouwactiviteit zich binnen enkele jaren kan ontwikkelen tot een bedrijfstak met nationale economische betekenis, mits groei niet uitsluitend wordt gestimuleerd door incidentele financiële bijdragen, maar door een samenhangend programma waarin productie, opleiding en marktontwikkeling elkaar versterken.
De economische strategie wordt uitgevoerd via de Guyana Livestock Development Authority, die de afgelopen jaren stapsgewijs heeft geïnvesteerd in de uitbreiding van het aantal actieve imkers, de verbetering van bijenvolken en de modernisering van de productiemethoden. De overheid heeft aangekondigd dat alle ongeveer 280 geregistreerde imkers tien aanvullende bijenkasten zullen ontvangen, waarmee zij hun productiecapaciteit kunnen uitbreiden en nieuwe inkomstenmogelijkheden kunnen ontwikkelen. De maatregel maakt deel uit van een breder programma waarbij de overheid niet alleen productiemiddelen verstrekt, maar eveneens werkt aan technische begeleiding, kwaliteitscontrole en ondersteuning bij het ontwikkelen van commerciële activiteiten. De totale overheidsinvesteringen in de sector hebben volgens de meest recente officiële gegevens inmiddels meer dan 241 miljoen Guyanese dollar bedragen, waarmee duidelijk wordt dat de groeiende productie niet uitsluitend het resultaat is van gunstige natuurlijke omstandigheden, maar ook van langdurige beleidsmatige ondersteuning. De uitdaging voor de komende jaren zal zijn om vast te stellen in hoeverre deze investeringen leiden tot hogere inkomsten per imker, betere productieprestaties en ondernemingen die uiteindelijk zonder voortdurende overheidssubsidies kunnen functioneren.
De omvang van de verstrekte ondersteuning blijkt uit de gegevens over de periode 2020 tot en met 2026, waarin volgens de landbouwautoriteiten in totaal 3.320 bijenkasten, 52.204 ramen, 57.140 vellen kunstraat en 3.053 standaarden voor bijenkasten beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast werden 2.552 apparaten voor de verwerking en winning van honing verstrekt, samen met ongeveer 5.705 andere hulpmiddelen, beschermingsmiddelen en technische benodigdheden die noodzakelijk zijn om bijenvolken veilig en efficiënt te beheren. De overheid heeft eveneens ongeveer 2.500 honingmonsters laten onderzoeken via het laboratorium van de Guyana Livestock Development Authority, waarmee de basis wordt gelegd voor een betrouwbaarder systeem van kwaliteitsbewaking. Deze investeringen hebben bijgedragen aan de uitbreiding van het aantal actieve bijenkasten van 1.145 naar 1.983, waardoor steeds meer imkers hun productie kunnen vergroten en professionele bedrijfsvoering binnen bereik komt. De cijfers maken tegelijkertijd duidelijk dat beschikbaarheid van apparatuur niet automatisch betekent dat iedere bijenkast optimaal produceert, omdat opbrengsten afhankelijk blijven van de gezondheid van de bijenvolken, bloeiseizoenen, weersomstandigheden, deskundigheid en de kwaliteit van het dagelijkse beheer.
Een bijzonder belangrijk onderdeel van de landbouwstrategie is de bescherming en verbetering van de bijenpopulatie, omdat een groeiende honingindustrie alleen duurzaam kan functioneren wanneer bijenvolken gezond blijven en voldoende toegang hebben tot geschikte natuurlijke leefgebieden. Guyana werkt daarom aan de ingebruikname van zijn eerste gespecialiseerde faciliteit voor het kweken van bijenkoninginnen in Kairuni, waarmee de kwaliteit van bijenvolken en de uitbreiding van productiecapaciteit op langere termijn moeten worden versterkt. Een goed functionerende voorziening voor koninginnenteelt kan bijdragen aan de ontwikkeling van sterke kolonies, betere vervanging van verouderde koninginnen en een stabielere productie, maar vraagt tegelijkertijd om gespecialiseerde kennis van bijengezondheid, genetische eigenschappen en het voorkomen van ziekten. Het ministerie wil daarnaast een modern laboratorium voor honingonderzoek en kwaliteitsclassificatie ontwikkelen, zodat producten beter kunnen worden beoordeeld op samenstelling, zuiverheid en geschiktheid voor internationale markten. Deze voorzieningen zijn economisch van belang omdat honing die uitsluitend lokaal wordt verkocht aan andere eisen kan worden onderworpen dan producten die bestemd zijn voor internationale afnemers, waar voedselveiligheid, traceerbaarheid en uniforme kwaliteit belangrijke voorwaarden vormen voor markttoegang.
De natuurlijke omstandigheden geven Guyana volgens de regering een belangrijke concurrentiepositie, omdat het land beschikt over uitgestrekte bosgebieden, mangrovevegetatie en een tropisch klimaat dat onder geschikte omstandigheden mogelijkheden biedt voor bijenteelt gedurende verschillende perioden van het jaar. De aanwezigheid van uiteenlopende plantensoorten kan bijdragen aan verschillende honingsoorten met eigen smaakprofielen en commerciële eigenschappen, waardoor mogelijkheden ontstaan om producten niet uitsluitend op basis van prijs, maar ook op herkomst, kwaliteit en onderscheidende natuurlijke kenmerken te positioneren. De bijenteelt is daarnaast nauw verbonden met de bescherming van biodiversiteit, omdat bijen een belangrijke rol vervullen bij de bestuiving van uiteenlopende planten en landbouwgewassen. Deze ecologische functie betekent echter niet dat iedere uitbreiding van commerciële bijenvolken automatisch gunstig is voor alle natuurlijke ecosystemen, aangezien zorgvuldig beheer noodzakelijk blijft om ziekten, concurrentie met wilde bestuivers en de aantasting van natuurlijke leefgebieden te voorkomen. De economische toekomst van de sector vraagt daarom om een evenwichtige benadering waarin hogere productie wordt verbonden aan wetenschappelijk verantwoord natuurbeheer en bescherming van de ecologische omstandigheden die de bijenteelt mogelijk maken.
De internationale markt vormt een belangrijke drijfveer achter de Guyanese plannen, omdat de wereldwijde vraag naar honing en aanverwante producten volgens commerciële marktverwachtingen de komende jaren verder kan toenemen. Tijdens Honey Fest verwees Mustapha naar ramingen waarin de omvang van de internationale honingmarkt stijgt van ongeveer 9,9 miljard Amerikaanse dollar in 2025 naar 18,3 miljard dollar in 2034. Deze cijfers zijn prognoses en vertegenwoordigen geen gegarandeerde toekomstige marktgroei, maar illustreren wel waarom landen met geschikte productieomstandigheden belangstelling hebben voor verdere commercialisering. Guyana wil zijn honingsector daarom niet uitsluitend ontwikkelen om de binnenlandse vraag te bedienen, maar uiteindelijk ook om een belangrijke leverancier te worden voor de Caribische regio en mogelijk daarbuiten. De overheid erkent dat de nationale vraag momenteel groter is dan de beschikbare productie, waardoor uitbreiding van de sector in eerste instantie mogelijkheden biedt om de binnenlandse markt beter te bevoorraden. De ambitie om internationaal te concurreren vereist vervolgens aanvullende investeringen in verpakking, productontwikkeling, branding, kwaliteitscertificering en betrouwbare logistieke verbindingen, omdat buitenlandse afnemers niet uitsluitend belangstelling hebben voor een goed product, maar eveneens zekerheid verlangen over constante leveringen en controleerbare productkwaliteit.
De Caribische markt biedt daarbij een interessante economische mogelijkheid, omdat verschillende landen voor een deel van hun voedselvoorziening afhankelijk blijven van import en de regionale regeringsleiders al langer proberen deze afhankelijkheid te verminderen. Het oorspronkelijke CARICOM programma om de regionale voedselimportrekening met 25 procent terug te dringen, is inmiddels verlengd tot 2030, waardoor de verdere ontwikkeling van agrarische productieketens een belangrijke plaats behoudt binnen het regionale economische beleid. Guyana probeert zich binnen deze strategie te positioneren als een van de belangrijkste voedselproducenten van het Caribisch gebied en beschouwt de groeiende honingsector als een aanvullende mogelijkheid om regionale handelsstromen te versterken. De commerciële kansen liggen niet uitsluitend bij de verkoop van onverwerkte honing, maar eveneens bij producten waarin honing wordt toegepast, waaronder voedingsmiddelen, verzorgingsproducten en gespecialiseerde natuurlijke ingrediënten. Een dergelijke uitbreiding kan nieuwe inkomsten genereren voor producenten, verwerkers, verpakkingsbedrijven en transportondernemingen, maar vereist dat de volledige productieketen voldoet aan moderne eisen op het gebied van hygiëne, kwaliteitsbeheer en internationale handel. Het terugdringen van de regionale voedselimport wordt daarmee niet alleen een kwestie van meer produceren, maar vooral van het ontwikkelen van ondernemingen die betrouwbare producten tegen concurrerende prijzen kunnen leveren.
De maatschappelijke betekenis van de ontwikkeling wordt versterkt doordat de overheid de honingindustrie wil benutten om meer vrouwen, jongeren en inheemse gemeenschappen toegang te geven tot agrarisch ondernemerschap. Bijenteelt kan onder geschikte omstandigheden worden gecombineerd met andere landbouwactiviteiten en biedt daardoor mogelijkheden voor kleinschalige ondernemers die niet onmiddellijk over grote oppervlakten landbouwgrond of kostbare machines beschikken. Deze toegankelijkheid betekent echter niet dat professionele honingproductie zonder financiële risico’s kan worden opgebouwd, omdat investeringen in beschermingsmiddelen, gezonde bijenvolken, geschikte locaties en productieverwerking noodzakelijk blijven. De landbouwautoriteiten willen daarom via trainingen, technische ondersteuning en de verstrekking van apparatuur nieuwe ondernemers voorbereiden op de praktische eisen van de sector. Opvallend is dat een Guyanese producent die betrokken is bij de opleiding van nieuwe imkers, eveneens zal deelnemen aan het dertiende bijenteeltcongres in Suriname, waarmee een concrete mogelijkheid ontstaat voor kennisuitwisseling tussen beide buurlanden. De verdere samenwerking met het Guyana School of Agriculture en het Inter American Institute for Cooperation on Agriculture laat zien dat internationale deskundigheid en nationale onderwijsinstellingen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de professionalisering van een sector die vroeger vooral als kleinschalige nevenactiviteit werd beschouwd.
De economische ontwikkeling in Guyana roept tegelijkertijd een belangrijke vraag op over de manier waarop Suriname zijn eigen natuurlijke mogelijkheden benut, omdat ook het Surinaamse grondgebied beschikt over omvangrijke bosgebieden, uiteenlopende bloeiende plantensoorten en agrarische gemeenschappen die onder geschikte omstandigheden kunnen profiteren van professionele bijenteelt. De aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen vormt echter nog geen garantie voor een succesvolle productiebranche, aangezien de beschikbaarheid van technische opleidingen, geschikte bijenvolken, kwaliteitslaboratoria, financieringsmogelijkheden en betrouwbare afzetkanalen uiteindelijk bepalend is voor de commerciële levensvatbaarheid. De Surinaamse overheid zou daarom samen met imkersverenigingen, landbouwinstellingen, universiteiten en het bedrijfsleven moeten onderzoeken welke productiecapaciteit al aanwezig is, welke ecologische omstandigheden verdere uitbreiding toelaten en welke investeringen nodig zijn om lokale honingproducenten beter toegang te geven tot de binnenlandse en regionale markt. Het bijenteeltcongres in Suriname biedt een gelegenheid om niet uitsluitend ervaringen uit te wisselen, maar eveneens concrete afspraken te ontwikkelen over opleiding, onderzoek, productkwaliteit en mogelijke samenwerking met Guyanese ondernemingen. De verwachte inkomsten uit de offshore olieproductie maken het bovendien mogelijk om agrarische diversificatie nadrukkelijker op de nationale investeringsagenda te plaatsen, zodat relatief kleine productiesectoren kunnen doorgroeien tot zelfstandige ondernemingen die werkgelegenheid creëren en de voedselimport helpen verminderen. Een land hoeft immers niet te wachten op omvangrijke buitenlandse investeringen om economische waarde aan zijn natuurlijke omgeving te ontlenen, wanneer gerichte ondersteuning van lokale ondernemers al mogelijkheden biedt om productie, kennis en commerciële activiteiten structureel te versterken.
De razendsnelle groei van de Guyanese honingsector bevestigt uiteindelijk dat economische ontwikkeling niet uitsluitend afhankelijk is van de aanwezigheid van grote industrieën of omvangrijke buitenlandse investeringsprojecten, maar eveneens kan ontstaan wanneer overheden en ondernemers gedurende meerdere jaren samenwerken aan de uitbreiding van lokale productiecapaciteit. De stijging van enkele duizenden gallons in 2022 naar bijna 40.000 gallons in 2025 en de ambitie om tegen het einde van 2026 de grens van 50.000 gallons te benaderen, laten zien dat gerichte investeringen in apparatuur, technische begeleiding en kwaliteitscontrole meetbare resultaten kunnen opleveren. De komende jaren zullen moeten uitwijzen of Guyana erin slaagt deze productiegroei om te zetten in duurzame exportinkomsten en een stabiele positie op de Caribische markt, omdat een toenemende productie pas werkelijk economische betekenis krijgt wanneer de opbrengsten voldoende zijn om ondernemingen zelfstandig te laten groeien. De ontwikkeling laat bovendien zien dat de bescherming van natuurlijke ecosystemen en economische productie elkaar onder geschikte omstandigheden kunnen versterken, mits de sector zorgvuldig wordt beheerd en de commerciële ambities niet ten koste gaan van de biodiversiteit waarvan zij afhankelijk is. Guyana probeert inmiddels met honing, landbouwtechnologie en gerichte overheidsinvesteringen een aanvullende economische pijler op te bouwen, waarmee een belangrijke werkelijkheid zichtbaar wordt voor het gehele Caribische gebied, namelijk dat duurzame welvaart niet alleen wordt gevonden in aardolie, goud en andere grondstoffen, maar eveneens kan worden opgebouwd door de natuurlijke rijkdommen die dagelijks beschikbaar zijn met deskundigheid, ondernemerschap en langdurige beleidsdiscipline om te zetten in hoogwaardige producten voor de internationale markt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
