De internationale economische machtsverhoudingen dreigen een ingrijpende verandering te ondergaan, nu het samenwerkingsverband BRICS zijn aandacht steeds nadrukkelijker verplaatst van de uitbreiding van het aantal deelnemende landen naar de ontwikkeling van financiële infrastructuren, handelsnetwerken en technologische systemen waarmee opkomende economieën hun internationale positie daadwerkelijk kunnen versterken. Tijdens de achttiende BRICS top, gehouden op 12 en 13 september 2026 in New Delhi, hebben de regeringsleiders een gezamenlijke verklaring aangenomen waarin grensoverschrijdende betalingen, industriële samenwerking, kunstmatige intelligentie, ontwikkelingsfinanciering en de positie van kleine en middelgrote ondernemingen centraal staan. Achter deze afspraken schuilt een strategische ontwikkeling die veel verder gaat dan de gebruikelijke diplomatieke verklaringen over een rechtvaardiger wereldorde, omdat landen als China, India, Rusland, Brazilië en Zuid Afrika steeds nadrukkelijker proberen mechanismen te ontwikkelen waarmee zij internationale handel kunnen organiseren zonder voor iedere financiële of technologische verbinding afhankelijk te blijven van bestaande westerse infrastructuren. De werkelijke betekenis van deze koerswijziging zal echter niet worden bepaald door het economische gewicht van het samenwerkingsverband of de omvang van zijn ambities, maar door de vraag of de betrokken landen erin slagen hun uiteenlopende nationale belangen om te zetten in systemen die daadwerkelijk functioneren voor banken, producenten, exporteurs en internationale investeerders.
De verklaring van New Delhi markeert een volgende fase in de ontwikkeling van BRICS, dat oorspronkelijk begon als een economisch samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India en China, later werd uitgebreid met Zuid Afrika en inmiddels ook nieuwe leden uit het Midden Oosten, Afrika en Azië omvat. Door deze uitbreiding vertegenwoordigt het samenwerkingsverband een aanzienlijk deel van de wereldbevolking en beschikt het over belangrijke industriële centra, omvangrijke energievoorraden, grote afzetmarkten en strategische grondstoffen die noodzakelijk zijn voor de internationale productie. De onderlinge economische verschillen blijven echter aanzienlijk, omdat de deelnemende landen uiteenlopende politieke systemen, financiële belangen en buitenlandse handelsrelaties hebben. Rusland en China benadrukken regelmatig de noodzaak om bestaande internationale machtsverhoudingen te veranderen, terwijl India en Brazilië doorgaans sterker inzetten op economische samenwerking en hervorming van internationale instellingen zonder hun betrekkingen met traditionele westerse handelspartners te verzwakken. Deze verschillende benaderingen maken duidelijk dat BRICS voorlopig geen economische unie is waarin alle leden dezelfde politieke en financiële doelstellingen nastreven, maar een samenwerkingsverband dat probeert gemeenschappelijke belangen te identificeren binnen een steeds ingewikkelder internationale economie.
Een van de belangrijkste onderdelen van de nieuwe strategie betreft het ontwikkelen van efficiëntere internationale betalingsmechanismen, waarbij de BRICS Payment Task Force onderzoekt hoe bestaande nationale betalingssystemen en financiële berichtennetwerken beter met elkaar verbonden kunnen worden. De deelnemende landen willen daarmee internationale transacties sneller, goedkoper en toegankelijker maken, terwijl eveneens wordt onderzocht in hoeverre handelsbetalingen vaker rechtstreeks in nationale valuta kunnen plaatsvinden. Dit betekent niet dat BRICS inmiddels beschikt over een gezamenlijke munt of een volledig operationeel alternatief voor het mondiale betalingsverkeer, aangezien de technische en financiële voorbereidingen nog volop onderwerp van overleg zijn. De uitdaging ligt vooral in het verbinden van uiteenlopende nationale systemen die verschillen in regelgeving, valutabeheer, liquiditeitsvoorziening en technische standaarden. Een grensoverschrijdende betaling vereist immers meer dan het elektronisch verzenden van geld, omdat commerciële banken ook zekerheid moeten hebben over de uiteindelijke afwikkeling, de beschikbaarheid van buitenlandse valuta, de identiteit van betrokken partijen en de naleving van internationale financiële voorschriften. De verklaring van New Delhi onderstreept daarom dat de ontwikkeling van dergelijke systemen moet aansluiten op nationale prioriteiten en dat niet iedere lidstaat verplicht dezelfde technische of monetaire oplossing hoeft te gebruiken.
De economische gevolgen van deze ontwikkeling kunnen aanzienlijk worden wanneer internationale ondernemingen in de toekomst gemakkelijker rechtstreeks zaken kunnen doen met handelspartners binnen verschillende BRICS economieën. Een Braziliaanse exporteur die goederen aan een Indiase onderneming verkoopt, zou onder bepaalde omstandigheden minder afhankelijk kunnen worden van aanvullende valutaconversies via de Amerikaanse dollar wanneer beide landen beschikken over betrouwbare mechanismen om betalingen rechtstreeks in hun eigen munteenheden af te wikkelen. Dergelijke systemen kunnen transactiekosten verminderen en de verwerking van internationale betalingen versnellen, maar hun werkelijke waarde blijft afhankelijk van de stabiliteit van nationale munten, de omvang van handelsstromen en de beschikbaarheid van financiële instellingen die bereid zijn de betrokken valuta te verhandelen. De dominante positie van de dollar wordt daarmee niet automatisch beëindigd, omdat de Amerikaanse munt nog altijd beschikt over grote internationale financiële markten, omvangrijke liquiditeit en een centrale positie binnen mondiale handelscontracten en financiële reserves. De economische ambitie van BRICS moet daarom vooral worden gezien als een poging om aanvullende mogelijkheden te creëren binnen het internationale betalingsverkeer, waarbij landen meer keuzevrijheid willen verkrijgen zonder noodzakelijk alle bestaande financiële verbindingen te vervangen.
De nieuwe koers richt zich tegelijkertijd op de internationale productieketens waarin grondstoffen worden verwerkt, industriële goederen worden geproduceerd en gespecialiseerde technologieën over verschillende landen worden verspreid. Met het Global Value Chain Action Plan voor de periode 2026 tot 2030 willen de BRICS landen samenwerking bevorderen op het gebied van handelsfacilitering, industriële capaciteit, transportverbindingen, digitalisering en toegang tot moderne technologie. Deze aanpak moet ondernemingen beter in staat stellen deel te nemen aan internationale productieprocessen en tegelijk de kwetsbaarheid verminderen die ontstaat wanneer landen voor essentiële goederen afhankelijk zijn van een beperkt aantal leveranciers of transportverbindingen. De economische betekenis hiervan is bijzonder groot voor ontwikkelingslanden die voornamelijk ruwe materialen exporteren, omdat een betere aansluiting op internationale productieketens mogelijkheden kan creëren om zelf meer grondstoffen te verwerken, industriële producten te vervaardigen en hoogwaardige diensten te leveren. Het actieplan heeft echter nog niet automatisch geleid tot een gezamenlijke industriële markt, aangezien daadwerkelijke uitvoering afhankelijk blijft van investeringsbeslissingen, technische samenwerking, nationale regelgeving en de bereidheid van bedrijven om nieuwe productieactiviteiten binnen deelnemende landen te ontwikkelen.
Een opvallend onderdeel van deze strategie is de toenemende aandacht voor kleine en middelgrote ondernemingen, die internationaal vaak moeilijk toegang krijgen tot financiering wanneer zij goederen willen exporteren of deelnemen aan grotere productieketens. Veel kleinere bedrijven beschikken over voldoende commerciële mogelijkheden, maar worden beperkt doordat banken uitgebreide zekerheden verlangen en onvoldoende informatie hebben om toekomstige inkomsten en betalingsverplichtingen betrouwbaar te beoordelen. Binnen BRICS wordt daarom gewerkt aan nieuwe uitgangspunten voor kredietbeoordeling, waarbij de financiële prestaties en kasstromen van exportgerichte ondernemingen een grotere rol moeten krijgen naast traditionele vormen van onderpand. Daarnaast wordt onderzocht of een gezamenlijk mechanisme voor factuurfinanciering kan worden ontwikkeld, waarmee ondernemingen hun openstaande handelsfacturen eerder kunnen omzetten in beschikbare financiële middelen. De economische betekenis hiervan is dat een exporteur niet noodzakelijk maanden hoeft te wachten totdat een buitenlandse afnemer een factuur betaalt, maar onder geschikte voorwaarden eerder toegang kan krijgen tot werkkapitaal waarmee personeel, grondstoffen en nieuwe productie kunnen worden gefinancierd. De voorstellen bevinden zich echter nog in een ontwikkelingsfase en vereisen betrouwbare kredietinformatie, juridische zekerheid en financiële instellingen die bereid zijn de bijbehorende risico’s te dragen.
De internationale ontwikkelingsfinanciering vormt een andere belangrijke pijler van de nieuwe BRICS strategie, waarbij de New Development Bank een steeds grotere rol krijgt in het ondersteunen van infrastructuur, duurzame energievoorziening en economische modernisering. De bank, die in 2015 werd opgericht als aanvullend financieringsinstrument voor opkomende economieën, rapporteert inmiddels ongeveer 42,9 miljard Amerikaanse dollar aan goedgekeurde financiering voor 139 projecten. Deze projecten hebben onder meer betrekking op transportinfrastructuur, energieopwekking, waterbeheer, huisvesting en digitale voorzieningen, waarbij de bank eveneens probeert het aandeel van financiering in nationale valuta te vergroten. De genoemde 42,9 miljard dollar vertegenwoordigt goedgekeurde financiering en mag daarom niet zonder meer worden beschouwd als een bedrag dat volledig is uitgekeerd of waarvan alle projecten al zijn voltooid. De regeringsleiders hebben tijdens de bijeenkomst in New Delhi opnieuw steun uitgesproken voor de verdere ontwikkeling van deze bank en voor het uitbreiden van haar mogelijkheden om kapitaal aan te trekken, financiële risico’s te verminderen en nieuwe investeringsprojecten te ondersteunen. Daarmee probeert BRICS een institutionele basis te creëren die niet uitsluitend afhankelijk is van politieke verklaringen, maar beschikt over financiële instrumenten waarmee economische ontwikkeling daadwerkelijk kan worden gefinancierd.
De rol van kunstmatige intelligentie binnen deze economische samenwerking krijgt eveneens een steeds prominentere plaats, omdat de deelnemende landen erkennen dat toekomstige concurrentiekracht niet uitsluitend wordt bepaald door natuurlijke hulpbronnen of goedkope arbeidskrachten, maar ook door toegang tot geavanceerde technologie, betrouwbare digitale infrastructuur en gespecialiseerde kennis. De verklaring van New Delhi besteedt aandacht aan de economische gevolgen van AI, de ontwikkeling van digitale standaarden en de mogelijkheden om technologie te gebruiken voor industriële modernisering en duurzame groei. Een belangrijke uitdaging ligt daarbij in het voorkomen dat ontwikkelingslanden uitsluitend consumenten worden van buitenlandse technologische systemen, waardoor nieuwe vormen van afhankelijkheid kunnen ontstaan van internationale softwareleveranciers, cloudplatforms en eigenaren van digitale infrastructuur. De economische mogelijkheden worden groter wanneer landen investeren in eigen technische opleidingen, betrouwbare datacenters, cybersecurity en de ontwikkeling van toepassingen die aansluiten op nationale productiesectoren. De samenwerking binnen BRICS kan hiervoor nieuwe mogelijkheden bieden, maar de deelnemende landen zullen ook afspraken moeten maken over gegevensbescherming, intellectuele eigendom, technische veiligheid en de verantwoordelijke toepassing van kunstmatige intelligentie binnen financiële en industriële processen.
De combinatie van handelsfinanciering, digitale betalingen en technologische samenwerking kan op langere termijn een belangrijke verschuiving veroorzaken binnen de internationale concurrentieverhoudingen, omdat ondernemingen niet langer uitsluitend afhankelijk hoeven te zijn van de economische omstandigheden binnen hun eigen nationale markt. Een producent die beschikt over betrouwbare digitale betalingsmogelijkheden, toegang tot werkkapitaal en goede internationale logistieke verbindingen, kan gemakkelijker deelnemen aan buitenlandse handelsstromen en zijn productiecapaciteit uitbreiden. Voor BRICS betekent dit dat de economische waarde van samenwerking niet uitsluitend ligt in het vergroten van het gezamenlijke aandeel in de wereldproductie, maar vooral in het ontwikkelen van mechanismen waarmee ondernemingen daadwerkelijk toegang krijgen tot nieuwe markten. Het verminderen van handelsbelemmeringen, het verbeteren van internationale betalingsafwikkeling en het versterken van industriële samenwerking kunnen daarbij elkaar ondersteunen, maar alleen wanneer de maatregelen op nationaal niveau worden uitgevoerd en commerciële partijen voldoende vertrouwen hebben in de nieuwe systemen. De aanwezigheid van grote economieën binnen één samenwerkingsverband vormt immers nog geen garantie dat onderlinge handel automatisch efficiënter wordt, aangezien uiteenlopende regelgeving, invoertarieven, valutarisico’s en geopolitieke tegenstellingen de economische samenwerking aanzienlijk kunnen vertragen.
De internationale ontwikkeling roept tegelijkertijd vragen op over de toekomst van bestaande financiële instellingen en de economische positie van westerse landen, omdat BRICS probeert aanvullende mogelijkheden te creëren voor financiering en handelsafwikkeling buiten de traditionele structuren. De Verenigde Staten en Europese economieën blijven beschikken over omvangrijke kapitaalmarkten, invloedrijke financiële instellingen en belangrijke technologische ondernemingen, waardoor de economische positie van BRICS niet eenvoudig kan worden vertaald naar een onmiddellijke verschuiving van de mondiale financiële macht. De interne verschillen binnen het samenwerkingsverband vormen eveneens een belangrijke beperking, omdat landen niet noodzakelijk bereid zijn nationale financiële bevoegdheden over te dragen of hun handelsbeleid volledig af te stemmen op de belangen van andere leden. De discussie over een gezamenlijke BRICS munt illustreert deze spanning, aangezien de invoering daarvan ingrijpende afspraken zou vereisen over centrale banken, monetair beleid, kapitaalverkeer en financiële stabiliteit. De huidige strategie lijkt daarom vooral gericht op praktische samenwerking tussen bestaande nationale systemen, waarmee de deelnemende landen hun financiële mogelijkheden willen vergroten zonder onmiddellijk een volledig geïntegreerde economische unie te vormen.
De ontwikkeling is voor Suriname bijzondere belangrijk, omdat de nationale economie zich voorbereidt op een nieuwe fase van internationale investeringen en handelsactiviteiten door de verwachte uitbreiding van de offshore olieproductie vanaf 2028. De toenemende economische invloed van landen als Brazilië, India en China kan nieuwe mogelijkheden creëren voor Surinaamse ondernemingen die actief zijn binnen landbouw, voedselverwerking, logistiek, technische dienstverlening en andere productieve sectoren, maar de toegang tot grotere internationale markten vereist meer dan diplomatieke betrekkingen en belangstelling van buitenlandse investeerders. Suriname zou daarom nadrukkelijker moeten investeren in moderne betalingsinfrastructuur, betrouwbare handelsfinanciering, internationale certificering, digitale dienstverlening en de ontwikkeling van ondernemingen die zelfstandig aan buitenlandse kwaliteitseisen kunnen voldoen. De Centrale Bank van Suriname, commerciële banken, exportorganisaties en het bedrijfsleven kunnen gezamenlijk onderzoeken hoe internationale betaalverbindingen kunnen worden verbeterd en hoe kleinere ondernemingen gemakkelijker toegang kunnen krijgen tot krediet op basis van aantoonbare bedrijfsresultaten en betrouwbare handelscontracten. Ook de ontwikkelingen rond de New Development Bank verdienen aandacht, zonder daarbij de indruk te wekken dat Suriname automatisch aanspraak heeft op financiering via een instelling waarvan de toegang afhankelijk is van specifieke lidmaatschapsvoorwaarden en projectbeoordelingen. De grootste nationale winst zal ontstaan wanneer toekomstige olieinkomsten worden gebruikt om de productieve economie te versterken en Surinaamse ondernemingen in staat worden gesteld goederen en diensten met een hogere toegevoegde waarde te leveren, zodat het land niet uitsluitend grondstoffen blijft exporteren en eindproducten blijft importeren.
De achttiende BRICS top in New Delhi bevestigt uiteindelijk dat de internationale economische samenwerking tussen opkomende landen zich geleidelijk ontwikkelt van een voornamelijk diplomatiek platform naar een netwerk waarin financiële infrastructuur, industriële samenwerking, technologie en ontwikkelingsfinanciering steeds belangrijker worden. De aangekondigde plannen voor grensoverschrijdende betalingen, sterkere internationale productieketens, betere financieringsmogelijkheden voor kleine ondernemingen en uitbreiding van de New Development Bank kunnen op langere termijn betekenisvolle gevolgen krijgen voor de internationale handel, maar de werkelijke resultaten blijven afhankelijk van uitvoering, nationale beleidskeuzes en het vertrouwen van ondernemingen en financiële instellingen. De komende jaren zullen daarom moeten uitwijzen of BRICS erin slaagt de bestaande economische verschillen tussen zijn leden te overbruggen en gezamenlijke afspraken om te zetten in systemen die daadwerkelijk goedkoper, sneller en betrouwbaarder functioneren dan de alternatieven die al beschikbaar zijn. Het internationale economische landschap verandert niet uitsluitend doordat nieuwe landen zich aansluiten bij een samenwerkingsverband of regeringsleiders gezamenlijk verklaringen ondertekenen, maar vooral wanneer ondernemingen dankzij nieuwe infrastructuur toegang krijgen tot kapitaal, technologie en buitenlandse markten die voorheen moeilijk bereikbaar waren. De werkelijke machtsverschuiving binnen de wereldeconomie zal dan ook niet worden bepaald door het aantal vlaggen aan een conferentietafel, maar door de landen die erin slagen financiële middelen, industriële kennis en technologische mogelijkheden daadwerkelijk om te zetten in hogere productie, sterkere ondernemingen en duurzame welvaart voor hun bevolking.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
