De internationale economische machtsverhoudingen komen steeds nadrukkelijker onder druk te staan nu elf opkomende economieën binnen BRICS hun samenwerking uitbreiden en meer invloed opeisen op de instellingen die het mondiale financiële en handelsverkeer bepalen. Tijdens de achttiende BRICS top, die op 12 en 13 september 2026 in New Delhi werd gehouden, bereikten de regeringsleiders overeenstemming over een gezamenlijke verklaring van 140 paragrafen. De bijeenkomst viel samen met het twintigjarig bestaan van het samenwerkingsverband en vormde een belangrijk moment in de ambitie om de economische afhankelijkheid van traditionele westerse machtscentra te verminderen. Onder leiding van de Indiase premier Narendra Modi werden afspraken gemaakt over financiële samenwerking, technologische ontwikkeling, internationale handel en hervorming van multilaterale instellingen. De politieke eensgezindheid is opmerkelijk, omdat de aangesloten landen uiteenlopende economische belangen en geopolitieke standpunten vertegenwoordigen. De belangrijkste uitdaging blijft echter of deze samenwerking daadwerkelijk kan leiden tot sterkere nationale economieën en een eerlijkere verdeling van internationale financiële invloed.
De regeringsleiders spraken zich nadrukkelijk uit tegen eenzijdige economische sancties, handelsbeperkingen en importheffingen die buiten internationaal overeengekomen multilaterale kaders worden opgelegd. Volgens de gezamenlijke verklaring kunnen dergelijke maatregelen de internationale handel verstoren, economische onzekerheid vergroten en vooral ontwikkelingslanden benadelen die sterk afhankelijk zijn van buitenlandse markten en financiering. BRICS pleit daarom voor hervormingen binnen internationale instellingen, waaronder het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de Verenigde Naties, zodat opkomende economieën meer invloed krijgen op besluitvorming. De samenwerking verschilt van die binnen de G7 doordat BRICS landen met uiteenlopende politieke systemen, culturele achtergronden en economische ontwikkelingsniveaus bijeenbrengt zonder volledige overeenstemming over hun nationale beleidsmodellen te verlangen. Deze diversiteit vergroot de internationale vertegenwoordiging, maar maakt gezamenlijke besluitvorming tegelijkertijd ingewikkelder. Vooral de verschillen tussen grote economieën zoals China en India, evenals de geopolitieke belangen van Rusland, Iran en andere leden, kunnen de uitvoering van gezamenlijke economische plannen bemoeilijken.
Een belangrijke pijler van de nieuwe strategie is de verdere versterking van de New Development Bank, die in 2015 werd opgericht om infrastructuur en duurzame economische ontwikkeling binnen opkomende economieën te financieren. De bank ondersteunt inmiddels projecten op het gebied van transport, drinkwatervoorziening, energie en stedelijke infrastructuur, waaronder metrolijnen in Mumbai en verschillende investeringsprogramma’s in Brazilië en Zuid Afrika. De BRICS leiders willen het ledenbestand van de instelling verder uitbreiden, nieuwe financieringsbronnen aantrekken en het aandeel van kredietverlening in nationale valuta vergroten. Daarmee proberen zij ontwikkelingslanden minder kwetsbaar te maken voor wisselkoersschommelingen en de afhankelijkheid van leningen in Amerikaanse dollars te beperken. De omvang van de internationale financieringsbehoefte blijft echter aanzienlijk groter dan de huidige kredietcapaciteit van de bank, waardoor verdere kapitaaluitbreiding en betere uitvoering van projecten noodzakelijk zijn. De instelling heeft inmiddels een belangrijke internationale positie opgebouwd, maar moet nog aantonen dat zij op grotere schaal kan concurreren met gevestigde ontwikkelingsbanken die beschikken over aanzienlijk omvangrijkere financieringsprogramma’s.
De discussie over financiële onafhankelijkheid kreeg tijdens de bijeenkomst bijzondere aandacht, omdat steeds meer landen mogelijkheden onderzoeken om onderlinge handel en investeringen rechtstreeks in nationale valuta af te wikkelen. De BRICS landen willen daarom de samenwerking tussen betalingssystemen verbeteren en onderzoeken hoe grensoverschrijdende transacties efficiënter kunnen worden uitgevoerd. De gezamenlijke verklaring bevat echter geen besluit tot invoering van een gemeenschappelijke BRICS munt en evenmin een concreet tijdschema voor vervanging van de Amerikaanse dollar als internationale reservevaluta. Deze terughoudendheid laat zien dat monetaire samenwerking ingewikkelder is dan politieke overeenstemming over economische onafhankelijkheid. Nationale valuta verschillen immers sterk in stabiliteit, internationale verhandelbaarheid en vertrouwen van investeerders, waardoor grootschalige financiële integratie niet zonder ingrijpende institutionele aanpassingen mogelijk is. De gekozen aanpak richt zich daarom op geleidelijke uitbreiding van transacties in lokale valuta en verbetering van bestaande betalingsverbindingen, in plaats van een onmiddellijke confrontatie met het huidige internationale geldsysteem.
Naast financiële samenwerking hebben de BRICS landen technologische innovatie, infrastructuurontwikkeling en versterking van productieve sectoren opgenomen in hun gezamenlijke agenda. De bijeenkomst benadrukte het belang van digitale infrastructuur, kunstmatige intelligentie, duurzame energie en internationale kennisuitwisseling, terwijl India tevens het initiatief nam voor een gezamenlijk digitaal kennisplatform van BRICS en de New Development Bank. Via dit platform moeten landen ervaringen kunnen uitwisselen over succesvolle ontwikkelingsprojecten, bestuurlijke hervormingen en investeringsprogramma’s. De economische betekenis van deze samenwerking ligt vooral bij de mogelijkheden om technologie, financiering en productieve capaciteit met elkaar te verbinden. Voor ontwikkelingslanden kan dit bijdragen aan betere infrastructuur, hogere industriële productie en minder afhankelijkheid van geïmporteerde kennis en apparatuur. De aangekondigde initiatieven leveren echter pas economische voordelen op wanneer regeringen concrete investeringsprojecten voorbereiden en voldoende bestuurlijke capaciteit ontwikkelen om internationale financiering daadwerkelijk om te zetten in duurzame productie en werkgelegenheid.
De ontwikkeling van BRICS biedt eveneens nieuwe perspectieven voor Suriname, dat met zijn natuurlijke hulpbronnen, landbouwmogelijkheden en verwachte olieproductie vanaf 2028 een sterkere positie binnen internationale economische netwerken kan opbouwen. De toenemende beschikbaarheid van alternatieve financieringskanalen kan mogelijkheden creëren voor investeringen in energievoorziening, infrastructuur, landbouwverwerking en industriële ontwikkeling, maar het benutten daarvan vereist een duidelijke nationale strategie. De overheid zal moeten voorkomen dat nieuwe internationale samenwerkingsmogelijkheden uitsluitend leiden tot aanvullende leningen en importafhankelijkheid, zonder dat de eigen productiecapaciteit structureel wordt versterkt. Vooral investeringen die bijdragen aan exportgroei, technische opleidingen en de ontwikkeling van lokale ondernemingen kunnen de economische zelfstandigheid op langere termijn vergroten. Tegelijkertijd blijft het noodzakelijk om financieringsvoorwaarden, valutarisico’s en contractuele verplichtingen zorgvuldig te beoordelen, ongeacht of middelen afkomstig zijn van traditionele of nieuwe ontwikkelingsbanken. Internationale economische samenwerking biedt immers pas werkelijk voordelen wanneer landen beschikken over betrouwbare instellingen en voldoende deskundigheid om hun eigen ontwikkelingsprioriteiten te bepalen.
De achttiende BRICS top bevestigt dat het samenwerkingsverband zich steeds nadrukkelijker ontwikkelt tot een internationale politieke en economische factor, maar de weg naar een fundamenteel andere financiële wereldorde blijft lang en ingewikkeld. De gezamenlijke verklaring van 140 paragrafen toont aan dat landen met uiteenlopende belangen overeenstemming kunnen bereiken over belangrijke internationale vraagstukken, maar politieke verklaringen alleen veranderen nog geen handelsstromen, kredietvoorwaarden of economische machtsverhoudingen. De verdere groei van de New Development Bank, de ontwikkeling van nationale betalingsverbindingen en de uitvoering van gezamenlijke investeringsprogramma’s zullen daarom bepalend zijn voor de daadwerkelijke invloed van BRICS. Het samenwerkingsverband staat voor de uitdaging om zijn internationale ambities te vertalen naar aantoonbare economische resultaten, omdat een geloofwaardig alternatief voor bestaande financiële instellingen niet uitsluitend wordt opgebouwd met diplomatieke verklaringen, maar vooral met betrouwbare financiering, sterke instellingen en investeringen die de welvaart van aangesloten landen daadwerkelijk vergroten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
