Ondanks decennia van vooruitgang blijft tuberculose een hardnekkige bedreiging voor de volksgezondheid in Suriname. De sterfte onder patiënten is hoog, vooral bij mensen die ook hiv hebben. Tegelijkertijd kampt het Nationaal Tuberculose Programma (NTP) al jaren met een tekort aan personeel en middelen. Daardoor blijft de bestrijding van de besmettelijke ziekte achter en is het land nog ver verwijderd van een duurzame oplossing. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Eric Commiesie, die aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname (AdeKUS) promoveerde op het proefschrift Tuberculosis Control in Suriname, An Analysis of Transmission Dynamics, Drug Resistance, and National Control Strategies. Hij verdedigde zijn onderzoek tijdens een publieke zitting in de Centrumkerk. Stephen Vreden trad op als promotor. De cijfers uit het onderzoek zijn zorgwekkend. Gemiddeld overlijdt 13 procent van de tuberculosepatiënten. Bij patiënten die daarnaast met hiv zijn geïnfecteerd, loopt de sterfte op tot 23 procent. Gemiddeld heeft bijna een kwart van de mensen met tuberculose ook hiv. Die combinatie vormt een extra zware belasting voor de gezondheidszorg en onderstreept het belang van tijdige opsporing en geïntegreerde behandeling. Ook middelengebruik speelt een belangrijke rol. Van de patiënten die tussen 2015 en 2020 werden geregistreerd, meldde 43 procent drugsgebruik en/of alcoholmisbruik als risicofactor.
Daarmee komt een belangrijk deel van de ziekteproblematiek terecht bij groepen die vaak met meerdere sociale en gezondheidsproblemen tegelijk te maken hebben. Volgens Commiesie analyse vindt de overdracht van tuberculose vooral binnen bepaalde risicogroepen intensief plaats. Mensen die drugs gebruiken, komen relatief vaak voor in grote clusters van patiënten. Dat wijst op een sterkere verspreiding binnen deze groep en maakt gerichte preventie en actieve opsporing noodzakelijk. De ontwikkeling van het aantal geregistreerde gevallen laat zien hoe moeilijk het is om tuberculose daadwerkelijk terug te dringen. In 2015 registreerde het NTP 150 gevallen. In 2025 waren dat er 131. Hoewel het absolute aantal is gedaald, bleef ook het geschatte aantal gevallen per 100.000 inwoners vrijwel onveranderd, van 35 naar 34. Die beperkte daling wijst erop dat de bestrijding onvoldoende resultaat oplevert om de ziekte structureel terug te dringen. Achter de cijfers schuilt bovendien het risico dat besmettingen onopgemerkt blijven en de overdracht doorgaat, vooral wanneer kwetsbare groepen niet tijdig worden bereikt. Ook het onderzoek naar mensen die contact hebben gehad met tuberculosepatiënten wordt volgens het proefschrift niet optimaal uitgevoerd. Daardoor blijven kansen liggen om infecties vroegtijdig op te sporen en verdere verspreiding te voorkomen.
Suriname heeft eerder laten zien dat tuberculose sterk kan worden teruggedrongen. Rond 1925 bedroeg de sterfte aan de ziekte nog 261 per 100.000 inwoners. Tussen 1976 en 1981 was dat cijfer gedaald tot 1,9 per 100.000 inwoners. De indrukwekkende terugval leidde destijds tot de conclusie dat tuberculose niet langer een prioritair volksgezondheidsprobleem was. Met de opkomst van hiv nam het aantal tbc gevallen echter opnieuw toe. Die ontwikkeling maakt duidelijk hoe snel eerder geboekte vooruitgang onder druk kan komen te staan wanneer nieuwe gezondheidsrisico’s ontstaan en de bestrijding onvoldoende wordt versterkt. Een belangrijke conclusie van Commiesie onderzoek is dat het NTP onvoldoende capaciteit heeft om alle noodzakelijke activiteiten uit te voeren. Het tekort aan personeel en middelen speelt al enkele jaren en belemmert zowel de bestrijding als de behandeling van tuberculose. Zonder voldoende financiële ondersteuning dreigt het programma achter de feiten aan te blijven lopen. Actieve opsporing, contactonderzoek en preventieve behandeling vragen om mensen, middelen en een langdurige aanpak. Wanneer die voorwaarden ontbreken, wordt het moeilijk om besmettingsketens te doorbreken en nieuwe ziektegevallen te voorkomen. Commiesie pleit daarom voor voldoende en duurzame financiering vanuit de overheid.
Het NTP moet daarnaast meer nadruk leggen op actieve opsporing onder risicogroepen, waaronder mensen die leven met hiv en mensen die drugs gebruiken. Verder zijn beter contactonderzoek, preventieve behandeling van mensen met een tuberculose infectie en nauwere samenwerking met het nationale aidsprogramma noodzakelijk. Ook organisaties die kwetsbare groepen ondersteunen, moeten nadrukkelijker bij de aanpak worden betrokken. Internationale samenwerking met onder meer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) blijft eveneens van belang. De internationale End TB Strategy stelt ambitieuze doelen om tuberculose wereldwijd terug te dringen en uiteindelijk te elimineren als volksgezondheidsprobleem. Voor Suriname betekent dit dat de huidige aanpak aanzienlijk moet worden versterkt. De bevindingen uit Commiesie zijn proefschrift schetsen een duidelijke uitdaging, de sterfte blijft hoog, risicogroepen zijn kwetsbaar en de nationale bestrijding kampt met structurele beperkingen. Zonder gerichte investeringen, betere opsporing en een sterkere samenwerking tussen gezondheidsinstanties dreigt tuberculose een terugkerend probleem te blijven. De geschiedenis bewijst dat grote vooruitgang mogelijk is. De huidige cijfers laten echter zien dat die vooruitgang niet vanzelfsprekend is. Om de doelstellingen voor 2035 dichterbij te brengen, zal Suriname de bestrijding van tuberculose opnieuw tot een duidelijke prioriteit moeten maken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
