De overdracht van acht nieuwe woningen aan gezinnen in Poerwodadi is reden tot blijdschap, maar mag niet worden gepresenteerd als bewijs dat het huisvestingsvraagstuk in Suriname op weg naar een oplossing is. Een woning is immers pas een volwaardige thuis wanneer niet alleen de muren en het dak gereed zijn, maar ook de basisvoorzieningen functioneren en gezinnen in een veilige, gezonde en leefbare omgeving kunnen wonen. De overdracht van de sleutels aan acht gezinnen is ongetwijfeld een bijzonder moment. Voor de betrokken huishoudens betekent een eigen woning mogelijk meer zekerheid, stabiliteit en perspectief voor de toekomst. Toch verdient deze gebeurtenis een bredere maatschappelijke beoordeling. Achter de feestelijke overdracht schuilt namelijk een fundamentele vraag over het huisvestingsbeleid, in hoeverre levert de overheid niet alleen woningen op, maar garandeert zij ook de voorwaarden voor menswaardig wonen? De woningen zijn gerealiseerd via een publiek-private samenwerking (PPP) tussen de overheid, Finabank en aannemer Fidato.
Een dergelijke constructie kan een waardevol instrument zijn om financiële middelen, expertise en uitvoeringscapaciteit bij elkaar te brengen. Maar publiek-private samenwerking is geen doel op zich. Het succes ervan moet worden afgemeten aan de betaalbaarheid, bouwkwaliteit, duurzaamheid en daadwerkelijke leefbaarheid van de opgeleverde woningen. De overheid heeft daarbij een bijzondere verantwoordelijkheid. Wanneer publieke belangen worden gecombineerd met private financiering en uitvoering, moet transparant zijn welke afspraken zijn gemaakt, welke verplichtingen iedere partner draagt en welke kwaliteitsnormen gelden. Burgers hebben recht op duidelijkheid over de kosten, de selectie van begunstigden, de opleveringsvoorwaarden en de garanties die worden geboden wanneer gebreken aan het licht komen. Een sleuteloverdracht mag daarom nooit het eindpunt van de verantwoordelijkheid zijn. Juist bij de oplevering van woningen moet kritisch worden gekeken naar de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van essentiële nutsvoorzieningen. Schoon en veilig drinkwater uit de kraan is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor de volksgezondheid. Betrouwbare elektriciteit is evenmin een bijkomstigheid.
Kinderen moeten thuis onder goede omstandigheden kunnen studeren, huiswerk kunnen maken en zich voorbereiden op hun toekomst. Wanneer deze voorzieningen onvoldoende functioneren, verliest een nieuwe woning een belangrijk deel van haar waarde. Een gezin kan dan wel eigenaar of bewoner zijn van een nieuw huis, maar wordt tegelijkertijd geconfronteerd met praktische problemen die het dagelijks leven bemoeilijken. De overheid en haar partners moeten daarom niet alleen beoordelen of een woning bouwkundig gereed is, maar ook of de woonomgeving daadwerkelijk voldoet aan de minimale voorwaarden voor veilig en gezond wonen. De regering Simons-Rusland heeft betaalbare en kwalitatieve huisvesting als prioriteit naar voren geschoven. Vanuit het Ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting zijn initiatieven in voorbereiding of uitvoering om woningen beschikbaar te maken voor huishoudens met lage inkomens, onder meer via het Affordable Housing Project (AHP) en het Koela project te Pont Buiten. Deze programma’s kunnen bijdragen aan het verkleinen van de woningnood, maar hun maatschappelijke betekenis hangt af van de uitvoering. Het is noodzakelijk dat dergelijke projecten niet blijven steken in beleidsaankondigingen en afzonderlijke opleveringsmomenten.
Er is behoefte aan meetbare doelstellingen, duidelijke tijdschema’s, transparante toewijzingscriteria en periodieke rapportages over de voortgang. Ook moet inzichtelijk worden gemaakt hoeveel huishoudens daadwerkelijk worden geholpen, hoeveel woningen betaalbaar blijven en in hoeverre de programma’s aansluiten bij de financiële draagkracht van de doelgroep. Daarnaast verdient het aangekondigde beleid rond huursubsidie serieuze aandacht. De verwachte ontwikkelingen in de olie en gassector kunnen de economie veranderen, maar brengen ook onzekerheden met zich mee. Wanneer de vraag naar woningen stijgt en huurprijzen onder druk komen te staan, kunnen vooral huishoudens met beperkte inkomens verder in de knel raken. Een huursubsidie kan verlichting bieden aan burgers die niet in staat zijn een eigen woning te financieren. Daarvoor is echter meer nodig dan een beleidsvoornemen. Het programma moet beschikken over heldere selectiecriteria, voldoende financiële middelen, controleerbare procedures en bescherming tegen misbruik.
Bovendien moet de overheid voorkomen dat huursubsidie uitsluitend de stijgende huurprijzen compenseert zonder de onderliggende woningnood aan te pakken. Huurondersteuning en de bouw van betaalbare woningen moeten elkaar daarom aanvullen. De acht gezinnen die hun sleutel hebben ontvangen, verdienen oprechte felicitaties. Hun nieuwe woning biedt hun de mogelijkheid om aan een stabiele toekomst te bouwen. Tegelijkertijd mag hun geluk niet worden gebruikt om de bredere uitdagingen rond huisvesting, nutsvoorzieningen en betaalbaarheid uit het oog te verliezen. De echte toets van het huisvestingsbeleid ligt niet bij het aantal sleutels dat tijdens een ceremonie wordt overhandigd, maar bij het aantal gezinnen dat duurzaam en betaalbaar kan wonen. Een woning moet meer zijn dan een constructie van beton en steen. Zij moet bescherming, gezondheid, veiligheid en toekomstperspectief bieden. Voor de bewoners van Poerwodadi is de sleuteloverdracht een nieuw begin. Het is nu aan de overheid, de betrokken partners en de gemeenschap om ervoor te zorgen dat deze woningen uitgroeien tot volwaardige thuisplaatsen en dat ook andere Surinaamse gezinnen uitzicht krijgen op menswaardige huisvesting. Pas wanneer beleid zich vertaalt in concrete resultaten en blijvende woonkwaliteit, kan met recht worden gesproken van vooruitgang.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
