De groeiende belangstelling van Amerikaanse ondernemingen voor de Guyanese economie legt een structureel probleem bloot dat de economische vooruitgang van het land op langere termijn ernstig kan beperken. Buitenlandse investeerders zien omvangrijke zakelijke mogelijkheden in Guyana, maar ondervinden steeds vaker moeilijkheden bij het vinden van lokale bedrijven die voldoende productiecapaciteit, technische deskundigheid en organisatorische kwaliteit bezitten om grote opdrachten uit te voeren. De Amerikaanse ambassadeur in Guyana, Nicole Theriot, heeft tijdens een zakelijke bijeenkomst van de Guyana Manufacturing and Services Association in het Marriott Hotel in Georgetown gewaarschuwd dat internationale belangstelling alleen onvoldoende is om duurzame economische ontwikkeling te realiseren. Volgens de diplomaat ontvangt de Amerikaanse ambassade voortdurend verzoeken van ondernemingen die de Guyanese markt willen betreden en betrouwbare zakenpartners zoeken. De werkelijkheid is echter dat veel buitenlandse bedrijven goederen en diensten blijven importeren, omdat lokale leveranciers onvoldoende kunnen voldoen aan internationale kwaliteitseisen, leveringsvolumes en contractuele verplichtingen. Daarmee ontstaat een opmerkelijke tegenstelling tussen de snelle groei van buitenlandse investeringen en het beperkte vermogen van nationale ondernemingen om daadwerkelijk van deze economische expansie te profiteren.
De problemen waarmee investeerders worden geconfronteerd, beperken zich niet uitsluitend tot onvoldoende productiecapaciteit, aangezien ook hoge energiekosten, logistieke tekortkomingen, ingewikkelde belastingprocedures, beperkte toegang tot bedrijfsgrond en een tekort aan gekwalificeerde arbeidskrachten belangrijke belemmeringen vormen. Volgens Amerikaanse handelsgegevens behoren de elektriciteitskosten in Guyana, die worden geraamd op ongeveer 28 tot 40 Amerikaanse dollarcent per kilowattuur, tot de factoren die de concurrentiepositie van lokale ondernemingen verzwakken. Daarnaast wordt het bedrijfsleven geconfronteerd met een vennootschapsbelasting die voor veel commerciële ondernemingen 40 procent bedraagt en met onzekerheden rond de toepassing van fiscale regels. Deze omstandigheden verhogen de operationele kosten en maken het voor kleinere ondernemingen moeilijk om te investeren in moderne machines, gekwalificeerd personeel en uitbreiding van hun productie. Het gevolg is dat de buitenlandse vraag naar goederen en diensten sneller groeit dan de capaciteit van lokale bedrijven, waardoor een aanzienlijk deel van de economische mogelijkheden wordt ingevuld door internationale leveranciers.
De Amerikaanse ambassadeur benadrukte dat de belangstelling van buitenlandse investeerders zich inmiddels uitstrekt tot sectoren buiten de olie en gasindustrie, waaronder landbouwverwerking, agrarische technologie, gekoelde opslag en transport, gezondheidszorg, woningbouw, infrastructuur en digitale dienstverlening. Vooral de ontwikkeling van moderne distributieketens en voedselverwerkende industrieën biedt Guyana mogelijkheden om de afhankelijkheid van geïmporteerde producten te verminderen en tegelijkertijd nieuwe exportmarkten aan te boren. Deze kansen vereisen echter bedrijven die beschikken over betrouwbare productieprocessen, gecertificeerde kwaliteitscontroles, professionele bedrijfsvoering en aantoonbare naleving van arbeidsveiligheidsvoorschriften. De Guyanese Manufacturing and Services Association heeft eerder eveneens benadrukt dat ondernemingen binnen de horeca, kledingindustrie, landbouwverwerking en informatietechnologie hun capaciteit moeten vergroten om de economische groei daadwerkelijk te benutten. Zonder deze versterking dreigt Guyana een economie te ontwikkelen waarin grote investeringen plaatsvinden, maar de binnenlandse industrie onvoldoende meegroeit om een substantieel deel van de toegevoegde waarde vast te houden.
Een belangrijk onderdeel van de Amerikaanse benadering is daarom het opbouwen van duurzame zakelijke samenwerkingen waarbij buitenlandse ondernemingen niet uitsluitend kapitaal en machines beschikbaar stellen, maar ook technische kennis, managementvaardigheden en internationale kwaliteitsnormen overdragen. Volgens Theriot moeten Guyanese bedrijven leren hoe moderne productieapparatuur wordt bediend en onderhouden, hoe producten aan internationale specificaties voldoen en hoe bedrijfsprocessen voortdurend kunnen worden verbeterd. De Amerikaanse ambassade heeft daarvoor onder meer een initiatief voor franchiseontwikkeling geïntroduceerd, waarmee lokale ondernemers toegang kunnen krijgen tot bewezen bedrijfsmodellen, operationele kennis en internationale commerciële netwerken. Dergelijke samenwerkingen kunnen bijdragen aan hogere productiviteit en betere toegang tot buitenlandse afzetmarkten, maar vereisen dat lokale ondernemingen zelf investeren in organisatorische versterking en professionele bedrijfsvoering. De diplomaat benadrukte dat internationale partnerschappen uiteindelijk moeten leiden tot zelfstandige bedrijven die op kwaliteit en betrouwbaarheid kunnen concurreren, in plaats van ondernemingen die uitsluitend afhankelijk blijven van opdrachten van buitenlandse investeerders.
De waarschuwing komt op een belangrijk moment voor Guyana, dat met zijn snelgroeiende olieproductie en omvangrijke infrastructurele investeringen steeds aantrekkelijker wordt voor internationale ondernemingen. De regering beschikt sinds 2021 over een wettelijke regeling voor lokale deelname aan de petroleumindustrie, waarbij voor verschillende goederen en diensten minimale niveaus van Guyanese betrokkenheid zijn vastgesteld. Deze verplichtingen bieden nationale ondernemingen toegang tot bepaalde contracten, maar wettelijke bescherming alleen kan de noodzakelijke productiecapaciteit niet creëren. Bedrijven moeten beschikken over financiering, technische certificeringen, geschoolde werknemers en betrouwbare toeleveringsketens om grote opdrachten verantwoord uit te voeren. Ook buitenlandse investeerders hebben belang bij sterke lokale partners, omdat binnenlandse productie en dienstverlening de afhankelijkheid van import kunnen verminderen en operationele processen efficiënter kunnen maken. Het grootste risico ontstaat wanneer de groei van de olie economie niet wordt benut om landbouw, industrie, technologie en andere productieve sectoren structureel te versterken, waardoor economische vooruitgang voornamelijk zichtbaar blijft in investeringscijfers en overheidsinkomsten.
De ervaringen van Guyana raken rechtstreeks aan de economische keuzes die Suriname de komende jaren moet maken in aanloop naar de verwachte offshore olieproductie in 2028. De aangekondigde ontwikkeling van een nationale Local Content wet kan bijdragen aan een sterkere positie van Surinaamse ondernemingen, maar de daadwerkelijke economische opbrengsten zullen afhankelijk zijn van de mate waarin bedrijven tijdig worden voorbereid op internationale kwaliteitseisen en grotere productievolumes. Het beschikbaar stellen van opdrachten aan lokale ondernemers heeft immers weinig betekenis wanneer zij onvoldoende toegang hebben tot financiering, betaalbare energie, geschikte bedrijfsruimte en gespecialiseerde opleidingen. Een samenhangend industrieel ontwikkelingsprogramma, gekoppeld aan technische certificering, ondernemingsfinanciering en gerichte kennisoverdracht, kan de positie van nationale leveranciers aanzienlijk versterken. Daarbij zal de overheid moeten zorgen voor voorspelbare regelgeving, transparante aanbestedingen en een investeringsklimaat waarin productieve ondernemingen daadwerkelijk kunnen groeien. Economische onafhankelijkheid ontstaat niet door buitenlandse bedrijven uitsluitend te verplichten lokaal in te kopen, maar door nationale ondernemingen in staat te stellen goederen en diensten te leveren die ook buiten de eigen landsgrenzen concurrerend zijn.
De uitspraken van Theriot maken duidelijk dat de grootste uitdaging voor Guyana niet langer uitsluitend ligt bij het aantrekken van buitenlandse investeerders, maar vooral bij het vergroten van de economische voordelen die de eigen bevolking en het nationale bedrijfsleven daaruit kunnen halen. De aanwezigheid van internationale ondernemingen en omvangrijke kapitaalstromen vormt op zichzelf geen garantie voor industriële ontwikkeling, werkgelegenheid of een sterkere exportpositie. Zonder investeringen in productiecapaciteit, beroepsonderwijs, betrouwbare energievoorziening en institutionele efficiëntie blijft het gevaar bestaan dat de groeiende binnenlandse vraag voornamelijk door buitenlandse leveranciers wordt ingevuld. De Guyanese economie staat daarmee voor een bepalende keuze tussen een ontwikkelingsmodel dat hoofdzakelijk steunt op buitenlandse investeringen en import, of een strategie waarin internationale samenwerking wordt gebruikt om een concurrerende nationale productiesector op te bouwen. De werkelijke economische vooruitgang zal uiteindelijk niet worden afgemeten aan het aantal buitenlandse ondernemingen dat zich vestigt, maar aan het vermogen van lokale bedrijven om zelfstandig te produceren, personeel op te leiden, markten te veroveren en een groter aandeel van de nationale welvaart te creëren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
