Suriname staat aan de vooravond van de introductie van het pneumokokken conjugaatvaccin, beter bekend als PCV. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid presenteert de uitbreiding van het nationale vaccinatieprogramma als een belangrijke stap richting betere en toekomstbestendige gezondheidszorg. In samenwerking met Gavi, de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO), de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en UNICEF wordt gewerkt aan de introductie van het vaccin dat jonge kinderen moet beschermen tegen ernstige pneumokokkeninfecties, waaronder longontsteking en hersenvliesontsteking. Vaccinatie is een belangrijk instrument binnen de volksgezondheid en bescherming van kinderen verdient prioriteit. Maar mooie woorden over een toekomstbestendig zorgstelsel zijn pas iets waard wanneer ze worden vertaald in een systeem dat daadwerkelijk functioneert, bereikbaar is en financieel houdbaar blijft. Gavi zal 50 procent van de introductiekosten van het vaccin voor zijn rekening nemen. Dat is een belangrijke internationale bijdrage, maar tegelijkertijd maakt het duidelijk dat Suriname voor de andere helft en voor de structurele kosten zelf verantwoordelijkheid moet dragen.
De introductie van een vaccin is immers geen eenmalige gebeurtenis. Vaccins moeten worden ingekocht, opgeslagen, vervoerd, toegediend en geregistreerd. Personeel moet worden opgeleid en de infrastructuur moet voortdurend worden onderhouden. Daarmee wordt de aangekondigde versterking van de koude keten en logistieke infrastructuur een cruciaal onderdeel van het verhaal. Het ministerie stelt dat essentiële vaccins hierdoor tot in de binnenlanden toegankelijker moeten worden. Dat klinkt ambitieus, maar infrastructuur op documenten is nog geen infrastructuur in de praktijk. Koelfaciliteiten moeten betrouwbaar functioneren, transport moet daadwerkelijk beschikbaar zijn en distributie moet ook in moeilijk bereikbare gebieden consequent worden uitgevoerd. Juist daar moet de overheid niet volstaan met algemene beloften. De samenleving heeft recht op inzicht in de concrete investeringen, de planning, de verantwoordelijkheden en de resultaten. Op dit moment wordt nog gewerkt aan het definitieve projectvoorstel dat uiterlijk eind oktober moet worden ingediend bij het onafhankelijke beoordelingscomité van Gavi in Genève. Dat betekent dat een aanzienlijk deel van het traject nog moet worden afgelegd. Tegelijkertijd moet het ministerie van Volksgezondheid de komende weken met het ministerie van Financiën overeenstemming bereiken over het financiële schema en de nationale cofinanciering.
Dat financiële onderdeel verdient bijzondere aandacht. Internationale steun kan een programma opstarten, maar kan niet automatisch de structurele verantwoordelijkheid van de Surinaamse staat overnemen. Zodra externe financiering vermindert of voorwaarden veranderen, blijft het nationale gezondheidsbudget verantwoordelijk voor de continuïteit. Een vaccinatieprogramma dat afhankelijk blijft van internationale partners zonder voldoende binnenlandse financiële verankering, is kwetsbaar. Minister André Misiekaba benadrukte dat geld voor gezondheidszorg geen verspilling is, maar een investering in de mens en de toekomst van het land. Dat uitgangspunt is moeilijk te bestrijden. Preventieve gezondheidszorg kan inderdaad maatschappelijke en medische kosten helpen voorkomen. Maar juist omdat gezondheidszorg een investering is, moet iedere investering controleerbaar, doelmatig en duurzaam zijn. Daarom mag de introductie van PCV niet worden gebruikt als bewijs dat het gehele gezondheidsstelsel daarmee automatisch wordt gemoderniseerd. Een nieuw vaccin lost op zichzelf geen bredere problemen binnen de zorg op. Het succes van het programma zal uiteindelijk worden bepaald door de uitvoering, bereikbaarheid, continuïteit, registratie, logistiek, personeel, financiering en toezicht.
De samenwerking met Gavi, PAHO, WHO, UNICEF en de Wereldbank biedt Suriname een belangrijke kans om niet alleen een nieuw vaccin te introduceren, maar ook delen van de publieke gezondheidsinfrastructuur daadwerkelijk te versterken. Die kans mag niet worden verspild aan ceremonieel beleid, mooie presentaties en optimistische verklaringen. De echte maatstaf ligt straks niet in de ondertekening van afspraken of de goedkeuring van een projectvoorstel. De echte maatstaf is het kind dat daadwerkelijk en op tijd wordt gevaccineerd, ongeacht of het in Paramaribo woont of diep in het binnenland. Suriname heeft dus meer nodig dan een nieuw vaccin. Het land heeft behoefte aan een overheid die kan aantonen dat de middelen beschikbaar zijn, de infrastructuur werkt, de financiering is geregeld en gemaakte afspraken worden nagekomen. Pas wanneer die voorwaarden samenkomen, krijgt de belofte van een toekomstbestendige gezondheidszorg daadwerkelijk inhoud. De introductie van PCV is daarmee geen eindpunt, maar een test voor de geloofwaardigheid van het gezondheidsbeleid. Internationale partners kunnen ondersteuning bieden, maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid blijft nationaal.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
