Het ministerie van Regionale Ontwikkeling (RO) en de Vereniging van Saamaka Gemeenschappen (VSG) hebben opnieuw overleg gevoerd over samenwerking, duurzame ontwikkeling, grondenrechten en de versterking van de Saamaka-gemeenschappen. Het klinkt positief, er wordt gesproken over partnerschap, participatie, capaciteitsversterking en het laten horen van de stem van de gemeenschappen. Maar voor de Saamaka bevolking is inmiddels vooral van belang wat er na al die gesprekken daadwerkelijk verandert. Want overleg is geen ontwikkeling. Een vergadering is geen oplossing. En het erkennen van problemen betekent nog niet dat die problemen worden aangepakt. De Saamaka gemeenschappen worden al jarenlang geconfronteerd met vraagstukken rond grondenrechten, economische achterstelling, natuurbeheer, culturele bescherming en de positie van het traditionele gezag.
Dat deze onderwerpen opnieuw op de agenda staan, toont vooral aan dat fundamentele problemen nog altijd niet structureel zijn opgelost. VSG presenteerde tijdens het overleg verschillende projecten die zijn uitgevoerd en gepland. De organisatie zet zich in voor milieubescherming, natuur en cultuurbehoud en werkt samen met vrouwenorganisaties. Ook worden trainingen verzorgd om ondernemerschapsbewustzijn te stimuleren en lokale producten, waaronder fruit, te verwerken tot eindproducten. Daarnaast probeert VSG de bevolking bewust te maken van de economische mogelijkheden binnen het eigen woon en leefgebied en worden afzetmarkten voor lokale ondernemers gezocht. Dat zijn belangrijke initiatieven. Maar tegelijkertijd leggen ze een pijnlijke werkelijkheid bloot, gemeenschappen worden aangemoedigd om zelf economische kansen te creëren, terwijl de structurele voorwaarden waaronder zij dat moeten doen nog altijd onzeker zijn. Je kunt mensen trainen in ondernemerschap, maar als toegang tot grond, financiering, infrastructuur, markten en rechtszekerheid niet gegarandeerd is, blijft ondernemerschap grotendeels een gevecht tegen achterstanden die zij niet zelf hebben veroorzaakt.
Zolang de rechten van inheemse en tribale gemeenschappen onvoldoende juridisch en praktisch zijn gewaarborgd, blijft iedere discussie over duurzame ontwikkeling kwetsbaar. Hoe duurzaam kan ontwikkeling zijn wanneer gemeenschappen onvoldoende zekerheid hebben over de gronden waarop zij wonen, werken en hun cultuur al generaties lang in stand houden? Daar komt nog een ander ernstig probleem bij, de positie van het traditionele gezag. VSG directeur Hugo Jabini stelde dat het traditionele gezag aan het vervagen is en dat de procedures binnen dit gezag moeten worden vastgelegd. Dat is geen detailkwestie. Het raakt rechtstreeks aan de manier waarop gemeenschappen worden bestuurd, vertegenwoordigd en betrokken bij besluiten die hun toekomst bepalen. Wanneer traditionele structuren verzwakken zonder dat daar duidelijke, breed gedragen afspraken voor in de plaats komen, ontstaat ruimte voor verdeeldheid, onzekerheid en conflicten over vertegenwoordiging. De overheid kan het zich daarom niet veroorloven om traditionele gezagsstructuren slechts als gesprekspartner te behandelen wanneer dat politiek of bestuurlijk goed uitkomt.
Als participatie serieus wordt genomen, moeten de structuren die de gemeenschappen vertegenwoordigen ook daadwerkelijk worden gerespecteerd en versterkt. Minister Miquella Huur benadrukte dat RO al geruime tijd met VSG samenwerkt en openstaat voor verdere intensivering. Dat klinkt constructief, maar juist hier ligt een belangrijke test voor het ministerie. Een samenwerking mag niet blijven steken in verklaringen over goede intenties, periodieke vergaderingen en afspraken om in gesprek te blijven. De Saamaka gemeenschappen hebben geen gebrek aan gesprekken. Zij hebben behoefte aan resultaten. De overheid moet daarom duidelijk maken welke concrete stappen uit deze samenwerking voortkomen. En hoe wordt gegarandeerd dat Saamaka gemeenschappen niet alleen worden gehoord, maar ook daadwerkelijk invloed hebben op beleid dat hun leefomgeving bepaalt? Het is gemakkelijk om tijdens een overleg te spreken over samenwerking en duurzame ontwikkeling.
Het is veel moeilijker om politieke keuzes te maken, financiële middelen vrij te maken en beleid daadwerkelijk uit te voeren. De Saamaka gemeenschappen kunnen niet eeuwig genoegen nemen met een positie aan de zijlijn van de ontwikkeling van hun eigen leefgebied. Als de overheid werkelijk van mening is dat VSG een belangrijke partner is en dat de stem van de Saamaka gemeenschappen moet doorklinken in het beleid, dan moet die stem ook gevolgen hebben voor de besluiten die worden genomen. De echte maatstaf voor deze samenwerking is niet hoeveel vergaderingen worden gehouden, hoeveel projecten worden opgesomd of hoeveel mooie woorden worden uitgesproken. Zolang grondenrechten onzeker blijven, traditioneel gezag verder afbrokkelt en economische kansen afhankelijk blijven van losse initiatieven, blijft duurzame ontwikkeling vooral een belofte op papier. De Saamaka gemeenschappen verdienen meer dan dat. Zij verdienen rechtszekerheid, respect, economische ruimte en daadwerkelijke zeggenschap over hun toekomst. Nu is het aan RO om te bewijzen dat intensiveren van de samenwerking meer betekent dan opnieuw aanschuiven aan een overlegtafel.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
