Op een moment waarop diersoorten niet verdwijnen met een grote klap maar in stilte worden teruggedrongen door ontbossing, stroperij, ziektes, vervuiling en een steeds warmer klimaat, wordt een fonds van tweehonderd miljoen dollar ingezet om honderd ernstig bedreigde soorten daadwerkelijk terug te brengen. Het Bezos Earth Fund en natuurbeschermingsorganisatie Re:wild hebben daarvoor het Phoenix Species Project gelanceerd, een programma dat in dertig landen niet wil toekijken hoe populaties langzaam instorten, maar wil investeren in herstel zolang herstel nog mogelijk is.
De naam Phoenix is bewust gekozen, omdat het project niet draait om het beheren van een keurige lijst van dieren die op weg zijn naar uitsterving, maar om het terugdraaien van die neergang. Tot de eerste soorten behoren de gouden kroonsifaka uit Madagaskar en de zeldzame groene salamander uit Hickory Nut Gorge in North Carolina. Achter die namen ligt een werkelijkheid die veel groter is dan een sympathieke campagne, want meer dan 49.500 soorten worden volgens de internationale rode lijst inmiddels met uitsterven bedreigd. Dat is ongeveer 28 procent van alle soorten die tot dusver zijn onderzocht, terwijl enorme groepen planten, insecten en schimmels nog niet eens volledig in kaart zijn gebracht.
De middelen moeten worden gebruikt voor beschermde kweekprogramma’s, herstel van leefgebieden, bestrijding van invasieve soorten en beter beheer van ziekten die kleine populaties kunnen wegvagen. Wetenschappelijke begeleiding komt vanuit het internationale netwerk van soortendeskundigen van de IUCN, maar het programma zegt nadrukkelijk te willen werken met inheemse volkeren, lokale gemeenschappen, overheden en onderzoekers die de gebieden zelf kennen. Die aanpak is essentieel, want natuurbehoud dat uitsluitend van buitenaf wordt bedacht, kan geld opleveren voor rapporten en camera’s, maar verliest zijn waarde wanneer bewoners geen zeggenschap, bescherming of bestaanszekerheid ervaren.
Het project krijgt ook steun van Age of Union en de Todd Graves Family Foundation, maar de grootste vraag zal niet zijn wie de eerste cheque uitschrijft. Eerdere beschermingscampagnes zijn vaak begonnen met indrukwekkende bedragen, om vervolgens te stranden wanneer de internationale aandacht verschoof en lokale teams achterbleven met salarissen, apparatuur en beschermde gebieden die niet langer betaald konden worden. Het verschil tussen een reddingsactie en een uitgestelde verdwijningsdatum ligt daarom in jarenlange financiering, harde handhaving tegen illegale handel en de politieke bereidheid om economische activiteiten te begrenzen wanneer zij een leefgebied vernietigen.
Het Bezos Earth Fund beschikt over een toezegging van tien miljard dollar en stelde sinds de oprichting in 2020 al 41 subsidies beschikbaar ter waarde van 591 miljoen dollar voor natuurherstel en bescherming. Dat vermogen kan veel beweging brengen, maar geld kan geen verloren bos terughalen wanneer concessies, mijnbouw, illegale houtkap of ongecontroleerde uitbreiding van landbouw sneller gaan dan herstelplannen. De echte waarde van deze investering zal blijken uit meetbare populatiegroei, herstelde ecosystemen en lokale gemeenschappen die sterker uit het programma komen, niet uit een lange lijst van persmomenten en internationale bijeenkomsten.
Ook Suriname heeft er belang bij om biodiversiteit niet uitsluitend als decor voor toerisme of als onderwerp voor internationale dagen te behandelen. Een land met uitgestrekte bossen, rivieren en unieke soorten bezit een natuurlijke rijkdom die veel moeilijker te herstellen is dan te verliezen, waardoor bescherming moet samengaan met beter toezicht, lokale kennis, verantwoord landgebruik en duurzame kansen voor gemeenschappen die in en rond kwetsbare gebieden leven.
De strijd tegen uitsterving wordt uiteindelijk niet gewonnen door één beroemd fonds, één beroemde naam of één foto van een zeldzaam dier. Herstel begint pas werkelijk wanneer de wereld bereid is lang genoeg verantwoordelijkheid te dragen voor soorten die zelf geen stem hebben, maar waarvan het verdwijnen de aarde stiller, armer en kwetsbaarder maakt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
