De waarschuwing van economen van de Caribbean Development Bank tijdens de jaarvergadering in Nassau raakt de kern van een regionaal probleem dat al veel langer bestaat dan de nieuwste geopolitieke crisis, omdat de Caribbean niet alleen wordt getroffen door oorlogen, handelsspanningen, klimaatverandering en financiële onzekerheid, maar vooral door de structurele zwakte waarmee veel economieën zulke schokken moeten opvangen. De regio leeft in een wereld waarin een conflict duizenden kilometers verderop brandstofprijzen kan opstuwen, één tariefbesluit in Washington investeringen kan afremmen, één orkaan een begroting kan openbreken en één daling in ontwikkelingshulp de ruimte voor noodzakelijke investeringen kan verkleinen.
Tijdens de sessie “Shockwaves. How Global Crises Are Hitting the Caribbean” maakten CDB economen Dr. Oronde Small en Xavier Ajani Malcolm duidelijk dat het Caribisch gebied niet tegenover een crisis staat, maar tegenover een opeenstapeling van schokken die elkaar versterken. Handelsfragmentatie, geopolitieke spanningen, onzekerheid over Amerikaanse tarieven, conflicten in het Midden Oosten, instabiliteit rond Venezuela en het Caribisch gebied, de humanitaire druk in Cuba, klimaatdreiging en afnemende ontwikkelingsfinanciering vormen samen een omgeving waarin Caribische economieën steeds minder tijd krijgen om te herstellen voordat de volgende klap arriveert.
De harde boodschap is dat externe gebeurtenissen pas echt gevaarlijk worden wanneer zij landen treffen met smalle economische bases, geconcentreerde exportmarkten, lage productiviteit, veel informele bedrijvigheid en zware afhankelijkheid van geïmporteerd voedsel, brandstof en geproduceerde goederen. Een economie die weinig zelf produceert, weinig exporteert buiten enkele sectoren en sterk leunt op toerisme of import, kan prijsstijgingen, transportproblemen en financiële schokken nauwelijks absorberen zonder dat burgers, bedrijven en overheden onmiddellijk geraakt worden. De crisis komt dan niet pas binnen via ministers of marktrapporten, maar via de supermarkt, de benzinepomp, de hotelbezetting, de rente en de staatskas.
De onzekerheid rond Amerikaanse handelspolitiek en hogere tarieven vergroot die druk, omdat de Verenigde Staten voor veel Caribische landen niet alleen een handelspartner zijn, maar ook een bron van toeristen, investeringen, remittances, financiering en politieke invloed. Wanneer tarieven veranderen of toekomstige handelsregels onduidelijk blijven, stijgen de risico’s rond investeringsbesluiten, financieringskosten en exportverwachtingen. Toerisme afhankelijke economieën worden daarbij extra kwetsbaar, omdat zij niet alleen afhankelijk zijn van bezoekersaantallen, maar ook van het besteedbaar inkomen, de vliegkosten en de economische stemming in de landen waar hun bezoekers vandaan komen.
De importafhankelijkheid van voedsel en fossiele brandstoffen blijft misschien de meest directe zwakte, omdat mondiale prijsbewegingen snel doorwerken in huishoudbudgetten en inflatie. Een regio die veel eet wat zij niet zelf produceert en veel energie gebruikt die zij niet zelf opwekt, betaalt telkens mee aan schokken buiten haar controle. Elke stijging van olieprijzen maakt elektriciteit, vervoer en productie duurder, terwijl voedselprijsstijgingen de sociale druk vergroten en regeringen dwingen tot subsidies, belastingverlagingen of noodmaatregelen die de begroting verder belasten.
De daling van internationale ontwikkelingshulp maakt de situatie nog nauwer, omdat net official development assistance wereldwijd met meer dan 8 procent daalde in 2024 en verschillende Caribische landen in 2025 forse terugval in Amerikaanse ontwikkelingsfinanciering ervoeren. Die trend komt op een moment waarop de regio juist meer concessionele middelen nodig heeft voor klimaatadaptatie, infrastructuur, voedselzekerheid, energieomslag, sociale bescherming en institutionele versterking. Minder hulp betekent niet automatisch minder ambitie, maar wel minder ademruimte voor landen die al worstelen met hoge schulden, beperkte fiscale capaciteit en dure toegang tot kapitaal.
Klimaatverandering blijft de structurele dreiging die alle andere risico’s vermenigvuldigt, omdat het Caribisch gebied veel zwaardere schade door natuurrampen ervaart dan veel andere kleine staten. Hogere temperaturen, intensere orkanen, zeespiegelstijging, kustafslag, droogte en overstromingen beschadigen niet alleen huizen en wegen, maar ook toerisme, landbouw, gezondheidszorg, verzekerbaarheid en staatsfinanciën. Zelfs klimaatschokken in grote handelspartners en toeristische bronmarkten kunnen indirect doorwerken in lagere investeringen en minder bezoekers, waardoor de regio kwetsbaar blijft voor rampen die niet eens op eigen bodem plaatsvinden.
Dr. Oronde Small raakte daarom een cruciaal punt toen hij benadrukte dat deze gebeurtenissen niet meer als tijdelijke incidenten moeten worden gezien. De nieuwe mondiale omgeving wordt gekenmerkt door structurele onzekerheid, versplinterde multilaterale regels, strategische rivaliteit en steeds duurdere schokken. Een land dat zulke ontwikkelingen blijft behandelen als uitzonderingen, bouwt beleid voor een wereld die niet meer bestaat.
De beleidsrichting die uit de CDB analyse naar voren komt, is helder maar zwaar. De regio moet exportmarkten en producten diversifiëren, sneller overstappen op hernieuwbare energie, voedselzekerheid versterken, productiviteit verhogen, innovatie stimuleren, klimaatweerbaarheid opbouwen, publieke financiën verbeteren en regionale samenwerking verdiepen. Dat klinkt breed, maar de samenhang is logisch, omdat een land pas weerbaar wordt wanneer het minder afhankelijk is van één markt, één sector, één importstroom, één energiebron en één externe financieringsbron.
Sterke instituties vormen daarbij de beslissende factor, vooral sterke fiscale instituties die kunnen plannen, begroten, buffers opbouwen en middelen beschermen tegen politieke kortetermijndruk. Landen met betere begrotingsregels, transparantere overheidsfinanciën, geloofwaardige schuldstrategieën en sterkere projectuitvoering zullen beter bestand zijn tegen de huidige en toekomstige schokken. Een zwakke staat kan geld ontvangen en alsnog kwetsbaar blijven, terwijl een sterke staat beperkte middelen slimmer kan inzetten en sneller kan reageren wanneer de wereld opnieuw kantelt.
De Caribbean moet daarom ophouden met crisisbeheer als permanente bestuursstijl. Noodmaatregelen kunnen nodig zijn, maar zij vervangen geen productieve transformatie, geen regionale voedselstrategie, geen energiezekerheid, geen begrotingsdiscipline en geen institutionele hervorming. Het echte gevaar is niet alleen dat er meer schokken komen, maar dat de regio telkens opnieuw verrast wordt door risico’s die inmiddels voorspelbaar zijn geworden.
De Surinaamse overheid kan deze CDB waarschuwing rechtstreeks op zichzelf betrekken, omdat olie verwachtingen geen bescherming bieden tegen importafhankelijkheid, zwakke uitvoering, klimaatrisico, lage productiviteit en kwetsbare instituties. Een regering die straks meer inkomsten verwacht, moet vandaag al zijn fiscale raamwerk, voedselproductie, energiebeleid, exportstrategie, rampenvoorbereiding en publieke investeringsdiscipline versterken, anders verdwijnen nieuwe inkomsten in oude zwaktes. De kracht van ontwikkeling ligt niet in de omvang van toekomstige opbrengsten, maar in het vermogen van de staat om schokken op te vangen zonder telkens burgers en bedrijven de rekening te laten dragen.
De analyse van de CDB economen laat uiteindelijk zien dat de Caribbean haar toekomst niet kan veiligstellen met optimistische groeiverhalen alleen. De regio heeft data nodig, scherpe keuzes, sterkere instellingen en de moed om oude afhankelijkheden te doorbreken voordat de volgende crisis opnieuw de zwakke plekken blootlegt. Mondiale schokken zullen blijven komen, maar de schade die zij aanrichten, wordt bepaald door de vraag of landen hun kwetsbaarheid blijven beheren of eindelijk beginnen haar structureel af te bouwen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
