De oorlog rond Iran begint in de eurozone steeds sterker te voelen als een nieuwe energiecrisis, omdat bedrijven vrezen dat maandenlange verstoringen opnieuw een brede prijsgolf kunnen veroorzaken. Uit een kwartaalpeiling van de Europese Centrale Bank onder 67 grote niet financiële ondernemingen blijkt dat vooral luchtvaart, logistiek, chemie, plastics en verpakkingen al prijsverhogingen hebben doorgevoerd of aangekondigd. Sommige verhogingen lopen op tot dubbele cijfers, vooral door de scherpe stijging van olieprijzen sinds het conflict begon.
De ECB liet de rente vorige week nog ongemoeid, maar binnen de bank werd al gesproken over een mogelijke verhoging als inflatie hardnekkiger wordt. Bestuurders binnen de eurozone wijzen erop dat energieprijzen opnieuw druk zetten op het inflatiepad, terwijl de ECB haar doelstelling van 2 procent wil beschermen. Bundesbank president Joachim Nagel stelde dat een renteverhoging in juni nodig kan worden als de inflatievooruitzichten niet duidelijk verbeteren.
De zorg zit vooral in de Straat van Hormuz, omdat een langdurige blokkade of nieuwe aanvallen op olie en gasinfrastructuur de aanvoer van meer producten kan raken dan brandstof alleen. De ECB wijst op mogelijke verstoringen in waterstof en helium, stoffen die een rol spelen in industrie, technologie, koeling, medische toepassingen en gespecialiseerde productie. Daarmee kan een conflict dat op het eerste gezicht draait om olie, langzaam doorsijpelen naar ketens die veel breder zijn dan de energiemarkt.
Grote bedrijven zijn volgens de ECB beter beschermd dan tijdens de energiepaniek na de Russische inval in Oekraïne, omdat zij zich vaker hebben ingedekt tegen prijsschommelingen. Die bescherming dempt de eerste klap, maar lost het probleem niet op wanneer kleinere leveranciers zonder zulke hedges hogere kosten moeten doorberekenen. De inflatie kan daardoor trager op gang komen dan in 2022, maar uiteindelijk toch breder worden wanneer het conflict maanden aanhoudt.
De centrale bank ziet ook remmende factoren die de situatie minder explosief kunnen maken dan na de coronapandemie. De mondiale vraag is zwakker, vooral vanuit China, er wordt geen grote dienstenboom verwacht en overheden pompen minder fiscale steun in de economie dan enkele jaren geleden. Daardoor kan de prijsgolf worden afgeremd, al blijft het gevaar bestaan dat bedrijven en consumenten zich gaan instellen op langdurig hogere prijzen.
Voor de ECB ontstaat daardoor een lastig beleidsdilemma. Hogere rente kan inflatieverwachtingen afkoelen, maar zij maakt krediet duurder voor bedrijven en gezinnen in een economie die al onder druk staat. Beleidsmaker Peter Kazimir noemde een renteverhoging in juni vrijwel onvermijdelijk als de inflatiedruk aanhoudt, wat laat zien dat Frankfurt niet alleen naar olie kijkt, maar vooral naar het risico dat hogere kosten zich vastzetten in lonen, contracten en verkoopprijzen.
De spanning raakt de Europese consument uiteindelijk via vliegtickets, vrachtprijzen, verpakkingen, kunststoffen, chemische producten en mogelijk ook voedselketens. Bedrijven die afhankelijk zijn van energie intensieve productie of internationaal transport zullen proberen marges te beschermen, waardoor prijsverhogingen stap voor stap bij winkels en huishoudens terechtkomen. De peiling maakt duidelijk dat inflatie niet altijd met een grote schok begint, maar soms via kleine schakels in de keten een brede economische druk opbouwt.
De Europese inflatieangst is analysevoer voor Suriname, omdat importprijzen, brandstofkosten en transporttarieven ook hier snel doorwerken in winkels, bouwmaterialen en bedrijfsvoering. Een land dat sterk afhankelijk is van ingevoerde goederen moet vroeg nadenken over strategische voorraden, lokale productie, energie diversificatie en betere monitoring van internationale prijsdruk. Prijsbeleid wordt sterker wanneer overheid, bedrijfsleven en consumenten niet pas reageren bij schaarste, maar vooraf weten welke ketens kwetsbaar zijn en welke alternatieven lokaal kunnen worden versterkt.
De eurozone staat daarmee opnieuw voor de vraag hoe duur afhankelijkheid van verre energiecorridors werkelijk is. Een oorlog die maanden duurt, kan de inflatievlam opnieuw aanwakkeren, zelfs wanneer bedrijven beter beschermd zijn dan tijdens eerdere crises. De komende weken bepalen of Europa deze prijsschok tijdelijk opvangt, of dat de ECB opnieuw met hogere rente moet ingrijpen om te voorkomen dat oorlogskosten veranderen in dagelijkse inflatie.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
