De waarschuwing van de Verenigde Naties klinkt steeds minder als vertrouwde klimaatretoriek en steeds meer als een harde diagnose van een planeet die uit balans raakt, want volgens de nieuwe klimaattoestand van de Wereld Meteorologische Organisatie vormden de jaren 2015 tot en met 2025 samen de heetste elfjarige periode ooit gemeten. Secretaris generaal António Guterres stelde dat de mensheid daarmee de elf warmste jaren op rij heeft doorstaan en dat zo’n herhaling geen toeval meer is, maar een oproep tot ingrijpen. De WMO bevestigt tegelijk dat 2025 zelf eindigde als het tweede of derde warmste jaar ooit, op ongeveer 1,43 graden Celsius boven het gemiddelde van 1850 tot 1900.
Achter dat record zit een klimaatmachine die volgens de VN verder uit evenwicht is geraakt dan ooit eerder in de waarnemingsgeschiedenis, met sneller opwarmende oceanen, afsmeltende ijskappen en extremere weersschokken die niet meer als losse incidenten kunnen worden weggezet. De WMO meldt dat elk van de afgelopen negen jaar een nieuw record zette voor de warmte-inhoud van de oceanen en dat de opwarmingssnelheid in de periode 2005 tot 2025 ongeveer twee keer zo hoog lag als in 1960 tot 2005, terwijl bijna 90 procent van de oceaan vorig jaar minstens een mariene hittegolf meemaakte. Op Antarctica en Groenland ging het verlies van ijsmassa door, en ook gletsjers in onder meer IJsland en langs de Pacifische kust van Noord Amerika leden uitzonderlijk verlies, wat de stijging van de zeespiegel verder aanjaagt.
De dagelijkse gevolgen worden intussen tastbaarder en duurder, omdat hittegolven, bosbranden, droogte, overstromingen, zware regenval en tropische cyclonen in 2025 volgens de WMO duizenden doden veroorzaakten, miljoenen mensen troffen en miljarden dollars aan economische schade achterlieten. Christian Aid berekende eind December dat alleen al de tien duurste klimaatrampen van 2025 samen meer dan 120 miljard dollar kostten, waarmee een jaar van klimaatontwrichting ook een jaar van uitzonderlijke financiële schade werd. De VN koppelt dat rechtstreeks aan voedselonzekerheid, sociale spanningen en grootschalige verplaatsing van mensen, waardoor klimaatverandering steeds duidelijker verandert van een milieuvraagstuk in een brede crisis van bestaanszekerheid en stabiliteit.
Wat dit rapport vooral blootlegt, is dat de wereld niet langer praat over een verre dreiging maar over een systeemschok die zich in realtime verdiept, met gevolgen die nog honderden tot duizenden jaren kunnen doorwerken. Guterres noemde de planeet daarom in een noodtoestand, met alle belangrijke klimaatindicatoren op rood, en die formulering sluit naadloos aan op de WMO boodschap dat de verstoring niet alleen groot maar ook structureel is geworden. Het echte ongemak voor regeringen en bedrijven zit dus niet meer in de vraag of de grens wordt opgezocht, maar in de vaststelling dat de aarde er al overheen wordt geduwd.
Volg de Facebookpagina and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
