Nadat Donald Trump had gesuggereerd dat er vruchtbare gesprekken met Teheran liepen en daarom een geplande aanval op Iraanse energie installaties vijf dagen uitstelde, sloeg Iran dinsdag juist terug met meerdere raketgolven op Israël, waaronder Tel Aviv, waar woongebouwen werden geraakt en reddingsdiensten op zoek gingen naar burgers in schuilplaatsen en onder puin. Vanuit Iraanse hoek werd Trumps verhaal over onderhandelingen openlijk afgedaan als nepnieuws, bedoeld om olie en financiële markten te bespelen en Washington uit een conflict te praten dat militair en politiek steeds minder beheersbaar oogt. Daarmee kreeg de oorlog opnieuw het karakter van een crisis waarin woorden uit Washington de markten kort kalmeren, maar de werkelijkheid op de grond die opluchting vrijwel meteen weer onderuithaalt.
Aan Israëlische zijde volgde intussen een zware tegenreactie, met nieuwe luchtaanvallen op centrale doelen in Teheran en op opslag en lanceerlocaties voor ballistische raketten, wat onderstreept dat beide kampen verder escaleren terwijl de ruimte voor geloofwaardige diplomatie kleiner wordt. Trump hield vol dat er bijna op alle belangrijke punten overeenstemming zou bestaan en noemde zijn gezant Steve Witkoff en Jared Kushner als sleutelfiguren in dat traject, maar indirecte bemiddeling via Egypte, Pakistan, Oman en Golfstaten lijkt voorlopig realistischer dan directe onderhandelingen tussen Washington en Teheran. Pakistan wordt daarbij genoemd als mogelijke gastheer voor gesprekken later deze week, al bleef harde bevestiging daarvan uit en bleef Iran officieel benadrukken dat van echte onderhandelingen geen sprake is.
Op de markten was de reactie even grillig als veelzeggend, want een tijdelijke opluchtingsrally van maandag sloeg dinsdag weer om nadat Iran het onderhandelingsverhaal had ontkend en nieuwe raketten afvuurde. Brent steeg opnieuw boven de grens van 100 dollar per vat en ook de dollar en Amerikaanse rentes trokken aan, wat duidelijk maakt hoe broos het vertrouwen is zolang de Straat van Hormuz onder dreiging blijft en energiebevoorrading niet normaliseert. Analisten waarschuwen inmiddels dat de situatie niet alleen fragiel is, maar brandbaar in de meest letterlijke economische betekenis, omdat één nieuwe escalatie de olieprijs verder kan opjagen en de groeiverwachtingen opnieuw kan neerhalen.
De grootste spanning zit daarom niet alleen in de raketten boven Israël of de bombardementen op Iran, maar in het feit dat een oorlog die op 28 februari begon steeds nadrukkelijker is veranderd in een gevecht om energie, doorvoer en economische uithoudingskracht. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie en LNG stroom loopt normaal door Hormuz, en de voortdurende ontregeling van die route heeft niet alleen de oliemarkt geraakt, maar volgens recente analyses ook de gasmarkt harder getroffen dan veel regeringen vooraf hadden ingecalculeerd. Een conflict dat door Trump als beheersbaar en tijdelijk werd gepresenteerd, laat daardoor steeds scherper zien dat de echte macht in deze fase niet ligt in de persverklaring van één leider, maar in de vraag wie de energieaders van de wereldeconomie open of dicht kan zetten.
Voor Suriname kan dit alles doorwerken in brandstofprijzen, transportkosten en ingevoerde inflatie, op een moment waarop de economie nog altijd gevoelig blijft voor externe prijsschokken en dure import. Elke nieuwe sprong in olie, gas of vracht raakt uiteindelijk ook de Surinaamse consument, de landbouw, de logistiek en de overheidsbegroting, nog voordat toekomstige olie inkomsten voldoende buffer bieden om zulke schokken echt op te vangen. Paramaribo heeft er daarom belang bij deze oorlog niet alleen als geopolitiek spektakel te volgen, maar als een harde herinnering dat kleine open economieën meestal niet wachten tot de crisis aan hun grens staat voordat zij de rekening voelen.
Volg de Facebookpagina and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
