De behoefte aan betaalbare huisvesting in Suriname is aanzienlijk groter dan de overheid op dit moment kan opvangen. Dat wordt zichtbaar bij de bouwsubsidie van het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting (SoZaVo). Van de bijna 1.000 aanvragen die inmiddels zijn ingediend, zijn na inspectie slechts 284 aanvragen goedgekeurd. Het beschikbare budget biedt ruimte aan ongeveer 300 gezinnen. Dat betekent dat honderden aanvragers voorlopig buiten de boot dreigen te vallen. Niet omdat de behoefte ontbreekt, maar omdat de financiële en uitvoeringscapaciteit van de overheid grenzen kent. Minister van Sociale Zaken en Volkshuisvesting, Diana Pokie, maakte tijdens de symbolische uitreiking van 25 bouwsubsidiebeschikkingen duidelijk dat de regeling niet iedereen kan bereiken. In aanwezigheid van waarnemend president Gregory Rusland en de overige directieleden van het ministerie benadrukte zij dat de aanvragen aan een strikte inspectie zijn onderworpen. We willen eenieder helpen, maar we zijn aan een budget gebonden. De oproep is, wie niet binnen de beschikbare middelen valt, zal moeten wachten of voorlopig zonder overheidssteun verder moeten. De cijfers leggen een fundamenteel probleem zichtbaar.
Tegenover bijna 1.000 aanvragen staat een capaciteit van ongeveer 300 gezinnen. Zelfs als alle 284 goedgekeurde aanvragen daadwerkelijk worden uitgevoerd, blijft een aanzienlijk deel van de aanvragers zonder ondersteuning achter. De bouwsubsidie bedraagt momenteel SRD 100.000. Dat bedrag wordt verhoogd naar SRD 150.000, kondigde Pokie aan. Daarmee wordt de individuele ondersteuning groter, maar tegelijkertijd kan een hoger subsidiebedrag betekenen dat met hetzelfde budget nog minder gezinnen geholpen kunnen worden. De regering staat daarmee voor een lastige balans, hogere ondersteuning per gezin tegenover een grotere groep mensen die mogelijk moet wachten. Pokie liet weten dat verdere verhoging van het subsidiebedrag in de toekomst niet wordt uitgesloten, mits de uitvoering van de regeling goed verloopt. Juist daar ligt een belangrijk aandachtspunt. Want naast geld blijkt ook de uitvoering een knelpunt. Het ministerie probeert ondertussen achterstanden uit de periode 2020 tot en met 2025 weg te werken. Daarmee gaat het niet alleen om nieuwe aanvragen, maar ook om dossiers die al jarenlang op behandeling wachten. Volgens het ministerie worden inspecties bemoeilijkt door onder meer onvolledige administratieve gegevens en een tekort aan vervoersmiddelen. Dat zijn praktische problemen, maar voor burgers die al jaren wachten op ondersteuning kunnen dergelijke tekortkomingen grote gevolgen hebben.
Een subsidieaanvraag kan immers pas verder worden behandeld wanneer het administratieve en fysieke controleproces is afgerond. Wanneer dossiers niet compleet zijn of inspecteurs onvoldoende middelen hebben om het veld in te gaan, schuift de afhandeling verder op. Dat maakt de bouwsubsidie niet alleen tot een kwestie van beschikbare miljoenen, maar ook van de vraag hoe efficiënt de overheid haar bestaande middelen weet in te zetten. De overheid wil voorkomen dat subsidiegelden verkeerd worden besteed. Daarom blijft SoZaVo ook na de toekenning toezicht houden. Er komt een nacontrole om na te gaan of het geld daadwerkelijk is gebruikt waarvoor het is verstrekt. Pokie waarschuwde dat bedragen kunnen worden teruggevorderd wanneer blijkt dat de subsidie niet overeenkomstig de voorwaarden is besteed. Volgens haar hebben anderen de ondersteuning immers dringend nodig. Die controle is vooral relevant nu de vraag naar de regeling zo groot is. Iedere SRD die niet volgens de voorwaarden wordt besteed, kan immers worden gezien als geld dat niet beschikbaar is voor een andere woningzoekende of aanvrager. Waarnemend president Gregory Rusland benadrukte tijdens de bijeenkomst dat huisvesting sinds het aantreden van de regering tot de prioriteiten behoort.
Volgens hem moet het beleid bijdragen aan betere en meer leefbare omstandigheden voor de bevolking. De symbolische uitreiking van 25 beschikkingen vormt daarmee een zichtbaar moment van overheidssteun. Voor de 25 begunstigden betekent de beschikking concreet perspectief op verbetering van hun woonsituatie. Maar achter die ceremonie schuilt een veel groter verhaal. Bijna 1.000 aanvragen laten zien hoe groot de behoefte is. De 284 goedgekeurde aanvragen tonen tegelijkertijd hoe beperkt de huidige capaciteit is. De bouwsubsidie biedt voor honderden gezinnen perspectief, maar kan de bredere woningnood niet zelfstandig oplossen. Zolang vraag en beschikbare middelen zo ver uit elkaar liggen, blijft iedere toekenning ook een herinnering aan degenen die nog wachten. Voor het ministerie ligt de uitdaging daarom niet alleen in het uitreiken van beschikkingen, maar vooral in het versnellen van de afhandeling, het wegwerken van oude achterstanden en het vergroten van de capaciteit. De verhoging van SRD 100.000 naar SRD 150.000 kan de ondersteuning per gezin versterken, maar de onderliggende kloof tussen behoefte en beschikbare middelen blijft daarmee bestaan. De 25 symbolisch uitgereikte beschikkingen zijn dus meer dan een feestelijk moment. Ze zijn tegelijk een succesbericht en een momentopname van een veel groter probleem, de vraag naar ondersteuning voor huisvesting groeit sneller dan de overheid die vraag momenteel kan beantwoorden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
