President Jennifer Simons maakte bij haar terugkeer op Zanderij korte metten met het gerucht dat de regering onderhandelt met Chinalco, er is geen overeenkomst, geen traject en geen export van bauxiet uit West-Suriname in voorbereiding, een enkel oriënterend gesprek met de vicepresident is geen regeringsbesluit. De boodschap past in een bredere lijn waarin Suriname zijn bodemschatten met beleid wil inzetten en tegelijk vasthoudt aan het internationale commitment om het grootste deel van het bos te bewaren, wie dat serieus neemt erkent dat behoud een prijs heeft en vraagt om eerlijke compensatie zodat keuzes niet uit nood maar uit visie worden gemaakt. De verwachte inkomsten uit olie kunnen de druk op ontbossing verlichten, toch waarschuwt het staatshoofd voor overspanning, een kleine economie kan niet overal tegelijk versnellen zonder de eigen capaciteit te verliezen aan anderen, plannen vragen fasering, toezicht en mensen.
Het signaal over landgebruik was al even duidelijk, kaalkap voor grootschalige landbouw is geen route die steun vindt, de discussie over gronduitgifte krijgt daarom een juridische ruggengraat. De president stelt dat alle grondtoewijzingen van de afgelopen vijf jaar onrechtmatig tot stand zijn gekomen, de Rekenkamer bevestigt de misstanden en de Anti-Corruptiewet maakt helder dat onrechtmatig verkregen rechten nietig zijn, daarom ligt de kraan tijdelijk dicht tot is vastgesteld wat rechtmatig kan worden hersteld voor burgers die aantoonbaar een klein perceel voor wonen of werken nodig hebben. Wie denkt duizenden hectaren langs de weg naar Apoera te bezitten doet er goed aan de papieren nog eens te bekijken, legaliteit en transparantie worden voortaan de norm, niet de uitzondering.
De aanloop naar vijftig jaar Srefidensi krijgt in het André Kamperveenstadion een energieke gedaante, want 7500 jongeren repeteren een groots gymnastrade-optreden voor 16 november en zetten met ritme en precisie een gezamenlijk verhaal neer dat de tribunes zal vullen en het zelfvertrouwen van een nieuwe generatie voedt. Waarnemend president Gregory Rusland maakte de voorbereiding van dichtbij mee, sprak zichtbaar onder de indruk over de organisatie en liet doorschemeren dat het publiek een strak geregisseerde show mag verwachten waarin concentratie, teamwork en feestelijke trots samenvallen.
De feestelijke toon botst tegelijk met een hardnekkige realiteit in de staatskas, want op de salarislijst staan nog altijd duizenden namen die in geen enkel kantoor of district te vinden zijn en toch maandelijks worden uitbetaald, een lekkage die grofweg zestig miljoen SRD per maand opslokt en die al te lang werd gedoogd. Volgens Binnenlandse Zaken heeft zesennegentig procent van de ambtenaren zijn gegevens geactualiseerd en blijft vier procent onbereikbaar of ontwijkend, precies de groep waar vermoedelijk de spookambtenaren schuilen die in het buitenland een nieuw bestaan hebben opgebouwd en in Suriname een loonstrook blijven incasseren.
Minister Marinus Bee stopt de oude routine en trekt een duidelijke lijn, iedereen die nog altijd op de betaalrol staat zonder aantoonbare werkplek krijgt in januari een laatste kans om zich te melden, daarna volgt het blokkeren van salarissen en gaat een ontslagtraject lopen dat de onzichtbare dienstverbanden afwikkelt en de geloofwaardigheid van het apparaat herstelt. De boodschap is eenvoudig en stevig, meewerken betekent duidelijkheid en behoud van rechten, wegblijven betekent het einde van een praktijk die burgers met lege handen achterlaat wanneer basisdiensten geld tekortkomen.
Tegelijkertijd schuift een tweede speerpunt naar voren dat de economische koers verbindt met menselijke ontwikkeling, de regering werkt aan een fundamentele vernieuwing van het onderwijs die gericht is op diversificatie en productieve vaardigheden, in New York en Brazilië zijn gesprekken gevoerd met de Scandinavische landen en met de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank, het landprogramma van de IDB vormt de kapstok en krijgt versterking vanuit regionale fondsen, bovenop lopende middelen is circa achthonderd miljoen dollar aan partnerschap voor de regio toegezegd. Op twintig november komt een IDB-delegatie naar Paramaribo om de projecten te doorlopen en de opzet van een internationale onderwijsconferentie te bespreken, doel is om bewezen lesprogramma’s, wetgeving en moderne schoolinfrastructuur samen te brengen, met extra aandacht voor sociale ontwikkeling in het binnenland waar training direct aan bestaanszekerheid wordt gekoppeld.
