De beëindiging van de vakbondsacties bij de Centrale voor Vissershavens in Suriname (Cevihas) betekent niet dat de problemen zijn opgelost. De werknemers hebben hun werkzaamheden hervat na overleg met de minister van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV), de bedrijfsleiding en de bond, maar achter de terugkeer naar de normale werkdag gaat een onderneming, die wordt geconfronteerd met financiële problemen, onvrede over het personeelsbeleid en ernstige vragen over het bestuur. De aangekondigde Quick Scan moet uitwijzen hoe diep de problemen werkelijk zitten en wie verantwoordelijkheid draagt voor de ontstane situatie. De kern van de crisis reikt verder dan een arbeidsconflict. Teruglopende inkomsten, liquiditeitsproblemen, betalingsachterstanden en klachten over de bedrijfsvoering wijzen op structurele tekortkomingen die niet met een gesprek aan de onderhandelingstafel kunnen worden weggewerkt. Dat de bond onder leiding van Bajoekoe, met betrokkenheid van C-47-voorzitter Robby Berenstein en de Raad van Commissarissen (RvC), heeft ingestemd met het opschorten van de acties, is vooral een teken dat werknemers het aangekondigde onderzoek een kans willen geven.
Het is nadrukkelijk geen bewijs dat het vertrouwen in de leiding is hersteld. Cevihas kampt met teruglopende inkomsten en onvoldoende liquiditeit om financiële verplichtingen tijdig na te komen. De onderneming zou onder meer inkomsten zijn kwijtgeraakt doordat Venezolaanse vissersvaartuigen, die eerder gebruikmaakten van de diensten van Cevihas, tegenwoordig bij een ander parastataal bedrijf aanmeren. Daarnaast staat een aanzienlijke schuld bij een debiteur open en is de verkoop van ijs sterk teruggelopen. Deze ontwikkelingen kunnen de financiële positie van een onderneming zwaar onder druk zetten. Maar ze ontslaan de directie niet van de verantwoordelijkheid om tijdig in te grijpen, inkomstenbronnen te beschermen en een realistisch financieel beleid te voeren. Juist wanneer inkomsten teruglopen, moet duidelijk zijn welke maatregelen worden genomen om verdere achteruitgang te voorkomen. De achterstanden bij de afdracht van pensioenpremies aan de verzekeraar maken de situatie extra zorgwekkend. Ook voor elektriciteit en water moesten betalingsregelingen worden getroffen. Daarnaast zouden andere schulden niet volgens de overeengekomen termijnen zijn afgelost. Dit zijn geen onbeduidende administratieve onvolkomenheden.
Ze tonen aan dat Cevihas moeite heeft zijn financiële verplichtingen na te komen, met mogelijke gevolgen voor werknemers, schuldeisers en de continuïteit van het bedrijf. Naast de financiële problemen is er groeiende onvrede over de manier waarop het personeel wordt behandeld. Volgens de bond verdienen nieuw aangetrokken werknemers met vergelijkbare kwalificaties meer dan medewerkers die al langer in dienst zijn. Tegelijkertijd wordt nieuw personeel aangetrokken terwijl de omzet van de onderneming is teruggelopen. Dat beleid roept vragen op over de onderbouwing van salarissen, de noodzaak van nieuwe aanstellingen en de manier waarop beschikbare middelen worden verdeeld. Een onderneming die moeite heeft pensioenpremies af te dragen en rekeningen te betalen, moet kunnen uitleggen waarom bepaalde personeelsbeslissingen noodzakelijk zijn en op welke objectieve criteria die zijn gebaseerd. Een ongelijk beloningsbeleid kan bovendien de motivatie onder bestaande werknemers aantasten. Wanneer ervaren medewerkers het gevoel krijgen dat hun inzet minder wordt gewaardeerd dan die van nieuwkomers, groeit het wantrouwen tegenover de leiding. De directie heeft er daarom alle belang bij om de salarisstructuur en het aannamebeleid transparant en controleerbaar te maken.
De kritiek beperkt zich niet tot financiën en personeelszaken. De bond heeft ook vraagtekens geplaatst bij de verkoop van vervoermiddelen van Cevihas, waarbij volgens haar geen aanbesteding heeft plaatsgevonden. Zolang de feiten niet onafhankelijk zijn vastgesteld, kan niet worden geconcludeerd dat regels zijn overtreden. Wel is het noodzakelijk dat duidelijk wordt welke procedures zijn gevolgd, wie de besluiten heeft genomen en of de belangen van de onderneming voldoende zijn beschermd. Daarmee komt ook de verantwoordelijkheid van de directie en de RvC nadrukkelijk in beeld. De bond verwijt de directie onvoldoende transparantie en stelt dat werknemers niet tijdig over belangrijke ontwikkelingen zijn geïnformeerd. Ook het toezicht door de RvC wordt ter discussie gesteld. Een Raad van Commissarissen is er niet alleen om formeel toezicht te houden, maar ook om in te grijpen wanneer de bedrijfsvoering ontspoort. Als financiële verplichtingen zich opstapelen en werknemers ernstige klachten uiten, moet worden vastgesteld of het toezicht toereikend is geweest. De verantwoordelijkheid mag daarom niet automatisch uitsluitend bij de directeur worden gelegd.
De bond heeft met de acties en de eis tot vertrek van de directeur een duidelijk signaal afgegeven. De minister van LVV heeft toegezegd niemand de hand boven het hoofd te houden wanneer uit onderzoek blijkt dat regels zijn overtreden of zaken niet correct zijn afgehandeld. Die uitspraak schept verwachtingen die niet met algemene toezeggingen kunnen worden ingelost. Het Quick Scan Team moet de komende weken de financiële positie, de bedrijfsvoering en de aangevoerde klachten grondig onderzoeken. Daarbij zijn controleerbare bevindingen, duidelijke conclusies en concrete aanbevelingen noodzakelijk. Als tekortkomingen worden vastgesteld, moet ook duidelijk worden welke herstelmaatregelen volgen en wie daarvoor verantwoordelijk is. De hervatting van het werk mag niet uitmonden in een terugkeer naar de oude situatie zonder wezenlijke veranderingen. Cevihas heeft behoefte aan transparantie, financieel herstel en aantoonbaar effectief toezicht. De werknemers hebben hun deel gedaan door de acties voorlopig te beëindigen. Nu ligt de verantwoordelijkheid bij de bedrijfsleiding, de RvC en het ministerie. De werkonderbreking is voorbij, maar de crisis bij Cevihas niet. Het uiteindelijke oordeel zal niet afhangen van de beloften die tijdens het overleg zijn gedaan, maar van de feiten die het onderzoek blootlegt en de maatregelen die daarop volgen. Zonder openheid, verantwoordingsplicht en concrete resultaten dreigt de Quick Scan slechts een tijdelijke adempauze te worden voor een onderneming die dringend orde op zaken moet stellen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
