De internationale strijd om de toekomst van het mondiale betalingsverkeer heeft een nieuwe economische dimensie gekregen, nu uit een omvangrijke beleidsanalyse blijkt dat de BRICS landen technisch in staat zouden moeten zijn een gezamenlijk systeem voor internationale betalingen te ontwikkelen, maar voorlopig onvoldoende monetaire en politieke overeenstemming hebben om daadwerkelijk een gemeenschappelijke munt in te voeren. Het onderzoek van het internationale beleidsplatform BRICS+ Thinking, dat op 30 oktober 2026 onder de aandacht werd gebracht, maakt duidelijk dat de economische grootmachten binnen het samenwerkingsverband steeds nadrukkelijker zoeken naar mogelijkheden om hun afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar te verminderen, zonder daarbij direct afstand te hoeven doen van hun nationale valuta en monetaire zelfstandigheid. Achter deze discussie schuilt een fundamentele verandering in de internationale financiële verhoudingen, omdat landen als China, India, Rusland, Brazilië en Zuid Afrika gezamenlijk een steeds grotere rol spelen binnen de wereldhandel, maar hun grensoverschrijdende transacties nog altijd voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van bestaande internationale betalingsnetwerken en dominante reservevaluta. De werkelijke strijd gaat daarmee niet uitsluitend over de invoering van een nieuwe munt, maar vooral over de vraag welke landen in de toekomst de financiële infrastructuur beheersen waarmee internationale handel, investeringen en kapitaalstromen worden verwerkt.
Het onderzoek werd opgesteld door drie internationaal bekende economen, namelijk Gregory Chin van York University, Danny Quah van de National University of Singapore en Jim O’Neill, de voormalige hoofdeconoom van Goldman Sachs die ruim twintig jaar geleden de economische benaming BRIC introduceerde. De onderzoekers stellen dat een gezamenlijk mechanisme voor internationale betalingen aanzienlijk realistischer is dan het oprichten van een volledige muntunie, omdat centrale banken in dat geval hun bestaande munteenheden kunnen behouden en tegelijkertijd de technische infrastructuur ontwikkelen om betalingen tussen verschillende landen sneller en efficiënter af te wikkelen. Een dergelijke constructie zou het mogelijk maken om nationale betalingssystemen beter met elkaar te verbinden, de afhankelijkheid van correspondentbanken te verminderen en internationale handel vaker rechtstreeks in lokale valuta af te rekenen. De centrale banken van de deelnemende landen zouden daarvoor echter afspraken moeten maken over technische standaarden, financiële berichtgeving, liquiditeitsvoorziening, valutaconversie, toezicht en de afwikkeling van transacties, omdat een internationaal betalingsnetwerk alleen betrouwbaar kan functioneren wanneer deelnemende instellingen daadwerkelijk bereid zijn hun financiële infrastructuur op elkaar af te stemmen.
De belangrijkste economische betekenis van een dergelijk systeem ligt in het onderscheid tussen de munt waarin een internationale transactie wordt uitgevoerd en de infrastructuur waarmee die transactie wordt verwerkt. Een Braziliaanse onderneming die goederen importeert uit India hoeft bijvoorbeeld niet noodzakelijk een nieuwe internationale munteenheid te gebruiken wanneer beide landen over betrouwbare mechanismen beschikken om de Braziliaanse real en de Indiase roepie rechtstreeks te wisselen en de betaling veilig af te wikkelen. Het huidige internationale handelsverkeer maakt veelvuldig gebruik van de Amerikaanse dollar als tussenvaluta, omdat deze munt wereldwijd beschikbaar is, diepe financiële markten kent en door ondernemingen wordt gebruikt voor handel, financiering en het beheren van valutarisico’s. Een alternatief betalingsmechanisme kan bepaalde transactiekosten verminderen en de keuzevrijheid van handelspartners vergroten, maar betekent niet automatisch dat de dollar uit het internationale financiële systeem verdwijnt. De daadwerkelijke economische voordelen hangen af van de beschikbaarheid van lokale valuta, de onderlinge handelsvolumes, de stabiliteit van wisselkoersen en de bereidheid van banken en ondernemingen om nieuwe financiële kanalen daadwerkelijk te gebruiken.
De politieke ambitie om internationale betalingen te moderniseren kreeg tijdens de BRICS top van 12 en 13 september 2026 in New Delhi opnieuw een officiële plaats binnen de gezamenlijke economische agenda. De deelnemende regeringsleiders spraken af de werkzaamheden van de BRICS Payment Task Force voort te zetten, waarbij vooral wordt onderzocht hoe nationale betalingssystemen en financiële berichtennetwerken beter met elkaar kunnen samenwerken. Ook werd aandacht besteed aan het vergroten van handelsbetalingen in nationale valuta, het verbeteren van de toegankelijkheid van internationale financiële dienstverlening en het ontwikkelen van oplossingen die sneller, goedkoper en veiliger functioneren dan bestaande procedures. Opvallend is echter dat de leiders geen concreet besluit namen om een gezamenlijke BRICS munt in te voeren en evenmin een definitieve lanceerdatum voor één geïntegreerd betalingsnetwerk vaststelden. De officiële verklaringen benadrukken dat nationale omstandigheden en economische prioriteiten moeten worden gerespecteerd, waarmee zichtbaar wordt dat de betrokken landen wel overeenstemming hebben over het belang van modernisering, maar nog niet noodzakelijk dezelfde visie delen op de uiteindelijke inrichting van hun financiële samenwerking.
De invoering van één gezamenlijke munteenheid zou volgens de onderzoekers veel ingrijpender hervormingen vereisen, omdat de betrokken landen dan bereid moeten zijn een belangrijk deel van hun nationale monetaire bevoegdheden over te dragen aan een gemeenschappelijke financiële autoriteit. Een dergelijke muntunie vereist niet alleen onafhankelijke centrale banken en een gezamenlijk monetair beleid, maar eveneens afspraken over de vrijheid van kapitaalverkeer, internationale convertibiliteit, financiële stabiliteit en de manier waarop economische schokken tussen lidstaten worden opgevangen. De verschillen tussen de BRICS economieën zijn op dit moment bijzonder groot, aangezien China beschikt over een omvangrijke industriële en exportgerichte economie met gereguleerd kapitaalverkeer, India zijn eigen monetaire prioriteiten verdedigt en landen als Brazilië, Rusland en Zuid Afrika worden geconfronteerd met uiteenlopende inflatieontwikkelingen, valutarisico’s en economische structuren. Een gezamenlijke munt zou betekenen dat deze landen niet langer zelfstandig hun wisselkoers of beleidsrente kunnen gebruiken om nationale economische problemen op te vangen, waardoor belangrijke politieke en economische bevoegdheden bij een centrale instelling terechtkomen die het vertrouwen van alle deelnemende regeringen moet genieten.
De Europese muntunie laat zien hoe ingewikkeld een dergelijke constructie zelfs kan zijn tussen landen die geografisch dicht bij elkaar liggen en gedurende tientallen jaren gezamenlijke economische instellingen hebben ontwikkeld. De invoering van de euro vereiste uitgebreide afspraken over begrotingsdiscipline, monetaire onafhankelijkheid, financiële regelgeving en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen nationale regeringen en de Europese Centrale Bank, terwijl de lidstaten ondanks deze institutionele voorbereidingen nog altijd worden geconfronteerd met uiteenlopende economische omstandigheden. Binnen BRICS zijn de verschillen aanzienlijk groter, omdat de deelnemende landen over meerdere continenten verspreid liggen, uiteenlopende politieke systemen kennen en niet beschikken over een vergelijkbare gemeenschappelijke economische bestuursstructuur. De onderzoekers wijzen daarom op de beperkte bereidheid van de betrokken regeringen om beleidsautonomie over te dragen en op het ontbreken van voorwaarden waaronder een gezamenlijke munt volledig vrij zou kunnen worden ingewisseld binnen nationale en internationale financiële markten. De conclusie is dat een gedeelde munt voorlopig weinig realistisch is, ook wanneer de politieke belangstelling voor een minder dollarafhankelijk financieel systeem verder toeneemt.
De geopolitieke gevoeligheid van deze ontwikkeling wordt versterkt door de houding van de Verenigde Staten, waar president Donald Trump herhaaldelijk heeft gedreigd met invoertarieven tot honderd procent wanneer BRICS landen een gezamenlijke munt ontwikkelen of actief een alternatief voor de Amerikaanse dollar ondersteunen. De Amerikaanse regering beschouwt de internationale positie van de dollar als een belangrijk onderdeel van de economische en financiële invloed van de Verenigde Staten, omdat de munt een centrale rol speelt binnen wereldwijde handelsbetalingen, internationale reserves en de financiering van overheden en ondernemingen. Sinds de omvangrijke financiële sancties tegen Rusland na de invasie van Oekraïne in 2022 is de belangstelling voor alternatieve betalingskanalen toegenomen, omdat verschillende landen willen voorkomen dat hun internationale financiële transacties volledig afhankelijk blijven van infrastructuren die onder invloed staan van buitenlandse sanctieregimes. Deze ontwikkeling maakt de discussie over betalingssystemen onvermijdelijk geopolitiek, maar de dreiging van Amerikaanse handelsmaatregelen vormt tegelijkertijd een economisch risico voor BRICS landen die sterk afhankelijk zijn van export naar de Verenigde Staten en andere traditionele afzetmarkten.
De ervaringen met bestaande internationale betalingsinitiatieven maken duidelijk dat technologische mogelijkheden niet automatisch leiden tot een functionerende financiële markt, omdat de beschikbaarheid van betrouwbare liquiditeit en de bereidheid van commerciële banken minstens zo belangrijk zijn als de onderliggende digitale infrastructuur. Binnen BRICS worden verschillende concepten onderzocht, waaronder systemen voor grensoverschrijdende betalingen, digitale financiële afwikkeling en mogelijke toepassingen van centrale bankgeld, maar de werkelijke uitvoering blijft afhankelijk van nationale regelgeving en commerciële belangstelling. Ook de New Development Bank speelt een rol binnen de bredere economische strategie doordat de instelling financiering in lokale valuta wil uitbreiden en ontwikkelingsprojecten minder afhankelijk wil maken van uitsluitend buitenlandse munteenheden. Een internationaal betalingssysteem kan deze ontwikkeling ondersteunen, maar zal alleen economisch aantrekkelijk worden wanneer ondernemingen daadwerkelijk voordeel behalen uit lagere kosten, kortere verwerkingstijden en betrouwbare valutaconversie. Het vervangen van bestaande betalingskanalen door een nieuwe infrastructuur zonder voldoende financiële waarborgen zou immers slechts een verschuiving van risico’s betekenen, in plaats van een structurele verbetering van het internationale betalingsverkeer.
De ontwikkeling verdient binnen Suriname bijzondere aandacht, omdat de nationale economie sterk afhankelijk blijft van internationale betalingen voor importen, buitenlandse investeringen, financiële dienstverlening en de toekomstige handelsstromen die samenhangen met de offshore olieproductie. De Centrale Bank van Suriname en de commerciële banken zouden daarom moeten onderzoeken hoe het nationale betalingsverkeer beter kan worden aangesloten op moderne internationale financiële infrastructuren, waarbij niet uitsluitend wordt gekeken naar bestaande correspondentbankrelaties, maar eveneens naar nieuwe mogelijkheden voor rechtstreekse valutaconversie, snelle betalingsafwikkeling en veilige digitale transacties. De toenemende economische invloed van landen als Brazilië, India en China creëert mogelijkheden voor verdere diversificatie van handelsrelaties, maar vereist tegelijkertijd dat Suriname beschikt over voldoende monetaire stabiliteit, internationale liquiditeit, betrouwbare financiële regelgeving en effectieve bescherming tegen witwassen en financiële criminaliteit. Het land hoeft daarvoor niet te wachten op een eventuele gezamenlijke BRICS munt, omdat modernisering van binnenlandse betaalinfrastructuur, betere interoperabiliteit en samenwerking met internationale financiële instellingen al concrete economische voordelen kunnen opleveren. De belangrijkste strategische keuze ligt daarom niet in het aansluiten bij een internationale discussie over de toekomstige wereldmunt, maar in het ontwikkelen van een financieel systeem dat Surinaamse ondernemingen daadwerkelijk toegang biedt tot efficiëntere, veiligere en betaalbaardere internationale transacties.
De nieuwe economische analyse bevestigt uiteindelijk dat de toekomst van BRICS als financiële samenwerkingsstructuur voorlopig eerder zal worden bepaald door de ontwikkeling van gezamenlijke betalingsmechanismen dan door de invoering van één gemeenschappelijke munteenheid. De politieke wens om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse dollar is duidelijk aanwezig, maar de deelnemende landen zullen moeten aantonen dat zij bereid zijn hun financiële infrastructuren technisch en institutioneel op elkaar af te stemmen zonder dat nationale belangen de uitvoering voortdurend blokkeren. Een succesvol internationaal betalingsnetwerk kan de economische samenwerking tussen opkomende markten versterken en ondernemingen meer mogelijkheden bieden om rechtstreeks in nationale valuta handel te drijven, maar zal de dominante positie van de dollar niet automatisch beëindigen zolang de Amerikaanse financiële markten beschikken over hun huidige omvang, liquiditeit en internationale vertrouwen. De werkelijke verandering binnen het mondiale geldsysteem zal daarom waarschijnlijk niet beginnen met de plotselinge introductie van een nieuwe wereldmunt, maar met de geleidelijke ontwikkeling van financiële infrastructuren die landen meer keuzevrijheid geven bij het uitvoeren van internationale transacties. De economische macht van de toekomst ligt immers niet uitsluitend bij degene die de belangrijkste munt uitgeeft, maar steeds nadrukkelijker ook bij degenen die beschikken over de betrouwbare technologie, financiële instellingen en internationale netwerken waarmee geld veilig, efficiënt en tegen concurrerende kosten over landsgrenzen kan worden verplaatst.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
