De twaalfde bijeenkomst van de BRICS milieuministers in New Delhi heeft duidelijk gemaakt dat klimaatbeleid voor de opkomende machten niet langer uitsluitend draait om bossen, afval en uitstoot, maar steeds nadrukkelijker wordt verbonden aan handel, economische zelfstandigheid en verzet tegen regels die volgens deze landen de toegang tot internationale markten dreigen te beperken.
Onder het Indiase voorzitterschap kwamen ministers, hoge ambtenaren, beleidsmakers en deskundigen bijeen in Bharat Mandapam om een gezamenlijke koers uit te zetten rond veerkracht, innovatie, samenwerking en duurzaamheid. De voorbereidende vergadering van hoge ambtenaren vond plaats op 17 augustus, gevolgd door de ministeriële besprekingen op 18 augustus. De bijeenkomst moest leiden tot een gezamenlijke uitkomsttekst en concrete afspraken over de manier waarop de BRICS landen hun milieu en klimaatbeleid beter op elkaar kunnen afstemmen.
De discussie kreeg direct een geopolitieke lading doordat de aangesloten landen zich uitspraken tegen de Europese koolstofgrensheffing. De regeling van de Europese Unie legt een extra financiële last op bepaalde ingevoerde producten wanneer de uitstoot tijdens de productie hoger ligt dan binnen Europa. BRICS landen beschouwen zulke maatregelen als eenzijdig, discriminerend en protectionistisch, omdat ontwikkelende economieën volgens hen worden gestraft voor een klimaatprobleem dat historisch grotendeels door de geïndustrialiseerde wereld is veroorzaakt.
Achter dat standpunt ligt een breder conflict over wie de regels van de groene economie bepaalt. Europa wil via klimaatnormen voorkomen dat vervuilende productie verschuift naar landen met minder strenge regels. BRICS landen vrezen daarentegen dat klimaatbeleid wordt gebruikt als handelsinstrument waarmee westerse markten worden afgeschermd en de industrialisatie van ontwikkelende economieën duurder wordt gemaakt. De strijd om CO₂ uitstoot gaat daarmee niet alleen over bescherming van de planeet, maar ook over toegang tot staalmarkten, landbouwhandel, industrie, energie en toekomstige economische groei.
India plaatste vier prioriteiten centraal, de eerste richt zich op duurzame leefstijlen, met aandacht voor bewuste consumptie, gemeenschapspraktijken en uitwisseling van succesvolle nationale benaderingen. De tweede richt zich op herbebossing, herstel van aangetast land, bestrijding van bosbranden en weerbaarheid tegen rampen. Daarbij worden kennisuitwisseling, betere dataverzameling, monitoring, vroege waarschuwing en snelle respons gezien als noodzakelijke voorwaarden om schade te beperken.
De derde prioriteit betreft de circulaire economie. BRICS wil afval niet langer uitsluitend behandelen als een kostenpost, maar als grondstof die opnieuw in productie kan worden gebracht. Sterkere regels voor producentenverantwoordelijkheid moeten ervoor zorgen dat bedrijven niet alleen winst maken bij verkoop, maar ook verantwoordelijk blijven voor afval, verpakking, hergebruik en verwerking van producten nadat zij bij de consument zijn beland.
De vierde prioriteit draait om klimaatadaptatie die dichter bij mensen en gemeenschappen moet staan. Traditionele kennis, lokale oplossingen en praktische aanpassing aan droogte, overstromingen, hitte en aantasting van ecosystemen krijgen daarbij meer aandacht dan grote internationale beloften zonder uitvoering op straatniveau. Die benadering is belangrijk voor landen die dagelijks de gevolgen van klimaatverandering ondervinden, maar vaak onvoldoende toegang hebben tot financiering, technologie en verzekeringsmechanismen.
De voorbereidingen voor de bijeenkomst liepen van maart tot juli via virtuele vergaderingen, technische sessies, webinars en beleidsdialogen. Onderwerpen als efficiënt gebruik van grondstoffen, circulaire economie, koppeling van koolstofmarkten aan klimaatadaptatie, landdegradatie, verwoestijning, droogte en geïntegreerd beheer van bosbranden werden vooraf besproken. De bedoeling was om niet alleen politieke verklaringen af te leveren, maar ook gezamenlijke prioriteiten te formuleren die in nationale programma’s kunnen worden vertaald.
De BRICS Environment Working Group bestaat sinds 2015 en werd opgericht als platform voor uitwisseling over fundamentele milieuvraagstukken. De Contact Group on Climate Change and Sustainable Development werd in 2024 toegevoegd om samenwerking rond klimaatbeleid te verdiepen. De uitbreiding van BRICS heeft deze structuren zwaarder gemaakt, omdat landen met zeer verschillende economische modellen, energiebronnen en milieuproblemen nu één gemeenschappelijke taal moeten vinden.
Voor Suriname ligt de waarde van deze discussie niet in het eenvoudig overnemen van grote verklaringen, maar in het benutten van samenwerkingsruimte voor bosbescherming, brandpreventie, circulaire verwerking van afval, klimaatdata en toegang tot financiering voor aanpassing. Een land met uitgestrekte bossen, kwetsbare kustgebieden en grote ontwikkelingsambities moet ervoor zorgen dat duurzaamheid niet alleen een diplomatiek woord blijft, maar zichtbaar wordt in waterbeheer, ruimtelijke ordening, landbouw en verantwoord gebruik van natuurlijke rijkdommen.
De bijeenkomst in New Delhi laat zien dat het mondiale klimaatdebat steeds harder wordt, omdat landen niet alleen strijden tegen opwarming, maar ook tegen de economische gevolgen van regels die hun handel, industrie en groeiruimte kunnen raken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
