Het ministerie van Binnenlandse Zaken (BiZa) heeft vijf nieuwe tolken en vertalers beëdigd. Suriname beschikt over nieuwe professionals die een belangrijke rol kunnen spelen bij het overbruggen van taalbarrières tussen verschillende bevolkingsgroepen. Maar een beëdiging alleen maakt nog geen sterke, inclusieve samenleving. De werkelijke waarde van deze stap zal pas blijken wanneer de nieuw beëdigde tolken en vertalers daadwerkelijk worden ingezet waar communicatie vandaag de dag tekortschiet. Suriname is een meertalige samenleving. Nederlands, Sranan Tongo, Engels, Saramaccaans en Frans zijn slechts enkele talen waarmee burgers, bezoekers, bedrijven en overheidsinstanties dagelijks te maken hebben. Juist binnen een samenleving die zich presenteert als divers en multicultureel, zou taal geen obstakel mogen zijn voor toegang tot overheidsdiensten, rechtspraak, informatie en economische kansen. Onderminister Kelvin Koniki feliciteerde de beëdigden en sprak zijn waardering uit voor de inzet die nodig is geweest om het beroep van tolk of vertaler te mogen uitoefenen. Volgens hem is de beëdiging een primeur voor de leiding van BiZa en een concreet signaal van vernieuwing en kwaliteitsverbetering. Die ambitie verdient erkenning, maar schept tegelijkertijd verplichtingen. Vernieuwing mag niet blijven steken in ceremonies, toespraken en mooie formuleringen over kwaliteit.
Als de overheid werkelijk serieus is over betere dienstverlening, moet zij ervoor zorgen dat gekwalificeerde tolken en vertalers structureel worden ingezet en dat burgers daadwerkelijk kunnen profiteren van hun expertise. De oproep van Koniki aan de beëdigden om dienstbaar, integer en verantwoordelijk te werken, is daarbij terecht. Een beëdigd tolk of vertaler draagt immers een grote verantwoordelijkheid. Een verkeerde vertaling kan leiden tot misverstanden, verkeerde beslissingen en in sommige gevallen zelfs ernstige gevolgen voor iemands rechten of belangen. Neutraliteit, nauwkeurigheid en vertrouwelijkheid mogen daarom geen vrijblijvende begrippen zijn. Minister Marinus Bee benadrukte eveneens de maatschappelijke betekenis van het vak. Tolken en vertalers vormen volgens hem een brug tussen mensen die elkaars taal niet spreken. Dat beeld is treffend. In een land waarin verschillende taal en bevolkingsgroepen naast elkaar leven, is goede communicatie geen luxeproduct, maar een noodzakelijke voorwaarde voor sociale samenhang. De verwijzing van Bee naar het Bijbelse verhaal van de Toren van Babel onderstreepte dat punt. Waar taalverwarring ontstaat, stokt samenwerking. Voor Suriname is die oproep bijzonder relevant. Ontwikkeling, bestuur en economische groei hebben weinig waarde wanneer een deel van de samenleving onvoldoende toegang heeft tot informatie of niet volwaardig kan communiceren met overheidsinstanties en andere maatschappelijke organisaties.
Opvallend is ook dat 80 procent van de nieuw beëdigde professionals vrouw is. Dat is een belangrijk gegeven, zeker in een arbeidsmarkt waarin vrouwen nog steeds niet in alle sectoren dezelfde zichtbaarheid en kansen krijgen. Tegelijkertijd moet voorkomen worden dat dergelijke cijfers uitsluitend worden gebruikt als statistische versiering tijdens officiële bijeenkomsten. De aanwezigheid van vrouwen moet zich ook vertalen in daadwerkelijke professionele kansen, opdrachten en doorgroeimogelijkheden. De vijf nieuw beëdigde tolken en vertalers beschikken over uiteenlopende taalvaardigheden. Marijke Agwense is beëdigd als tolk Nederlands-Saamaka en Engels-Saamaka en vice versa. Rachel Cynthia Joefield-Stakel richt zich op Nederlands en Engels. Clyde Kartodiwirjo is tolk en vertaler Engels-Nederlands en vice versa. Rachel Landveld-Sno is eveneens tolk en vertaler in het Engels en Nederlands. Guerline Gedna Doorsonne-Pierre is tolk Sranan-Nederlands en Frans-Nederlands en vice versa. Juist die diversiteit maakt duidelijk hoeveel potentieel er aanwezig is. De overheid zou deze expertise niet uitsluitend moeten benutten voor officiële gelegenheden, maar ook voor dienstverlening aan burgers, publieke communicatie en samenwerking met internationale organisaties.
Koniki wees bovendien op de kansen die de snel groeiende olie en gassector biedt. Dat is een realistische observatie. Met internationale bedrijven, buitenlandse werknemers, investeerders en deskundigen neemt de behoefte aan professionele communicatie toe. Maar ook hier ligt een risico. Als de overheid de vertaalsector uitsluitend vanuit economisch perspectief benadert, wordt voorbijgegaan aan de veel fundamentelere maatschappelijke functie van taal. Tolken en vertalers zijn niet slechts mensen die woorden van de ene taal naar de andere omzetten. Zij zijn schakels in bestuur, recht, economie en samenleving. Hun werk bepaalt mede of mensen worden gehoord, begrepen en correct geïnformeerd. Daarom moet de beëdiging van deze vijf professionals meer zijn dan een symbolisch moment. Het moet het begin zijn van een serieuzere aanpak waarbij BiZa investeert in professionele standaarden, permanente scholing, duidelijke inzetmogelijkheden en betere toegankelijkheid van vertaaldiensten. Suriname heeft behoefte aan effectieve communicatie, maar vooral aan een overheid die begrijpt dat communicatie onderdeel is van goed bestuur. De vijf nieuwe beëdigde tolken en vertalers hebben hun verantwoordelijkheid gekregen. Nu ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de overheid, ervoor zorgen dat hun kennis niet ongebruikt blijft. Een taalbrug heeft immers alleen waarde wanneer mensen er daadwerkelijk overheen kunnen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
