Bijna duizend verpleegkundigen hebben tussen 2019 en 2025 de gezondheidszorg verlaten. Dat cijfer is geen statistiek die ergens in een beleidsdocument mag verdwijnen. Het is het bewijs van een jarenlang falend personeelsbeleid waarin verpleegkundigen onvoldoende perspectief kregen en specialistische kennis langzaam uit het land weglekte. Nu komt de regering met een nieuwe loonreeks. Verpleegkundigen zouden vanaf eind november een maandinkomen van tussen de US$ 700 en US$ 1.000 moeten kunnen verdienen. Daarmee wil minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid de uitstroom afremmen en de sector opnieuw aantrekkelijk maken. Maar na jaren van achteruitgang is een nieuwe loonreeks niet automatisch een oplossing. Het is vooral een noodzakelijke correctie op een situatie die veel te lang heeft kunnen voortbestaan. De gezondheidszorg heeft niet alleen honderden medewerkers verloren. Het land heeft ervaring, deskundigheid en jarenlange investeringen in opleiding verloren. Vooral het vertrek van gespecialiseerde verpleegkundigen is bijzonder schadelijk. Intensive care, neonatale zorg en operatiekamers kunnen niet eenvoudig worden bemand met mensen die vandaag beginnen aan een opleiding. Specialistische kennis ontstaat door jaren van studie, praktijkervaring en voortdurende training.
Wanneer zulke krachten vertrekken, verdwijnt dus veel meer dan één arbeidsplaats. Een ziekenhuis verliest capaciteit, ervaring en continuïteit. De uitspraak van Misiekaba dat sommige gespecialiseerde verpleegkundigen bijna onvervangbaar zijn, onderstreept hoe ernstig de situatie is. Tegelijkertijd ontmaskerd die uitspraak een verantwoordelijkheid bloot. Als de regering zelf erkent dat deze mensen zo cruciaal zijn, had hun vertrek veel eerder als een nationale crisis moeten worden behandeld. Jarenlang is er kennelijk onvoldoende gedaan om het beroep financieel en professioneel aantrekkelijk te houden. Nu moet worden gerepareerd wat zich heeft opgebouwd. De nieuwe loonreeks maakt daarbij onderscheid tussen opleiding, specialisatie en verantwoordelijkheid. Dat is logisch en noodzakelijk, een verpleegkundige met een gespecialiseerde opleiding en zware verantwoordelijkheid hoort niet structureel in dezelfde beloningscategorie te vallen als ondersteunend personeel of een verpleegassistent. Ook de aangekondigde verhoging en brutering van overbruggingstoelagen, aangevuld met vergoedingen voor middag en wachtdiensten, vervoer en overuren, kunnen het inkomen verbeteren. Maar juist daar schuilt een belangrijk aandachtspunt. Een aantrekkelijk inkomen mag niet afhankelijk worden van structureel overwerken, onregelmatige diensten en allerlei toeslagen.
Een verpleegkundige moet een waardig basisloon kunnen verdienen zonder voortdurend extra uren te moeten draaien om financieel rond te komen. Anders wordt het probleem slechts gedeeltelijk verplaatst. De regering wil een deel van de hogere personeelskosten opvangen door de ligdagtarieven van ziekenhuizen te herzien. Volgens de minister is het huidige tarief achterhaald en zou een marktconform tarief rond de US$ 200 liggen. Dat kan ziekenhuizen financiële ruimte geven, maar hogere tarieven brengen ook risico’s met zich mee. Wanneer de kosten van ziekenhuiszorg stijgen, moeten de gevolgen voor patiënten, verzekeraars en de totale gezondheidszorg zorgvuldig worden bewaakt. Meer inkomsten voor ziekenhuizen mogen uiteindelijk niet betekenen dat de patiënt de rekening krijgt gepresenteerd zonder dat de kwaliteit van de zorg evenredig verbetert. Tegelijkertijd is het positief dat de regering niet uitsluitend naar salarissen kijkt. Huisvesting en opleiding worden genoemd als aanvullende maatregelen. Dat is noodzakelijk, een verpleegkundige blijft niet alleen vanwege het salaris. Werkomstandigheden, loopbaanmogelijkheden, professionele waardering, veiligheid, huisvesting en de mogelijkheid om zich verder te specialiseren spelen eveneens een belangrijke rol. De aangekondigde samenwerking met Nederland, waarbij vanaf oktober binnen een jaar 175 verpleegkundigen zouden worden opgeleid tot gespecialiseerde krachten, kan helpen om het tekort terug te dringen.
Ook de versterking van COVAB is essentieel. Maar ook hier geldt dat opleiden alleen zinvol is wanneer Suriname de mensen vervolgens weet te behouden. Het zou een verspilling zijn wanneer Suriname nieuwe verpleegkundigen opleidt, om ze vervolgens opnieuw te zien vertrekken zodra zij elders betere arbeidsvoorwaarden krijgen. Daarom moet de nieuwe loonreeks meer worden dan een politieke aankondiging. Er moet een structureel personeelsbeleid achter zitten. Salarissen moeten voorspelbaar zijn, opleidingen moeten daadwerkelijk beschikbaar zijn en specialisten moeten een duidelijk carrièreperspectief krijgen. Wie extra verantwoordelijkheid draagt, moet die verantwoordelijkheid ook terugzien in inkomen en professionele zorg. De regering spreekt bovendien de ambitie uit om verpleegkundigen die Suriname eerder hebben verlaten terug te halen. Maar terugkeer vraagt meer dan een hoger salaris. Wie eenmaal vertrokken is, vergelijkt niet alleen loonstroken. Die vergelijkt systemen, werkdruk, faciliteiten, professionele ontwikkelingsmogelijkheden en de zekerheid dat gemaakte afspraken worden nagekomen. De gezondheidszorg kan niet jarenlang personeel verliezen en vervolgens verwachten dat één nieuwe loonreeks het vertrouwen onmiddellijk herstelt. De komende maanden zullen daarom niet alleen draaien om nieuwe bedragen op een loonstrook. Ze zullen moeten aantonen of de regering werkelijk in staat is om beleid om te zetten in blijvende verbetering. Het is kennis die in het land blijft, ervaring die beschikbaar blijft en een cruciale schakel in de gezondheidszorg die niet verloren gaat. De braindrain heeft jaren gekost. Het herstel daarvan zal minstens zoveel politieke vastberadenheid, financiële discipline en consequent beleid vergen. Mooie aankondigingen zijn daarvoor onvoldoende. De zorgsector heeft behoefte aan aan structurele waardering.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
