Jadnanansing waarschuwt, het systeem raakt overbelast en de patiënt betaalt de prijs. In het publieke debat klinkt het steeds vaker, breng alle zwerversen daklozenaar het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS). Maar volgens de onderminister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid (VWA), Raj Jadnanansing, is dat een gevaarlijke misvatting, één die zowel het beleid als de psychiatrische zorg ernstig kan ontwrichten.Veel mensen gaan er automatisch van uit dat iedereen die op straat leeft, ook een psychiatrische patiënt is. Dat beeld klopt niet, zegt Jadnanansing, die zelf psycholoog is en voormalig directeur van het PCS. Niet elke zwerver wíl worden opgenomen en niet iedereen heeft een psychiatrische aandoening. Toch hoor je steeds dat PCS iedereen maar moet opvangen. Dat is een grote fout. In PCS verblijven cliënten die intensieve medische en psychologische begeleiding krijgen, met één duidelijk doel, hen stabiliseren en ondersteunen richting terugkeer in de samenleving.
Dit is een kwetsbaar proces, dat tijd, rust en structuur vraagt. Als we PCS gaan volstoppen met iedereen die geen dak boven het hoofd heeft, verstoren we het traject van mensen die daar wel voor bedoeld zijn. Dat is totaal slecht voor het beleid en uiteindelijk voor de psychiatrische patiënt zelf. Sommige cliënten hebben bovendien moeite om het tempo van re-integratie vol te houden. Een overvolle instelling zou het risico vergroten op terugval, verwaarlozing van zorg en onveilige situaties voor patiënten en zorgverleners. Dat betekent echter niet dat er onder dak- en thuislozen geen psychiatrische patiënten zijn. Integendeel een deel van deze groep volgt wel trouw medicatie en behandeling. Omdat families niet altijd in staat zijn hun naaste te begeleiden, ondersteunt de overheid waar nodig. Daar waar zij verblijven, sturen we ambulancezorg of begeleiding, legt de onderminister uit. We laten ze niet zomaar los. Tijdens beleidsbesprekingen is daarom het idee ontstaan om een Mental Health Authority op te richten, een overkoepelend orgaan waarin alle betrokken partijen samenwerken.
Deze instantie zou zich niet alleen richten op psychiatrische zorg, maar ook op: verslavingszorg, opvang en begeleiding van dak- en thuislozen, behandeling van diverse psychische aandoeningen en zelfs alternatieve geneeswijzen. Op dat laatste rust nog vaak een taboe, maar Jadnanansing benadrukt dat veel cliënten naast reguliere zorg, ook alternatieve behandelaars bezoeken. We moeten niet doen alsof dat niet bestaat. Het is onderdeel van de realiteit en beleid moet aansluiten bij de praktijk. De kern van zijn boodschap is duidelijk, het probleem van dak- en thuisloosheid is sociaal, economisch en medisch, en kan niet worden afgeschoven op één instelling. PCS is er voor psychiatrische patiënten, niet als algemene opvang. Een doordachte, integrale aanpak moet voorkomen dat systemen overbelast raken en kwetsbare mensen tussen wal en schip vallen.
