Nu minister Andrew Baasaron zegt dat er voorlopig geen reden is voor paniek in de winkels, omdat de voorraden van basisgoederen nog op peil zijn en importeurs de internationale situatie nauwlettend volgen, klinkt dat als een noodzakelijke boodschap aan een samenleving die snel onrustig wordt zodra oorlog en prijzen in een adem worden genoemd. Op de korte termijn is die geruststelling verdedigbaar, want zelfs economen die waarschuwen voor een bredere economische schok wijzen erop dat de zwaarste gevolgen meestal niet in de eerste dagen, maar via transport, brandstof, kunstmest en logistieke vertragingen doorwerken. Daar begint de spanning voor Suriname, omdat een volle plank vandaag nog niets garandeert over de kostprijs van de volgende lading.
De oorlog rond Iran heeft namelijk niet alleen de oliemarkt geraakt, maar ook een veel stillere ader van de wereldeconomie onder druk gezet, namelijk de route waarlangs voedsel, vloeibaar gas en meststoffen door de Straat van Hormuz bewegen. UNCTAD waarschuwde deze week dat deze doorgang niet alleen ongeveer een kwart van de wereldwijde zeehandel in olie draagt, maar ook grote volumes kunstmest en vloeibaar gas, precies de inputs die later doorwerken in landbouw, transport en voedselprijzen. Zodra die doorvoerroute stokt, verschuift de schok van de energiepomp naar de voedselketen, en dat is voor importafhankelijke economieën meestal het moment waarop de echte pijn begint.
Daarbij komt dat de kunstmestmarkt nu al nerveus reageert, nog voor de oorlog zijn volle economische naschok heeft uitgedeeld. Carnegie meldde dat de prijs van ureum, een van de meest verhandelde stikstofmeststoffen, in de afgelopen maand al met ongeveer 30 procent is opgelopen, terwijl de topman van Yara Zaterdag waarschuwde dat verstoringen in de Golf de mondiale voedselvoorziening serieus kunnen raken en dat ureumprijzen in korte tijd zijn opgelopen van 487 naar 700 dollar per ton. Voor Suriname telt dit dubbel, omdat hogere meststofprijzen niet alleen de import van voedsel raken, maar ook de kostprijs van regionale landbouwproductie en dus de ruimte om prijsschokken op te vangen kleiner maken.
Ook de transportzijde geeft weinig reden voor gemakzucht, want de Drewry World Container Index steeg op 12 Maart met 8 procent tot 2.123 dollar per veertigvoetscontainer, een beweging die aantoont hoe snel geopolitieke spanningen via vrachtprijzen hun weg vinden naar importmarkten. Tegelijk sloot Brent vrijdag op ruim 103 dollar per vat, terwijl Barclays zijn vooruitzichten verhoogde en aangaf dat een langere verstoring rond Hormuz olie richting 100 dollar of hoger kan houden. In zo’n klimaat klinkt Baasarons waarschuwing over een mogelijk scenario van 150 dollar per vat minder als overdrijving en meer als een signaal dat Suriname zich nu al moet indekken tegen tweede en derde orde effecten.
De politieke uitdaging zit daarom niet alleen in het kalmeren van de bevolking, maar in het voorkomen dat geruststelling omslaat in bestuurlijke traagheid. Het SRD Check systeem, de QR posters in winkels en de aangekondigde meldpunten kunnen helpen om misbruik en opportunistische prijsopdrijving sneller zichtbaar te maken, maar zulke instrumenten houden geen internationale vrachtprijs tegen en drukken ook de wereldmarkt voor brandstof en meststoffen niet terug. Wanneer de regering deze oorlog alleen benadert als een kwestie van winkelcontrole, mist zij het grotere beeld van een wereld waarin voedselzekerheid steeds directer samenhangt met geopolitieke chokepoints, defensie-uitgaven en verstoorde aanvoerketens.
Suriname staat daardoor voor een bekend maar nu strategisch dilemma, omdat het land de bevolking vandaag wil geruststellen en tegelijk moet erkennen dat externe schokken morgen alsnog door de kassalijn kunnen breken. Daarom zijn landbouw en economische diversificatie geen mooie beleidswoorden voor later, maar een directe verdedigingslinie tegen ingevoerde inflatie, omdat een land dat meer eigen voedsel produceert en meerdere productieve sectoren ontwikkelt minder hard wordt geraakt wanneer olie, transport, kunstmest en internationale aanvoer onder druk komen te staan. Een verstandige overheid gebruikt deze “rustige” dagen daarom om voorraden, importcontracten, valutadruk, brandstofscenario’s en landbouwinput veel agressiever door te rekenen, en tegelijk de binnenlandse productie in landbouw, agro industrie, logistiek en andere dragende sectoren te versterken, nog voordat de eerste grote prijsgolf zichtbaar wordt in de winkelstraten.
Baasaron heeft dus voorlopig gelijk dat paniek niet nodig is, maar de oorlog laat tegelijk zien dat kalmte pas geloofwaardig blijft wanneer zij wordt gedragen door voorbereiding en niet alleen door woorden. Landbouw is in zo’n klimaat belangrijk, omdat voedselzekerheid niet pas begint in de supermarkt maar op het veld, in opslag, verwerking en distributie, waar Suriname nog te veel ruimte laat liggen om zichzelf beter te beschermen tegen buitenlandse schokken, en dit is een onderwerp dat wij bij Ko’W’ Checking al sinds vorig jaar zeggen dat landbouw essentieel is voor Suriname. Diversificatie is even noodzakelijk, omdat een economie die te sterk leunt op import en op enkele inkomstenbronnen sneller uit balans raakt, terwijl een breder economisch fundament meer weerbaarheid geeft wanneer de wereldmarkt opnieuw onrustig wordt.
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld als journalistieke duiding van publieke info en vormt geen advies, en is een opinie en mening die veranderen kan. Dit is research betreffende mogelijke economische implicaties en kan snel van inhoud veranderen, waardoor een ieder zijn eigen research moet doen en gespecialiseerde adviseurs moeten raadplegen voordat zij een conclusies nemen.
Volg de Facebookpagina en Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
