De stilte kwam niet in een keer, maar in haperingen, terwijl in Gaza nog schoten klonken en tanks op afstand dreunden, begonnen Israëlische eenheden zich terug te trekken uit delen van het noorden, het centrum en de zuidelijke randen bij Khan Younis. De beweging volgde op de nachtelijke goedkeuring door het Israëlische kabinet van een akkoord met Hamas dat gevechtspauze, uitwisseling van gevangenen en gefaseerde terugtrekking combineert. De wapenstilstand moet binnen vierentwintig uur na het besluit ingaan en de eerste vrijlatingen van gijzelaars moeten binnen tweeënzeventig uur volgen. Het raamwerk omvat zowel levende als overleden gijzelaars, die worden geruild tegen Palestijnse gevangenen in Israëlische detentie.
Op de zandkleurige wegen langs de Middellandse Zeekust probeerden inwoners voorzichtig richting Gaza-stad te bewegen. Hulpverleners bereikten voor het eerst sinds weken wijken waar ze niet eerder in konden, en haalden de lichamen van zeker tien slachtoffers onder het puin vandaan. Tussen het stof en het metaal zag een veertiger in Sheikh Radwan zijn huis nog overeind, de straat eromheen was veranderd in een maanlandschap. De vraag zweefde over de stad of de hel eindelijk voorbij was en of men zonder angst naar buiten kon.
Aan Israëlische zijde vatte premier Benjamin Netanyahu de kern van het besluit samen met de mededeling dat het kabinet het kader voor de vrijlating van alle gijzelaars heeft goedgekeurd, zowel de levenden als de overledenen. In de praktijk betekent dit dat troepen uit posities in het centrum en zuiden van de Strook worden weggedraaid terwijl elders nog wordt gevuurd. In het kamp Nusseirat zouden posities zijn ontmanteld waarna eenheden oostwaarts bewogen, al bleven andere militairen na nachtelijk geweervuur aanwezig. In de omgeving van Khan Younis trokken eenheden zich terug uit zones bij de grens, terwijl bewoners nog artillerie hoorden.
Aan de andere kant van de frontlijn stelde Hamas-leider Khalil al-Hayya dat hij van bemiddelaars, waaronder de Verenigde Staten, garanties heeft ontvangen dat de oorlog voorbij is. In Israël wordt aangenomen dat twintig gijzelaars nog leven, dat zesentwintig zijn overleden en dat over twee nog onzekerheid bestaat. De beweging heeft aangegeven dat het bergen van lichamen meer tijd kan vergen dan de vrijlating van gevangenen die nog in leven zijn. Zodra de regeling loopt, moet een konvooi van vrachtwagens met voedsel en medische goederen Gaza binnenrollen om honderdduizenden ontheemden te voorzien die in tentenkampen verblijven nadat hele stadsdelen zijn verwoest.
Het akkoord is de grootste diplomatieke stap richting het beëindigen van twee jaar oorlog, die volgens lokale gezondheidsautoriteiten meer dan zevenenzestigduizend Palestijnse doden heeft geëist en Israël internationaal verder heeft geïsoleerd. De bredere regio werd intussen meegezogen in escalaties met Iran, Jemen en Libanon. In Washington wordt de deal gepresenteerd als de eerste fase van het plan van president Donald Trump waarmee een uitruil wordt gekoppeld aan een geleidelijke Israëlische terugtrekking. De Amerikaanse regering kondigde aan tweehonderd militairen in te zetten voor een multinationale stabilisatietaakmacht zonder Amerikaanse laarzen op de grond in de enclave, met deelname van Egypte, Qatar, Turkije en waarschijnlijk de Verenigde Arabische Emiraten. Trump bereidt een bezoek aan de regio voor en kan aanwezig zijn bij een ondertekening in Egypte, terwijl de voorzitter van de Knesset hem uitnodigde om het parlement toe te spreken.
Juist omdat dit de dichtste nadering tot een echte wapenstilstand is, liggen de valkuilen op de loer. Er is nog geen publieke lijst met Palestijnse gevangenen die in aanmerking komen voor vrijlating. Hamas wil prominente gedetineerden uit Israëlische gevangenissen zien vertrekken en pleit voor het loslaten van honderden arrestanten die tijdens recente operaties zijn vastgezet. In Jeruzalem rommelt het binnen de coalitie, waar sterke bedenkingen leven tegen afspraken met de tegenpartij. Evenmin is vastgelegd hoe het bestuur van de volledig gehavende Gazastrook er na het zwijgen van de wapens uit moet zien en welke toekomst voor Hamas denkbaar is zolang ontwapening wordt geweigerd.
In de straten van Israël en op de pleinen van de Westoever klonk opluchting naast scepsis. Families van gijzelaars omhelsden elkaar en telden uren af, terwijl critici waarschuwden dat iedere vertraging het prille vertrouwen kan ondermijnen. In Gaza dromden bewoners samen bij geïmproviseerde hulpposten waar artsen zich klaarmaakten voor de verwachte toestroom van konvooien met medicijnen, drinkwater en voeding. De hoop is dat de logistieke aders open blijven en dat de geoliede inzet van bemiddelaars sneller is dan de reflex van wantrouwen. Want alleen als de stilte standhoudt en lijsten, checkpoints en konvooien feilloos op elkaar aansluiten, kan de volgende zinloos late sirene inruilen voor het geritsel van tentzeilen die worden opgevouwen en het geluid van sleutels die weer in voordeuren passen.
