De Raad van Vakcentrales in Suriname (Ravaksur) wil de belastingvrije voet verhogen naar SRD 15.000 en een meerjarig loonakkoord met de regering sluiten dat loopt van september 2025 tot en met de tweede helft van 2028. Het voorstel moet werknemers beschermen tegen verdere koopkrachtverliezen, maar legt tegelijkertijd een fundamenteel probleem bloot, de loonontwikkeling in Suriname blijft achter bij de stijgende kosten van levensonderhoud. De vraag is echter of nieuwe loonafspraken voldoende zullen zijn zolang de oorzaken van de voortdurende prijsstijgingen niet structureel worden aangepakt. Volgens Ravaksur woordvoerder Armand Zunder is de koopkracht sinds 2019 dramatisch achteruitgegaan. Hij wijst op een cumulatieve inflatie van ongeveer 550 procent. Dat betekent dat werknemers ondanks eerdere salarisverhogingen aanzienlijk minder kunnen kopen dan enkele jaren geleden. De eerder overeengekomen loonaanpassing van 15 procent biedt volgens de vakbeweging dan ook onvoldoende compensatie. Daarnaast moeten nog twee loontranches van elk 5 procent worden uitgevoerd. Het voorstel van Ravaksur is daarmee niet uitsluitend een pleidooi voor hogere salarissen, maar ook een erkenning dat het huidige inkomensbeleid onvoldoende bescherming biedt tegen de economische realiteit.
Een salarisverhoging die bij de eerstvolgende tariefaanpassing of prijsstijging grotendeels verdampt, levert werknemers immers nauwelijks structurele verbetering op. Een belangrijk onderdeel van het voorstel is de verhoging van de belastingvrije voet naar SRD 15.000. Daarnaast wil Ravaksur de belastingschijven met 25 procent optrekken. Hiermee moet worden voorkomen dat werknemers een aanzienlijk deel van hun nominale loonverbetering via belastingen verliezen. Ook wil de vakbeweging de resterende middelen uit het CLO pakket verdelen in drie tranches van elk SRD 35 miljoen, verspreid over de periode september 2025 tot en met mei 2028. Daarmee moet aanvullende financiële ruimte ontstaan voor werknemers. Toch blijft een belangrijke kwestie onderbelicht, hoe worden deze maatregelen gefinancierd en hoe wordt gegarandeerd dat de belastingverlichting niet op een andere manier wordt gecompenseerd door hogere overheidsheffingen of tarieven? Zonder duidelijkheid over de financiële dekking dreigt het voorstel vooral een opsomming van gewenste maatregelen te blijven. Ravaksur benadrukt terecht dat loonafspraken niet los kunnen worden gezien van het bredere overheidsbeleid. Zunder wijst daarbij op de elektriciteitssubsidie.
Waar aanvankelijk sprake was van een terugbrenging van SRD 4 miljard naar SRD 2 miljard, zou het bedrag inmiddels naar schatting SRD 5 miljard zijn opgelopen. Deze ontwikkeling onderstreept de spanning tussen overheidsuitgaven, subsidiebeleid en de betaalbaarheid van nutsvoorzieningen. Wanneer de regering subsidies afbouwt of elektriciteits en watertarieven verhoogt, worden huishoudens rechtstreeks geconfronteerd met hogere maandelijkse lasten. Een loonsverhoging kan daardoor binnen korte tijd haar effect verliezen. Ravaksur wil daarom kwartaalevaluaties waarin onder meer de prijsplafonds, energiesubsidies en algemene kostenontwikkeling worden meegenomen. Nieuwe lastenverzwaringen moeten volgens Zunder aanleiding kunnen zijn om opnieuw over compensatie te onderhandelen. Het risico is echter dat dergelijke evaluaties slechts formele overlegmomenten worden wanneer er geen concrete criteria, afdwingbare afspraken en duidelijke consequenties aan worden verbonden. Werknemers hebben weinig aan periodieke gesprekken als prijsstijgingen sneller worden doorgevoerd dan compensatiemaatregelen. Ravaksur stelt als doel de koopkracht terug te brengen naar het niveau van 2019. Dat is een omvangrijke ambitie, zeker gezien de door Zunder genoemde inflatie van ongeveer 550 procent.
Een volledige inhaalslag vraagt meer dan enkele procentuele salarisaanpassingen. Daarvoor is een samenhangend beleid nodig waarin lonen, belastingen, energieprijzen, subsidies en prijsbeheersing op elkaar worden afgestemd. Ook de uitvoerbaarheid van het voorgestelde akkoord verdient aandacht. Een overeenkomst die doorloopt tot de tweede helft van 2028 moet bestand zijn tegen economische schommelingen, maar mag evenmin leiden tot verplichtingen waarvan de financiële dekking niet vaststaat. Transparantie over de beschikbare middelen en de concrete uitvoering is daarom essentieel. De werkgroep van Ravaksur is inmiddels samengesteld. De vakbeweging wacht nog op de regering om de onderhandelingen formeel te starten. De beoogde deadline is eind november. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de vakbeweging om hogere lonen te eisen, maar ook bij de regering om geloofwaardige en uitvoerbare garanties te bieden. Een loonakkoord dat uitsluitend hogere bedragen op papier vastlegt, verandert weinig aan de dagelijkse realiteit van werknemers. Zolang prijzen, tarieven en belastingen de inkomensverbetering blijven uithollen, blijft koopkrachtherstel een belofte die telkens opnieuw moet worden bevochten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
