Advocaat Derrick Veira heeft een nieuw kort geding aangespannen tegen de Staat Suriname om toegang te krijgen tot de mennonieten die momenteel in Kraka verblijven. Hij eist onmiddellijke toegang tot zijn cliënten en wil voorkomen dat de groep wordt uitgezet voordat alle juridische mogelijkheden zijn benut. De advocaat vraagt daarbij een dwangsom van SRD 50.000 per uur zolang de staat hem de toegang blijft weigeren. De zaak legt niet alleen de behandeling van de mennonieten onder een juridisch vergrootglas, maar roept ook vragen op over de rechtsbescherming van vreemdelingen en het optreden van de overheid. Veira diende het nieuwe kort geding op donderdag 29 oktober in, nadat hem de toegang tot de mennonieten in Kraka was geweigerd. Volgens de advocaat worden de betrokkenen daar tegen hun wil vastgehouden en wordt hun het contact met juridische vertegenwoordigers ontzegd. Deze kwestie gaat verder dan een administratief geschil over verblijfsdocumenten. Het recht op juridische bijstand en effectieve rechtsbescherming komt dan rechtstreeks in het geding. De advocaat wil dat de rechter de vermeende onrechtmatige vrijheidsbeneming beëindigt.
Daarnaast vraagt hij om alle handelingen die kunnen leiden tot uitzetting op te schorten totdat de mennonieten hun beschikbare rechtsmiddelen hebben kunnen benutten. Daarmee probeert Veira te voorkomen dat de overheid een feitelijke situatie creëert die achteraf nauwelijks nog terug te draaien is. De inhoudelijke behandeling staat gepland voor maandag 2 november. Volgens Veira heeft de kantonrechter bepaald dat partijen zoveel mogelijk persoonlijk moeten verschijnen. Ook de aanwezigheid van de mennonieten zelf is volgens hem in beginsel voorzien. De behandeling wordt daarmee een belangrijk moment om duidelijkheid te krijgen over de omstandigheden waaronder de groep in Kraka verblijft. Naast het kort geding probeert Veira via het Kabinet van de President een andere juridische en bestuurlijke route te bewandelen. Hij heeft op grond van de Vreemdelingenwet een verzoek ingediend bij president Jennifer Simons, ondersteund door zeven bewijsstukken. Volgens de advocaat heeft de president tot dusver geen volledig beeld gekregen van de omstandigheden waaronder de mennonieten naar Suriname kwamen en de gebeurtenissen die uiteindelijk tot hun verwijdering uit het Masoniagebied hebben geleid. Veira wijst daarbij naar medewerkers en andere functionarissen die de president volgens hem onvoldoende hebben geïnformeerd.
Hij spreekt zich niet uit over de vraag of sprake was van gebrekkige communicatie of bewuste misleiding. Wel suggereert hij dat de besluitvorming mogelijk op basis van onvolledige informatie heeft plaatsgevonden. Dat is een ernstige impliciete beschuldiging aan het adres van de overheidsorganisatie. Wanneer belangrijke informatie inderdaad niet bij de president terecht is gekomen, roept dat vragen op over de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming. Tegelijkertijd zijn de beweringen van Veira vooralsnog niet onafhankelijk vastgesteld. De ingediende bewijsstukken zullen moeten uitwijzen in hoeverre deze wordt ondersteund. De advocaat wil bovendien dat vertegenwoordigers van de lokale gemeenschappen en de juridische vertegenwoordigers van de mennonieten worden gehoord. Hij wil de president persoonlijk toelichting geven op de stukken en de voorgeschiedenis van de zaak. Een centraal geschilpunt is de vraag of minister van Justitie en Politie Harish Monorath verdere uitzettingshandelingen mag uitvoeren terwijl het verzoek bij de president in behandeling is. Veira stelt dat de wettelijke beroepsmogelijkheden bescherming bieden tegen een voortijdige uitzetting en dat de overheid de uitkomst daarvan moet afwachten. De advocaat waarschuwt dat een eventuele uitzetting tijdens de lopende procedure niet alleen juridisch problematisch zou zijn, maar ook vragen zou oproepen over de verhouding tussen de minister en het hoogste gezag binnen de regering.
De precieze juridische werking van het verzoek is echter nog niet door een rechter vastgesteld. Het is daarom voorbarig om ervan uit te gaan dat de enkele indiening ervan automatisch iedere uitzettingshandeling blokkeert. Juist op dit punt zal duidelijk moeten worden welke wettelijke bescherming de betrokkenen daadwerkelijk genieten. De mennonieten verbleven eerder in het Masoniagebied in Sipaliwini, waar zij landbouwactiviteiten uitvoerden. De staat stelt dat zij niet over de vereiste verblijfsdocumenten beschikken. Veira bestrijdt dat de verantwoordelijkheid daarvoor uitsluitend bij de groep kan worden gelegd. Volgens hem zijn aanvragen voor een verblijfsstatus ingediend en heeft de overheid fouten gemaakt bij de behandeling daarvan. Hij stelt bovendien dat de aanvragen voor een machtiging tot kort verblijf, voor zover hij uit mediaberichten heeft begrepen, niet zijn afgewezen. Ook over het gebruik van de grond bestaat onenigheid. Veira ontkent dat de mennonieten onrechtmatig op staatsgrond verbleven en verwijst naar afspraken met het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij.
Daarmee verschuift het conflict van een eenvoudige kwestie van verblijfsrecht naar een breder geschil over bestuurlijke verantwoordelijkheid, gemaakte afspraken en de rechtspositie van buitenlandse gemeenschappen. De advocaat heeft daarnaast aangekondigd hoger beroep in te stellen tegen een eerdere uitspraak in een kort geding dat namens de betrokken onderneming was aangespannen. De behandeling van maandag 2 november wordt daarmee een belangrijke juridische toets voor het optreden van de staat. Niet alleen de verblijfsstatus van de mennonieten staat op het spel, maar ook de vraag of de overheid de grenzen van haar bevoegdheden respecteert. Een staat mag zijn vreemdelingenbeleid handhaven, maar mag daarbij de toegang tot rechtsbescherming niet uithollen. Evenmin kan een advocaat zijn beschuldigingen als vaststaande feiten presenteren. Uiteindelijk moeten de rechterlijke beoordeling en de beschikbare bewijsstukken bepalen waar de juridische verantwoordelijkheid ligt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
