De regering-Simons presenteert het herstel en de hervorming van de gezondheidszorg als een van haar belangrijkste prioriteiten. Tot eind 2027 moet vooral de acute zorg merkbaar worden verbeterd. Daarvoor worden miljoenen uitgetrokken, wetten aangepast en instellingen hervormd. Maar achter de ambitieuze plannen schuilt een hardnekkige realiteit, extra geld en nieuwe infrastructuur lossen de problemen in de zorg niet automatisch op zolang het personeelstekort blijft voortduren. Een van de grootste investeringen is bestemd voor het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP). Voor herstel en verbetering van de zorginfrastructuur is SRD 635 miljoen uitgetrokken. Daarmee moeten onder meer de Intensive Care Unit, Neonatal Intensive Care Unit, Pediatric Intensive Care Unit, operatiekamers, Spoedeisende Hulp en Coronary Care Unit worden aangepakt. De investering is noodzakelijk. Jaren van achterstallig onderhoud, beperkte middelen en toenemende druk op de zorg hebben hun sporen nagelaten. Maar betere gebouwen, apparatuur en afdelingen vormen slechts één kant van het verhaal. Een moderne intensive care kan pas functioneren wanneer er voldoende gekwalificeerde artsen, verpleegkundigen, ondersteunend personeel en technici beschikbaar zijn om die capaciteit daadwerkelijk te benutten.
Juist daar blijft een van de grootste risico’s liggen. Het ziekenhuispersoneel werkt onder hoge druk door personeelstekorten. Extra infrastructuur kan de werkdruk zelfs verder vergroten wanneer de personele capaciteit niet gelijktijdig wordt versterkt. Investeren in stenen en apparatuur zonder dezelfde urgentie voor mensen kan daardoor leiden tot een zorgsysteem dat op papier meer capaciteit heeft, maar in de praktijk onvoldoende personeel om die capaciteit te gebruiken. De aangekondigde verzelfstandiging van het AZP en de komst van twee nieuwe spoedposten moeten de zorg efficiënter maken. Ook de herintroductie van de One Stop Shop voor diabetespatiënten moet versnippering tegengaan. Patiënten zouden daar onder meer terechtkunnen voor voorlichting, wondzorg, medische pedicure en oogtesten. Het uitgangspunt is logisch, zorg moet dichter bij de patiënt worden georganiseerd en beter op elkaar aansluiten. Maar ook deze plannen staan of vallen met uitvoering. Hervormingen op papier leveren weinig op wanneer instellingen onvoldoende personeel, middelen en duidelijke verantwoordelijkheden hebben. Hetzelfde geldt voor het Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening Suriname (BGVS). De regering wil de geneesmiddelenvoorziening herstellen via het Essential Medicines Programme. Daarnaast wordt ingezet op het tegengaan van de braindrain.
Dat is essentieel, want Suriname leidt personeel op dat vervolgens naar het buitenland vertrekt wanneer arbeidsvoorwaarden, werkdruk en professionele perspectieven onvoldoende aantrekkelijk zijn. Een duurzame aanpak vereist daarom meer dan een oproep om personeel te behouden. Er moet structureel worden geïnvesteerd in arbeidsvoorwaarden, opleiding, loopbaanontwikkeling en een werkbare werkomgeving. Ook op institutioneel niveau ligt een omvangrijke hervormingsagenda op tafel. De Raamwet gezondheidszorg en de Wet Financiering individuele gezondheidszorg worden geactualiseerd. Het Staatsziekenfonds moet worden versterkt en het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg moet worden omgevormd tot het Surinaams Public Health Institute. Daarnaast wordt gewerkt aan een Health Emergency Operations Center. Daarmee probeert de regering niet alleen problemen in ziekenhuizen aan te pakken, maar ook de bestuurlijke en publieke gezondheidsstructuur te moderniseren. Dat is noodzakelijk, maar het gevaar van hervormingen is dat nieuwe structuren worden aangekondigd zonder dat duidelijk wordt hoe ze in de dagelijkse praktijk beter gaan functioneren. Ook de medische behandelingen in het buitenland via de ARMULOV-regeling worden gedigitaliseerd en hervormd.
Digitalisering kan bureaucratie verminderen en processen transparanter maken, maar is geen vervanging voor voldoende capaciteit binnen de nationale zorg. Voor 2028 tot 2030 ligt de lat nog hoger. De regering wil zicht ontwikkelen naar een geïntegreerd en duurzaam zorgstelsel waarin preventie een veel grotere rol krijgt. Daarmee wil zij af van een systeem dat vooral reageert wanneer mensen al ziek zijn. De eerstelijnszorg moet worden versterkt via huisarts plus en anderhalve lijnzorg. De gezondheidscentra van de Regionale Gezondheidsdienst moeten uitgroeien tot centra voor geïntegreerde primaire zorg en tegelijk praktijkcentra worden voor huisartsen en ander zorgpersoneel. Ook het binnenland krijgt nadrukkelijk aandacht. Via de Stichting Medische Zending moet de continuïteit van geïntegreerde zorg worden gegarandeerd. Tegelijkertijd wordt gekeken naar een nieuwe ziekenhuisstructuur, waaronder thematische ziekenhuizen en sterkere regionale ziekenhuizen. De grootste systeemwijziging is mogelijk de transformatie van het SZF naar een Single Payer-systeem. Het uitgangspunt is dat alle Surinamers bijdragen aan één zorgfonds en recht hebben op een basispakket aan zorg.
Dat kan de solidariteit binnen het zorgstelsel versterken, maar vraagt tegelijkertijd om een uiterst solide financiering, transparant bestuur en strakke controle op de uitgaven. De regering Simons heeft daarmee een omvangrijke hervormingsagenda neergelegd. De investeringen zijn aanzienlijk en de ambities zijn groot. De praktijk zal echter moeten uitwijzen, niet in de omvang van de aangekondigde bedragen of het aantal nieuwe instellingen en wetten. De doorslaggevende factor wordt de uitvoering. Zonder voldoende zorgpersoneel, betrouwbare geneesmiddelenvoorziening, betere arbeidsvoorwaarden, efficiënte financiering en sterk management dreigt een bekend patroon, nieuwe plannen, nieuwe structuren en nieuwe investeringen, terwijl de patiënt op de werkvloer nog steeds geconfronteerd wordt met wachttijden, werkdruk en beperkte capaciteit. De komende jaren zullen daarom niet alleen moeten draaien om het bouwen en hervormen van de zorg, maar vooral om het vermogen om die zorg daadwerkelijk draaiende te houden. Het ziekenhuis kan worden vernieuwd, wetten kunnen worden aangepast en systemen kunnen worden gedigitaliseerd. Maar uiteindelijk blijft de kwaliteit van de gezondheidszorg afhankelijk van de mensen die iedere dag aan het bed, in de ambulance, op de spoedeisende hulp en in de gezondheidscentra staan.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
