De vogelgriepuitbraak in Suriname legt niet alleen een directe bedreiging voor de pluimveesector zichtbaar, maar maakt ook duidelijk hoe beperkt de overheid voorbereid is op een crisis die de voedselvoorziening en het inkomen van duizenden ondernemers kan raken. Terwijl pluimveehouders geconfronteerd worden met sterfte onder hun dieren en toenemende onzekerheid, heeft het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) nog geen duidelijk beeld van de financiële schade. Een speciaal budget om getroffen ondernemers volledig te compenseren ontbreekt bovendien. Bij een pluimveehouder in Wanica is inmiddels meer dan de helft van een bestand van ongeveer 6000 kippen gestorven. De omvang van deze verliezen onderstreept de ernst van de situatie. Voor de getroffen ondernemer gaat het niet slechts om dieren, maar om investeringen, bedrijfsinkomsten en mogelijk het voortbestaan van de onderneming. Toch maakt minister Mike Noersalim duidelijk dat de overheid niet in staat zal zijn de volledige schade te vergoeden. Volgens de minister zullen vanuit de begroting middelen worden vrijgemaakt om waar mogelijk ondersteuning te bieden. Die toezegging blijft echter vaag.
Zonder een vastgesteld steunfonds, duidelijke compensatiecriteria en inzicht in de verwachte schade blijft onduidelijk welke hulp pluimveehouders daadwerkelijk kunnen verwachten. Ondernemers die jarenlang hebben geïnvesteerd in hun bedrijven, dreigen daardoor niet alleen met de gevolgen van de uitbraak te worden geconfronteerd, maar ook met de financiële beperkingen van de overheid. Dat is een zorgwekkende situatie voor een sector waarin naar schatting 2600 pluimveehouders geregistreerd staan. De uitbraak kan gevolgen hebben die veel verder reiken dan individuele bedrijven. Wanneer besmettingen zich uitbreiden, kunnen productiecapaciteit, werkgelegenheid, consumentenprijzen en de beschikbaarheid van pluimveeproducten onder druk komen te staan. Zolang de omvang van de verspreiding en de financiële impact niet helder zijn, blijft het voor de overheid moeilijk om een onderbouwde strategie voor de sector te presenteren. Directeur Veeteelt Gerald Tjon A San zegt dat LVV dagelijks controles uitvoert bij pluimveebedrijven. Ongeveer twintig voorlichters van de Veterinaire Dienst gaan het veld in, interviewen pluimveehouders en beoordelen bedrijven aan de hand van controlelijsten.
Sinds donderdag zijn de onderzoeken geïntensiveerd. De verzamelde informatie moet inzicht geven in de noodzakelijke maatregelen en aanpassingen op bedrijven. Wanneer vogelgriep wordt vastgesteld, wordt een onderneming volgens Tjon A San gesloten om verdere verspreiding van het virus te voorkomen. Deze maatregelen zijn noodzakelijk, maar roepen tegelijkertijd vragen op over de mate waarin preventie vóór de uitbraak voldoende was georganiseerd. De huidige intensivering van controles laat zien dat de overheid de situatie probeert te beheersen. Tegelijkertijd maakt de omvang van de dreiging duidelijk dat toezicht, vroegtijdige signalering en bioveiligheid structurele aandacht vereisen en niet uitsluitend tijdens een crisis mogen worden opgevoerd. De pluimveesector kan niet afhankelijk zijn van maatregelen die pas worden aangescherpt nadat het virus al schade heeft aangericht. Effectieve ziektebestrijding vraagt om permanente controle, duidelijke protocollen en voldoende middelen voor zowel de overheid als de ondernemers. Een ander belangrijk probleem is dat nog niet duidelijk is hoe het vogelgriepvirus Suriname is binnengekomen. Volgens Noersalim worden verschillende mogelijke routes onderzocht, terwijl de controles worden voortgezet.
Zolang de introductieroute onbekend blijft, is het moeilijk om gerichte maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen. Onderdirecteur Gianna Karg van de Veterinaire Dienst benadrukt dat Suriname internationale gezondheids en diergezondheidsorganisaties moet informeren. Afhankelijk van de ontwikkeling en ernst van de uitbraak kunnen internationale gevolgen ontstaan, onder meer voor de export van pluimvee en pluimveeproducten. Daarmee krijgt de uitbraak ook een economische en diplomatieke dimensie. Een gebrekkige aanpak kan niet alleen leiden tot meer sterfte op bedrijven, maar ook het vertrouwen in Surinaamse pluimveeproducten aantasten. Internationale meldingsverplichtingen en eventuele handelsbeperkingen maken een transparante en professioneel georganiseerde aanpak noodzakelijk. Het onderzoek naar de virusvariant vormt een cruciale stap. Karg stelt dat moet worden vastgesteld of sprake is van een laagpathogene of hoogpathogene variant. Een laagpathogene variant kan volgens haar nauwlettend worden gevolgd, terwijl een hoogpathogene variant hoge sterfte onder pluimvee en grotere gevolgen voor de voedselvoorziening kan veroorzaken.
Voor aanvullend onderzoek worden monsters naar een gespecialiseerd laboratorium in het buitenland gestuurd. Het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) ondersteunt daarbij. Laboratoria in Brazilië of de Verenigde Staten worden als mogelijke bestemmingen genoemd. Dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is, benadrukt hoe afhankelijk Suriname is van buitenlandse laboratoriumcapaciteit bij de bestrijding van een potentieel ernstige dierziekte. Een snelle en betrouwbare diagnose is van belang om passende maatregelen te nemen en internationale verplichtingen na te komen. LVV zegt protocollen te hebben opgesteld en een strenge aanpak te hanteren. Maar protocollen alleen zijn onvoldoende wanneer middelen, capaciteit en transparantie niet gegarandeerd zijn. De overheid zal moeten aantonen dat de controles daadwerkelijk leiden tot tijdige opsporing, effectieve isolatie en een betrouwbaar beeld van de verspreiding. De vogelgriepuitbraak vraagt daarom om meer dan tijdelijke crisismaatregelen. Suriname heeft behoefte aan een structurele aanpak waarin preventie, laboratoriumcapaciteit, financiële ondersteuning en communicatie met pluimveehouders beter op elkaar zijn afgestemd. Zolang de schade onbekend blijft, compensatie beperkt is en de herkomst van het virus niet is vastgesteld, blijven ondernemers en consumenten geconfronteerd met onzekerheid. De uitbraak maakt duidelijk dat de bescherming van de pluimveesector niet alleen draait om het bestrijden van een virus, maar ook om de vraag hoeveel verantwoordelijkheid en slagkracht de overheid daadwerkelijk kan organiseren wanneer de sector in gevaar komt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
