De veiligheid van passagiers en goederen moet volgens de regering prioriteit hebben in de kwestie rond de M.V. Canawaima. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de ontwikkelingen rond het schip leggen vooral bloot hoe jarenlang achterstallig onderhoud, gebrekkige communicatie en bestuurlijke nalatigheid uiteindelijk kunnen uitmonden in een acuut veiligheidsprobleem. De veerboot werd op 22 augustus 2026 door de Maritieme Autoriteit Suriname (MAS) vanwege ernstige tekortkomingen tijdelijk uit de vaart gehaald. Dat besluit kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Inspecties hadden uitgewezen dat meerdere veiligheidsvoorzieningen en technische systemen niet voldeden. Dat de veerdienst inmiddels sinds 28 augustus is hervat, betekent dan ook niet dat het probleem is opgelost. Integendeel, de Canawaima mag voorlopig varen tot 28 september, tenzij de MAS bij een volgende inspectie anders beslist. Daarmee bevindt de veerdienst zich feitelijk in een tijdelijke overgangssituatie waarin voortdurend moet worden gewerkt aan het wegwerken van tekortkomingen.
En juist daar ligt het gevaar. Veiligheid behoort geen kwestie te zijn van deadlines, politieke druk of economische noodzaak. Een schip dat passagiers en goederen tussen twee landen vervoert, moet voor vertrek aantoonbaar voldoen aan alle veiligheidseisen. Niet pas nadat een vaarverbod is opgelegd, niet nadat bestuurlijke alarmbellen afgaan en zeker niet onder dagelijkse politieke begeleiding. Presidentieel adviseur voor luchtvaart en maritieme aangelegenheden Faizel Baarn noemt de informatie over de Canawaima zorgwekkend. Hij benadrukt dat president Jennifer Simons duidelijke instructies heeft gegeven om de veiligheid van het schip te verbeteren. Dat is terecht. Maar politieke aandacht voor veiligheid mag nooit de plaats innemen van structureel technisch toezicht en professioneel beheer. De ernst van de situatie wordt duidelijker wanneer wordt gekeken naar de geconstateerde gebreken. Onder meer geavanceerde systemen voor brandveiligheid en snelle evacuatie voldeden niet. Ook het radarsysteem en de motoren waren niet op het vereiste niveau. Daarnaast zijn lekkages aan hydraulische systemen genoemd. Dit zijn geen cosmetische mankementen die men kan wegzetten als achterstallig schilderwerk.
Het gaat om onderdelen die rechtstreeks verband houden met de veiligheid en de beheersbaarheid van een schip tijdens een calamiteit. De Canawaima ging voor het laatst in 2021 in het dok voor een onderhoudsbeurt. Volgens het onderhoudsschema had dit in 2023 opnieuw moeten gebeuren. Dat gebeurde kennelijk niet. Nog opmerkelijker is dat de huidige raad van commissarissen naar eigen zeggen niet voortijdig op de hoogte was van de ontwikkelingen die uiteindelijk tot het vaarverbod leidden. Rapporten van de MAS zouden er zijn geweest, maar president commissaris Naraindeth Seopershad zegt dat hij deze pas in de afgelopen week onder ogen kreeg. Als dergelijke informatie inderdaad binnen de organisatie circuleerde zonder dat de verantwoordelijke leiding daarvan op de hoogte was, dan is er meer aan de hand dan alleen een technisch probleem. Dan is er sprake van een bestuurlijk en organisatorisch probleem. Een schip wordt niet van de ene op de andere dag technisch onveilig.
Gebreken ontstaan, worden geconstateerd, worden gerapporteerd en moeten vervolgens worden opgevolgd. Wanneer dat proces jarenlang onvoldoende functioneert, ligt de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij het schip of de monteurs. Dan moeten ook het management, toezichthouders en de verantwoordelijke beleidsinstanties kritisch naar zichzelf kijken. De tragische gebeurtenissen rond de M.V. Barima in Guyana zouden voor iedereen een harde waarschuwing moeten zijn. Een calamiteit is geen moment om beleid te maken. Tegen de tijd dat een ramp zich voordoet, is het te laat om achteraf vast te stellen dat bepaalde risico’s bekend waren. Daarom is het onverstandig om de hervatting van de dienst te presenteren als een normale terugkeer naar de dagelijkse situatie. De Canawaima moet feitelijk op de operatietafel blijven totdat alle door de MAS vastgestelde veiligheidsgebreken aantoonbaar en volledig zijn verholpen. Economische belangen mogen daarbij nooit zwaarder wegen dan de veiligheid van mensenlevens. Tegelijkertijd is de Canawaima meer dan alleen een veerboot. Het is een belangrijke verbinding tussen Suriname en Guyana voor passagiers, goederen, toeristen en economische activiteiten. Met de verwachte ontwikkelingen in de olie en gassector zal de druk op deze verbinding bovendien verder kunnen toenemen.
Juist daarom is het pijnlijk dat nu pas serieus wordt gesproken over een structurele oplossing. Volgens Baarn kan de Canawaima technisch mogelijk tot 2027 mee, maar daarna zou het schip technisch aan het einde van zijn levensduur zijn. Economisch zou het schip volgens hem feitelijk al zijn afgeschreven. Dat betekent dat Suriname geen tijd meer heeft voor uitstelgedrag. Er moet nu worden gewerkt aan een nieuw vaartuig, een betrouwbaar onderhoudsprogramma en een professionele organisatiestructuur. Zelfs de mogelijkheid van twee schepen moet worden onderzocht als de groeiende vervoersstromen dat rechtvaardigen. Maar ook twee nieuwe schepen lossen niets op wanneer dezelfde bestuurlijke cultuur blijft bestaan. Investeren in materieel zonder te investeren in onderhoud, toezicht, deskundigheid en verantwoordelijkheid is slechts uitstel van het volgende probleem. De Canawaima affaire moet daarom worden aangegrepen als een wake upcall. Niet alleen voor het schip, maar voor de gehele organisatie en de wijze waarop maritieme veiligheid wordt beheerd. De gemeenschap heeft recht op een veerdienst die veilig is voordat zij aan boord gaat, niet op een veerdienst waarvan de veiligheid pas na een incident of een vaarverbod opnieuw wordt aangescherpt. Veiligheid mag geen politieke rekensom worden waarin economische belangen, toerisme en de continuïteit van de verbinding uiteindelijk de doorslag geven. De Canawaima moet varen omdat zij veilig is. Niet omdat zij noodzakelijk is.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
