De discussie over de Surinaamse wisselkoers laait opnieuw op. Terwijl in de samenleving steeds vaker wordt gespeculeerd over mogelijke ingrepen op de valutamarkt, ontbreekt volgens econoom en voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES), Steven Debipersad, vooralsnog het harde bewijs dat de Amerikaanse dollar kunstmatig laag wordt gehouden. Op basis van de huidige openbare cijfers van de Centrale Bank van Suriname (CBvS) ziet Debipersad geen concrete aanwijzingen voor grootschalige interventie. De beschikbare gegevens laten volgens hem een relatief stabiele wisselkoers zien, terwijl tegelijkertijd de internationale reserves van de Centrale Bank toenemen. Dat gegeven maakt het verhaal van een structurele kunstmatige koers volgens de econoom moeilijk vol te houden. Als de CBvS grote hoeveelheden dollars zou verkopen om de koers voortdurend op een gewenst niveau te drukken, zou dat normaal gesproken druk zetten op de internationale reserves. Een voortdurende interventie zonder een overeenkomstige stijging van de reserves zou immers uiteindelijk financieel voelbaar moeten worden.
Met de informatie die ik heb, kan ik niet oordelen dat er geïntervenieerd wordt of dat er iets kunstmatig is, stelt Debipersad. Daarmee haalt hij een belangrijk onderscheid naar voren, een stabiele wisselkoers is niet automatisch het bewijs van manipulatie. Stabiliteit kan ook ontstaan doordat vraag en aanbod op de valutamarkt tijdelijk dichter bij elkaar liggen, terwijl andere economische factoren de druk op de koers beperken. Toch betekent het ontbreken van bewijs volgens Debipersad niet dat de overheid achterover kan leunen. Juist omdat de wisselkoers voor vrijwel iedere Surinamer direct voelbaar is van de prijs van goederen en brandstof tot importkosten en de koopkracht van huishoudens is transparantie essentieel. De economische geschiedenis van Suriname laat bovendien zien hoe gevaarlijk langdurig ingrijpen op de valutamarkt kan zijn. In eerdere perioden heeft overheidsinterventie de staat grote bedragen gekost. Pogingen om een wisselkoers koste wat kost op een bepaald niveau te houden, kunnen op termijn leiden tot een uitputting van beschikbare middelen.
Daar ligt volgens Debipersad een belangrijke les. Een koers die kunstmatig wordt verdedigd, kan misschien tijdelijk rust uitstralen, maar die rust kan uiteindelijk een hoge rekening opleveren. Wanneer de markt sterker wordt onderdrukt dan de economie aankan, verdwijnen de problemen niet. Ze worden slechts vooruitgeschoven. Daarom pleit de VES-voorzitter voor een economie waarin marktwerking een centrale rol speelt. De wisselkoers moet volgens hem in beginsel worden bepaald door vraag en aanbod en niet door een overheid die permanent probeert een gewenst cijfer op het bord te houden. Het is beter dat je je economie laat baseren op marktwerking en marktpartijen. Dat standpunt legt tegelijkertijd een verantwoordelijkheid bij de autoriteiten. Marktwerking kan alleen geloofwaardig functioneren wanneer marktpartijen erop kunnen vertrouwen dat de spelregels helder zijn en voor iedereen gelden. Onduidelijkheid, gebrekkige communicatie of vermoedens van verborgen interventies kunnen het vertrouwen juist opnieuw onder druk zetten. Daarom draait de huidige discussie uiteindelijk om meer dan alleen de hoogte van de dollar. Het gaat om vertrouwen in het economische beleid en in de instellingen die verantwoordelijk zijn voor de stabiliteit van de munt.
De cijfers van de CBvS geven op dit moment volgens Debipersad geen aanleiding om te spreken van een kunstmatig laag gehouden dollar. Maar juist omdat de wisselkoers zo’n cruciale rol speelt in de Surinaamse economie, blijft waakzaamheid noodzakelijk. Een stabiele koers is welkom. Een stabiele koers die steunt op gezonde economische fundamenten is nog belangrijker. Suriname kan zich geen nieuwe periode veroorloven waarin financiële middelen worden opgeofferd om een wisselkoers cosmetisch overeind te houden. De geschiedenis heeft de prijs daarvan al laten zien. De uitdaging voor het beleid is daarom niet om koste wat kost een bepaald koersniveau te verdedigen, maar om de economie sterk genoeg te maken zodat stabiliteit uit de markt zelf kan voortkomen. Vooralsnog laten de openbare cijfers geen bewijs zien van kunstmatige koersbeheersing. De echte test ligt echter in de duurzaamheid van die stabiliteit. Zolang de reserves blijven groeien, de markt ordelijk functioneert en de koers zich zonder buitensporige interventies weet te handhaven, staat het verhaal van een kunstmatig lage dollar op losse schroeven.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
