Met de vaststelling van de Verklaring van Monterrey hebben overheden, ontwikkelingsbanken en aanbestedingsspecialisten uit de Amerika’s een duidelijke boodschap afgegeven dat publieke inkoop niet langer mag blijven steken in papierwerk, gesloten procedures en trage besluitvorming, maar moet uitgroeien tot een modern instrument dat belastinggeld aantoonbaar omzet in betere wegen, scholen, zorg, energievoorziening en economische kansen.
De verklaring werd midden augustus aangenomen tijdens de twintigste jaarlijkse bijeenkomst van het Inter American Network on Government Procurement in Monterrey, Mexico, en legt innovatie, digitale technologie, vakbekwaam personeel, samenwerking en openbare verantwoording vast als pijlers voor een ingrijpende vernieuwing van de manier waarop staten inkopen organiseren.
Publieke aanbestedingen vormen vaak de grootste geldstroom binnen een overheid, omdat vrijwel iedere grote investering begint met de keuze van een aannemer, leverancier of adviseur. Juist op dat punt kunnen vriendjespolitiek, ondoorzichtige gunningen, kunstmatig hoge prijzen en zwakke controlemechanismen publieke middelen uithollen nog voordat een project zichtbaar resultaat oplevert.
De Caribbean Development Bank ziet in modernere inkoopsystemen een directe kans om de schaarse financiële ruimte van Caribische landen beter te benutten. Digitale procedures kunnen het volledige proces beter traceerbaar maken, van de eerste oproep en de beoordeling van offertes tot de uitvoering, betalingen en oplevering van een project, waardoor afwijkingen sneller zichtbaar worden voor toezichthouders, parlementen en burgers.
De bijeenkomst bracht ook nieuwe technologische toepassingen onder de aandacht, waaronder digitale platforms voor aanbestedingen, systemen voor gegevensanalyse en oplossingen die duurzaamheid en markttoegang voor kleinere bedrijven moeten versterken. Technologie lost corruptie niet vanzelf op, maar kan de ruimte voor manipulatie aanzienlijk verkleinen wanneer regels, onafhankelijke controle en open toegang tot informatie tegelijk worden versterkt.
Caribische staten staan daarbij voor een moeilijke opgave, omdat zij vaak met beperkte technische capaciteit, kleine markten en complexe ontwikkelingsprojecten werken. Een aanbesteding die formeel volgens de regels verloopt, levert nog geen goed resultaat op wanneer ambtenaren onvoldoende zijn toegerust om offertes te beoordelen, contracten te bewaken en bedrijven ter verantwoording te roepen zodra kwaliteit, planning of prijsafspraken ontsporen.
Suriname heeft belang bij een systeem waarin iedere grote overheidsopdracht vanaf de voorbereiding tot de laatste betaling controleerbaar is, want digitale publicatie van aanbestedingsdocumenten, duidelijke selectiecriteria, inzicht in uiteindelijk belanghebbenden en openbare voortgangsrapportages kunnen het vertrouwen herstellen dat publieke middelen niet in gesloten netwerken verdwijnen.
De werkelijke waarde van de Verklaring van Monterrey zal daarom niet blijken uit fraaie beleidsstukken, maar uit de bereidheid van regeringen om aanbestedingen open te breken, deskundigheid te beschermen tegen politieke druk en burgers de mogelijkheid te geven zelf te volgen wat met hun geld wordt gedaan.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
