De overheid heeft de historische subsidies op kookgas vrijwel volledig afgebouwd, maar de financiële problemen van de N.V. Energiebedrijven Suriname (EBS) zijn daarmee allesbehalve opgelost. Hoewel propaangas inmiddels nagenoeg tegen kostprijs wordt verkocht, draait het nutsbedrijf nog altijd niet winstgevend. Dat bevestigt minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen (NH). De grootste financiële last ligt inmiddels niet langer bij kookgas, maar bij de forse subsidies op elektriciteit en water, die de staatskas zwaar blijven belasten. Met de kwartaalprijsaanpassing die per 1 juni 2026 is ingegaan, zet de regering opnieuw een stap in het afbouwen van de kookgassubsidies. Deze aanpassingen vloeien voort uit de ministeriële beschikking van 31 augustus 2023 (nr. 1099/23), waarin werd vastgelegd dat de subsidies gefaseerd zouden verdwijnen. Daarmee komt een einde aan een jarenlang systeem waarbij de overheid een aanzienlijk deel van de kosten van kookgas voor haar rekening nam. Voor de meeste huishoudens verandert inmiddels weinig.
De veelgebruikte gascilinders van 20 en 40 lbs blijven respectievelijk SRD 387,50 en SRD 735 kosten. Beide hebben hun vastgestelde eindtarief bereikt. Ook de cilinder van 100 lbs heeft na een beperkte verhoging naar SRD 1847,43 het eindtarief bereikt. Alleen de 28 lbs-cilinder stijgt nog van SRD 472,50 naar SRD 504. Op 1 september volgt daarvoor nog één laatste prijsaanpassing, waarna ook deze cilinder op het definitieve prijsniveau zit. Hetzelfde geldt voor de composietcilinder van 14 kilogram. De composietcilinders van 10 en 22 kilogram hebben hun eindtarief inmiddels eveneens bereikt, nadat de prijzen stegen naar respectievelijk SRD 420 en SRD 924. Het statiegeld op alle cilinders blijft ongewijzigd. Hoewel de overheid hiermee een belangrijk subsidiehoofdstuk afsluit, betekent dat allerminst dat de financiële positie van EBS gezond is. Volgens minister Abiamofo wordt kookgas nu vrijwel tegen kostprijs geleverd. Dat betekent dat de overheid nauwelijks nog hoeft bij te dragen aan de verkoop van propaangas. De verwachting dat EBS daardoor automatisch winstgevend zou worden, blijkt echter niet uit te komen.
De grootste uitdaging blijft de elektriciteitsvoorziening. De regering erkent dat de huidige stroomtarieven nog ver onder de werkelijke kostprijs liggen. Zonder forse overheidsbijdragen zouden huishoudens en bedrijven aanzienlijk meer moeten betalen voor elektriciteit. Een volledig kostendekkend tarief acht de regering voorlopig niet haalbaar, mede vanwege de gevolgen voor de koopkracht. Daar komt bij dat externe factoren de druk verder kunnen opvoeren. Een lagere beschikbaarheid van hydro-energie en stijgende internationale olieprijzen kunnen de kosten van elektriciteitsopwekking de komende jaren verder verhogen. Dat betekent dat de overheid waarschijnlijk nog geruime tijd miljarden aan subsidies zal moeten blijven verstrekken om de stroomtarieven beheersbaar te houden. Ook bij de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) speelt hetzelfde probleem. De regering begon begin 2025 met een geleidelijke verhoging van de watertarieven om het bedrijf financieel sterker te maken. Het uitgangspunt was dat kleine, stapsgewijze prijsverhogingen uiteindelijk zouden leiden tot een kostendekkende exploitatie. Die ambitie blijkt echter moeilijker te realiseren dan aanvankelijk werd verwacht.
Minister Abiamofo erkent dat SWM nog altijd water levert tegen tarieven die de werkelijke kosten niet dekken. Het waterbedrijf heeft daarom de regering gevraagd om verdere tariefaanpassingen door te voeren. Over dat verzoek is nog geen definitief besluit genomen. Daarmee bevindt de regering zich in een politiek en financieel spanningsveld. Enerzijds is het noodzakelijk dat de nutsbedrijven financieel gezond worden en minder afhankelijk zijn van overheidsgeld. Anderzijds kunnen nieuwe prijsverhogingen de koopkracht van burgers verder onder druk zetten, terwijl veel huishoudens al worstelen met de stijgende kosten van levensonderhoud. De afbouw van de kookgassubsidie laat zien dat hervormingen mogelijk zijn, maar maakt tegelijk duidelijk dat de structurele problemen bij de nutsbedrijven daarmee niet zijn opgelost. Zolang elektriciteit en water ver onder de kostprijs worden geleverd, blijft de overheid miljarden moeten bijpassen. De subsidie op kookgas verdwijnt dus uit beeld, maar de rekening voor de staat is daarmee nog lang niet verdwenen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
