De noodoproep van de Pan American Health Organization om bijna 24 miljoen dollar vrij te maken voor de eerste zes maanden van de gezondheidsrespons in Venezuela laat zien dat de ramp na de zware aardbevingen van 24 Juni niet ophoudt bij ingestorte gebouwen, reddingsoperaties en officiële dodencijfers, omdat een land dat al vóór de schokken worstelde met kwetsbare gezondheidsstructuren nu geconfronteerd wordt met overvolle ziekenhuizen, tekorten aan medicijnen, beschadigde zorginstellingen, verstoorde watervoorziening, gebroken transportlijnen en een groeiend risico op ziekte uitbraken onder mensen die hun huizen, familieleden en basisvoorzieningen verloren. De twee bevingen van 7,2 en 7,5 hebben Venezuela niet alleen fysiek geraakt, maar ook de zwakste plekken van het publieke gezondheidssysteem blootgelegd op een moment waarop duizenden gewonden langdurige zorg nodig hebben en honderdduizenden mensen in getroffen gebieden afhankelijk worden van snelle internationale ondersteuning.
PAHO wil met de noodfinanciering ongeveer 700.000 mensen in de zwaarst getroffen gemeenten ondersteunen, terwijl ook verwijzingsziekenhuizen en gezondheidsdiensten moeten worden versterkt voor miljoenen anderen van wie de toegang tot medische zorg is verstoord. Dat verschil tussen directe doelgroep en bredere impact is belangrijk, omdat een ziekenhuis dat beschadigd, overbelast of zonder voldoende medicijnen functioneert niet alleen aardbevingsslachtoffers raakt, maar ook zwangere vrouwen, kinderen, chronisch zieken, ouderen, spoedgevallen en patiënten die al vóór de ramp moeite hadden om tijdige zorg te krijgen. Een aardbeving maakt dus niet alleen nieuwe slachtoffers, maar duwt ook bestaande medische kwetsbaarheid dieper de crisis in.
De cijfers tonen de omvang van de catastrofe. Volgens de aangeleverde en actuele gegevens zijn meer dan 1.943 mensen omgekomen en meer dan 10.500 mensen gewond geraakt, terwijl dichtbevolkte stedelijke gebieden in noord centraal Venezuela zwaar zijn getroffen. De schade aan elektriciteit, water, transport, telecommunicatie en zorginfrastructuur maakt medische hulp extra moeilijk, omdat traumapatiënten niet alleen operaties, wondzorg, bloedvoorziening en intensive care nodig hebben, maar ook een functionerend systeem dat hen kan bereiken, registreren, doorverwijzen en langdurig opvolgen. Zodra dat systeem kraakt, begint de ramp zich te vermenigvuldigen.
Ziekenhuizen werken volgens PAHO boven hun capaciteit en worden geconfronteerd met tekorten aan chirurgische materialen, laboratoriumreagentia, essentiële medicijnen en kritische medische apparatuur. Dat betekent dat artsen en verpleegkundigen niet alleen vechten tegen verwondingen, maar ook tegen gebrek aan middelen, tijd en veilige werkruimte. Trauma zorg is in de eerste dagen levensreddend, maar de weken daarna worden minstens zo gevaarlijk wanneer infecties, complicaties, onbehandelde breuken, mentale ontreddering en uitgestelde zorg zich opstapelen in faciliteiten die al onder druk stonden.
Het gevaar van ziekte uitbraken neemt toe naarmate mensen langer in overvolle opvanglocaties verblijven, vaccinatieprogramma’s worden onderbroken, water en sanitatie niet betrouwbaar functioneren en gezondheidsdiensten hun normale surveillance verliezen. In zulke omstandigheden kunnen infectieziekten, diarree aandoeningen, luchtweginfecties, vectorziekten en vaccineerbare ziekten sneller terrein winnen. Een rampgebied heeft dan niet alleen ambulances en operatietafels nodig, maar ook epidemiologische bewaking, laboratoriumcapaciteit, vaccinatie, infectiepreventie, schoon water, afvalbeheer en snelle signalering van ongewone ziekteclusters.
De oproep van PAHO is daarom opgebouwd rond een bredere gezondheidsstrategie die verder gaat dan eerste hulp. De organisatie wil spoedeisende traumazorg, chirurgische zorg en kritieke zorg versterken, essentiële gezondheidsdiensten herstellen, medicijnen, vaccins, laboratoriummiddelen en medische apparatuur aankopen en distribueren, ziektepreventie organiseren via surveillance en vaccinatie, mentale gezondheid en psychosociale ondersteuning uitbreiden en de coördinatie van de gezondheidssector versterken richting vroeg herstel. Dat pakket maakt duidelijk dat een serieuze rampenrespons niet bestaat uit één actie, maar uit een keten van medische, logistieke, sociale en institutionele maatregelen.
De mentale schade verdient bijzondere aandacht, omdat aardbevingen niet alleen lichamen verwonden maar gemeenschappen ontwrichten. Mensen die familieleden verliezen, dagenlang zoeken naar vermisten, onder puin hebben vastgezeten, hun huis niet meer durven betreden of in opvanglocaties slapen, dragen een psychologische last die zonder begeleiding kan uitgroeien tot langdurige trauma’s. Ook gezondheidswerkers, redders en vrijwilligers staan onder zware druk, omdat zij tegelijk moeten functioneren en rouwen in een omgeving waar elke dienst nieuwe confrontaties brengt met verlies, paniek en uitputting.
PAHO heeft zijn Incident Management System en Regional Response Team geactiveerd, noodspecialisten ingezet, prioritaire ziekenhuizen snel beoordeeld en de inzet van internationale Emergency Medical Teams gecoördineerd. Daarnaast zijn voorraden uit de strategische reserve in Panama gemobiliseerd, waaronder traumakits, medicijnen en noodapparatuur, terwijl aanvullende vaccins, geneesmiddelen, laboratoriumbenodigdheden en andere kritieke goederen dringend worden ingekocht. Deze regionale logistieke rol is cruciaal, omdat snelheid in de eerste weken bepaalt of een ramp stabiliseert of doorgroeit tot een langdurige gezondheidsnood.
De oproep aan regeringen, ontwikkelingspartners, internationale financiële instellingen, filantropische organisaties en de private sector is ook een test van internationale solidariteit in de regio. Venezuela ligt niet buiten de Americas, maar midden in een geografische, menselijke en politieke ruimte waarin rampen, migratie, gezondheid en veiligheid snel grensoverschrijdende gevolgen kunnen krijgen. Indien het gezondheidssysteem in de getroffen gebieden verder verzwakt, kan dat niet alleen lokaal levens kosten, maar ook bredere humanitaire druk veroorzaken in buurlanden en de regio.
De ramp toont opnieuw dat noodhulp niet mag wachten tot het puin volledig is opgeruimd, omdat de tweede fase van een aardbeving vaak stiller maar dodelijker kan zijn. Overlevenden die vandaag niet worden behandeld, kinderen die hun vaccinaties missen, zwangere vrouwen zonder veilige zorg, patiënten met chronische ziekten zonder medicatie en families zonder schoon water kunnen de komende weken de nieuwe gezichten van de crisis worden. Precies daarom is investeren in gezondheid direct na de ramp geen luxe, maar een manier om te voorkomen dat de humanitaire schade maandenlang blijft groeien.
De Surinaamse overheid doet er verstandig aan deze Venezolaanse tragedie niet alleen met medeleven te volgen, maar ook als waarschuwing voor de eigen rampenvoorbereiding, omdat gezondheidszorg, noodvoorraden, ambulancecapaciteit, communicatie, water en sanitatie, ziekenhuisveiligheid, psychosociale opvang en regionale hulpafspraken in een samenleving niet pas mogen worden georganiseerd wanneer de ramp al heeft toegeslagen. Een regering die werkt aan olie ontwikkeling, infrastructuur, kustbescherming en sterkere publieke diensten moet gezondheid opnemen in het hart van nationale veiligheid, omdat elke crisis uiteindelijk zichtbaar maakt of de staat zijn burgers kan beschermen wanneer wegen breken, stroom uitvalt en ziekenhuizen plotseling meer moeten dragen dan waarvoor zij gebouwd zijn.
De PAHO oproep van bijna 24 miljoen dollar is daarmee geen gewone financieringsvraag, maar een poging om Venezuela te beschermen tegen een tweede golf van verlies die na de aardbevingen dreigt te ontstaan. De eerste ramp kwam uit de aarde, maar de volgende kan ontstaan uit infecties, medische tekorten, kapotte zorglijnen en mensen die te lang zonder hulp blijven. Venezuela heeft nu niet alleen redders nodig, maar een gezondheidsrespons die sterk genoeg is om levens te redden nadat de camera’s van het puin zijn weggetrokken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
