In een land waar te veel jongeren vastlopen tussen school, werkloosheid en een arbeidsmarkt die steeds hogere eisen stelt, heeft de Stichting Arbeidsmobilisatie en Ontwikkeling haar 45 jarig bestaan aangegrepen om vakonderwijs opnieuw naar het centrum van de nationale discussie te trekken. De jubileumreceptie van zaterdag 23 mei 2026 was feestelijk van toon, maar onder de felicitaties lag een veel serieuzere boodschap. Suriname kan geen toekomst bouwen op diploma’s alleen, wanneer te veel mensen geen concrete vaardigheid hebben waarmee zij morgen inkomen kunnen verdienen.
De SAO vierde haar mijlpaal met hoogwaardigheidsbekleders, bestuurders, partners uit het bedrijfsleven, directie, staf en personeel. Aanwezig waren onder meer onderminister Raj Jadnanansing, die ook namens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid sprak, de Nederlandse ambassadeur Walter Oostelbos, DNA lid Ingrid Bouterse Waldring, directeur Joyce Lapar en bestuursvoorzitter Narda Esajas Friperson. Daarmee kreeg het jubileum niet alleen een institutioneel karakter, maar ook een duidelijke erkenning dat vakvorming een nationaal ontwikkelingsvraagstuk is.
De geschiedenis van de SAO begon bij de voorbereiding van mensen op arbeid en zelfstandigheid binnen het West Surinameproject. Dat startpunt zegt veel over de oorspronkelijke gedachte achter de instelling, omdat ontwikkeling toen al werd verbonden aan training, inzetbaarheid en economische participatie. Vijfenveertig jaar later is de opdracht veranderd, maar niet verdwenen, want Suriname heeft opnieuw een arbeidsmarkt nodig waarin mensen niet alleen wachten op banen, maar worden gevormd om werk te kunnen dragen, maken en verbeteren.
In zijn toespraak benadrukte Jadnanansing dat 45 jaar SAO staat voor investeren in mensen, kansen bieden aan werkzoekenden en bouwen aan vakmanschap, zelfstandigheid, waardigheid en maatschappelijke participatie. Die woorden raken de kern van een probleem dat vaak mooier wordt verpakt dan het is. Zonder vakmensen blijft economische groei hangen in plannen, aanbestedingen en buitenlandse expertise, terwijl lokale mensen aan de zijlijn blijven staan.
De Skills Expo van woensdag 20 mei in Geyersvlijt maakte dat probleem concreet. Onder het thema Waar trainen overgaat in beroep lieten cursisten zien wat zij niet alleen hebben geleerd, maar ook kunnen uitvoeren. Bezoekers kregen demonstraties in onder meer lassen, elektriciteit, bouw, schilderen, verpleegassistentie en huishoudkunde, terwijl ook werkstukken van studenten werden getoond.
Dat soort demonstraties is belangrijk, omdat vakonderwijs in Suriname nog te vaak wordt behandeld als tweede keuze. Ouders, jongeren en beleidsmakers kijken soms te lang naar academische routes als enige vorm van succes, terwijl de economie juist schreeuwt om monteurs, lassers, elektriciens, bouwvakkers, zorgassistenten, koeltechnici, kappers, barbiers en praktisch geschoolde ondernemers. Een samenleving die vakmanschap onderschat, maakt zichzelf afhankelijk van import, improvisatie en dure externe krachten.
De expo trok veel scholieren, studenten en geïnteresseerden, wat laat zien dat er belangstelling bestaat wanneer vakopleidingen zichtbaar, praktisch en waardig worden gepresenteerd. Volgens de officiële toelichting was het doel vooral om vakonderwijs aantrekkelijker te maken voor voortijdige schoolverlaters en werkzoekenden zonder beroepsvaardigheden. Dat is precies de groep die Suriname niet mag verliezen, omdat iedere jongere zonder vaardigheid later een sociale, economische en menselijke rekening kan worden.
Directeur Joyce Lapar wees erop dat de SAO haar trainingsaanbod verbreedt en beter wil afstemmen op de samenleving en de arbeidsmarkt. Nieuwe richtingen zoals kapper, barbier en kortere workshops, waaronder zeep maken en handpainting, moeten mensen met talent en motivatie sneller toegang geven tot vaardigheid en inkomen. Die benadering is verstandig, omdat niet iedereen dezelfde instaproute heeft, maar veel mensen wel kunnen groeien wanneer training praktisch, betaalbaar en herkenbaar is.
Toch mag het jubileum niet alleen een viering van het verleden worden. SAO directeur Lapar heeft volgens berichtgeving ook gewezen op de noodzaak van meer financiële en materiële ondersteuning, standaardisatie van vakonderwijs en wettelijke erkenning van opleidingen. Dat is geen administratief detail, maar een harde voorwaarde om vakonderwijs uit de sfeer van losse cursussen te halen en te brengen naar een erkend systeem dat werkgevers, studenten en financiers serieus nemen.
De komende jaren wordt die opgave urgenter. De olie en gassector, bouw, zorg, landbouwverwerking, toerisme, techniek en digitale dienstverlening zullen allemaal mensen nodig hebben die niet alleen bereid zijn te werken, maar ook geschoold zijn in discipline, veiligheid, precisie en beroepshouding. Onderminister Jadnanansing wees daarom terecht op technische vaardigheden, soft skills, gerichte werkhouding en doorzettingsvermogen als basis voor vooruitgang.
Suriname moet de SAO niet behandelen als een opleidingsinstituut aan de rand van het beleid, maar als een strategische bouwsteen voor lokale content, jeugdwerkgelegenheid en economische zelfstandigheid. Wanneer overheid en bedrijfsleven samen behoefteanalyses maken, apparatuur moderniseren, stageplekken garanderen en certificaten wettelijk sterker maken, kan vakonderwijs rechtstreeks worden gekoppeld aan banen en ondernemerschap. Het land heeft minder behoefte aan mooie woorden over kansen, en meer aan een systeem waarin training aantoonbaar overgaat in inkomen.
Het 45 jarig bestaan van de SAO is daarom een moment van trots, maar ook van confrontatie. De instelling heeft duizenden Surinamers geholpen aan vaardigheden, richting en waardigheid, maar de arbeidsmarkt van morgen vraagt om meer schaal, betere aansluiting en grotere erkenning. Suriname zal pas echt vooruitgaan wanneer vakmanschap niet langer wordt gezien als alternatief voor wie niet verder kwam, maar als fundament voor een economie die eindelijk op eigen handen durft te bouwen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
