De internationale milieubeweging wordt geconfronteerd met een van de opmerkelijkste tegenstellingen van deze tijd, nu organisaties die zich jarenlang hebben ingezet voor de bescherming van de aarde steeds vaker gebruikmaken van kunstmatige intelligentie om bossen, bedreigde diersoorten en natuurlijke ecosystemen te beschermen, terwijl dezelfde technologie een explosieve groei veroorzaakt in het elektriciteitsverbruik, de watervraag en de uitstoot van broeikasgassen. Wereldwijd zetten natuurbeschermingsorganisaties inmiddels geavanceerde computersystemen in om bosbranden vroegtijdig te herkennen, illegale activiteiten in beschermde gebieden op te sporen en enorme hoeveelheden wetenschappelijke gegevens te analyseren die voorheen nauwelijks verwerkt konden worden. Achter deze technologische vooruitgang schuilt echter een steeds groter economisch en ecologisch probleem, omdat de datacenters die kunstmatige intelligentie mogelijk maken aanzienlijke hoeveelheden energie verbruiken en voortdurend moeten worden gekoeld om hun gespecialiseerde apparatuur operationeel te houden. De ontwikkeling roept een fundamentele vraag op over de toekomstige verhouding tussen technologie en duurzaamheid, omdat een instrument dat wordt gebruikt om klimaatverandering en natuurverlies tegen te gaan tegelijkertijd kan bijdragen aan de milieuproblemen die het moet helpen oplossen. De discussie wordt extra belangrijk aan de vooravond van de internationale klimaatconferentie COP31 in Turkije, waar regeringen en technologiebedrijven onder toenemende druk komen te staan om duidelijk te maken hoeveel energie en natuurlijke hulpbronnen de wereldwijde uitbreiding van kunstmatige intelligentie werkelijk kost.<\/p>\n\n\n\n
De groeiende afhankelijkheid van kunstmatige intelligentie binnen de milieusector blijkt uit gesprekken met vijftien grote internationale organisaties die actief zijn op het gebied van klimaatonderzoek, biodiversiteit, natuurbeheer en duurzame ontwikkeling. Alle onderzochte instellingen gebruiken inmiddels in meer of mindere mate kunstmatige intelligentie, maar erkennen tegelijkertijd dat de technologie een aanzienlijke ecologische belasting kan veroorzaken. Voor veel organisaties is deze tegenstelling moeilijk te vermijden, omdat de omvang van de klimaatcrisis en het toenemende verlies aan biodiversiteit vragen om snellere analyses en betere informatie dan met traditionele onderzoeksmethoden beschikbaar kan worden gemaakt. Moderne satellieten, drones en automatische meetstations verzamelen dagelijks enorme hoeveelheden gegevens, maar de verwerking daarvan vereist gespecialiseerde software en deskundig personeel. Kunstmatige intelligentie kan dergelijke informatie aanzienlijk sneller analyseren en patronen herkennen die voor menselijke onderzoekers moeilijk zichtbaar zijn. De economische betekenis daarvan is groot, omdat organisaties met beperkte budgetten daardoor meer gebieden kunnen onderzoeken en hun beschikbare middelen gerichter kunnen inzetten. Het gebruik van de technologie vraagt echter om een zorgvuldige beoordeling van de verhouding tussen de behaalde milieuwinst en de energie die nodig is om de berekeningen uit te voeren.<\/p>\n\n\n\n
Een bijzonder voorbeeld komt uit Cambodja, waar Conservation International kunstmatige intelligentie gebruikt om satellietgegevens over mogelijke bosbranden te beoordelen en lokale boswachters sneller te waarschuwen wanneer in afgelegen natuurgebieden verdachte warmtebronnen worden gedetecteerd. Traditionele satellietsystemen kunnen temperatuurafwijkingen waarnemen, maar niet iedere geregistreerde warmtebron betekent automatisch dat een gevaarlijke natuurbrand is ontstaan. Kunstmatige intelligentie helpt om verschillende signalen te combineren en de waarschijnlijkheid van een daadwerkelijke brand beter in te schatten. Vervolgens kunnen waarschuwingen vrijwel onmiddellijk worden doorgestuurd naar lokale teams die de situatie ter plaatse beoordelen en indien nodig maatregelen nemen. Deze toepassing is bijzonder relevant omdat een natuurbrand zich onder droge omstandigheden snel kan uitbreiden en grote oppervlakten bos kan vernietigen voordat menselijke waarnemers het probleem ontdekken. Een vroegtijdige waarschuwing kan daardoor niet alleen bijdragen aan de bescherming van ecosystemen, maar eveneens economische schade en de uitstoot van grote hoeveelheden opgeslagen koolstof helpen beperken. De technologie vervangt het werk van boswachters niet, maar ondersteunt hun besluitvorming door relevante informatie sneller beschikbaar te maken.<\/p>\n\n\n\n
In Kenia wordt kunstmatige intelligentie inmiddels gebruikt voor een toepassing die de wetenschappelijke beoordeling van bedreigde diersoorten ingrijpend kan veranderen. De organisatie Save the Elephants zet geavanceerde beeldherkenning in om dieren op luchtfoto’s te identificeren en nauwkeuriger vast te stellen hoeveel olifanten, zebra’s, giraffen en andere soorten in beschermde natuurgebieden voorkomen. Tijdens een omvangrijk onderzoek naar een van de grootste beschermde gebieden van het land werden ongeveer 200.000 luchtbeelden verzameld, waarvan de handmatige beoordeling door negen medewerkers ongeveer negen maanden in beslag nam. Met gespecialiseerde modellen die gebruikmaken van grafische computertechnologie kunnen vergelijkbare analyses tegenwoordig in enkele uren worden uitgevoerd. De resultaten zijn bijzonder opvallend omdat uit de vergelijking bleek dat traditionele menselijke tellingen mogelijk ongeveer een derde van de aanwezige olifanten misten, terwijl bij zebra’s en giraffen ongeveer de helft van de dieren niet werd geregistreerd. Bij de onderzochte oryxpopulaties bleken de verschillen nog groter, met aanwijzingen dat handmatige tellingen ongeveer driekwart van de aanwezige dieren over het hoofd hadden gezien. Deze bevindingen maken duidelijk hoe belangrijk betrouwbare gegevens zijn voor natuurbeheer, omdat beleidsmakers anders financi\u00eble middelen verdelen op basis van onvolledige informatie over de werkelijke omvang en kwetsbaarheid van dierpopulaties.<\/p>\n\n\n\n
De verbetering van dergelijke tellingen heeft eveneens een belangrijke financi\u00eble betekenis, omdat internationale investeerders en natuurbeschermingsfondsen steeds vaker verlangen dat projecten hun ecologische resultaten aantoonbaar kunnen onderbouwen. Een organisatie die financiering zoekt voor het beschermen van een bedreigde diersoort moet kunnen aantonen hoeveel dieren aanwezig zijn, welke bedreigingen bestaan en of beschermingsmaatregelen daadwerkelijk bijdragen aan herstel van de populatie. Kunstmatige intelligentie kan daarbij helpen door omvangrijke onderzoeksgegevens systematisch te verwerken en veranderingen over langere perioden zichtbaar te maken. De technologie kan daarmee bijdragen aan het ontwikkelen van betrouwbaardere financieringsmodellen voor biodiversiteit, waarbij investeringen worden gekoppeld aan concrete resultaten. Tegelijkertijd blijft onafhankelijke verificatie noodzakelijk, omdat automatische beeldherkenning fouten kan maken wanneer dieren gedeeltelijk verscholen zijn, afbeeldingen onvoldoende scherp zijn of de gebruikte modellen niet goed zijn afgestemd op lokale omstandigheden. Een hogere verwerkingssnelheid betekent daarom niet automatisch dat iedere uitkomst wetenschappelijk correct is. De werkelijke waarde ontstaat wanneer de technologie wordt gecombineerd met deskundige veldonderzoekers die de gegevens kunnen controleren en de resultaten kunnen interpreteren.<\/p>\n\n\n\n
Een andere belangrijke toepassing wordt ontwikkeld binnen het Jane Goodall Institute, waar onderzoekers proberen tientallen jaren aan handgeschreven wetenschappelijke observaties over chimpansees in het Tanzaniaanse Gombe National Park digitaal toegankelijk te maken. De oorspronkelijke onderzoeksverslagen bevatten uitgebreide beschrijvingen van diergedrag, sociale relaties en veranderingen binnen chimpanseegemeenschappen, maar zijn gedeeltelijk geschreven in de lokale Kiha taal en bevatten daarnaast wetenschappelijke afkortingen en persoonlijke notities. De verwerking van deze documenten werd aanvankelijk geschat op dertien tot vijftien jaar, omdat het handmatig ontcijferen, vertalen en structureren van de informatie bijzonder arbeidsintensief zou zijn. Met een toepassing die samen met Amazon Web Services werd ontwikkeld, kunnen de documenten inmiddels veel sneller worden gescand, vertaald en omgezet naar gestructureerde onderzoeksgegevens. Het instituut verwacht daardoor dat het volledige project mogelijk binnen ongeveer twee jaar kan worden afgerond. Deze vooruitgang heeft grote wetenschappelijke betekenis, omdat historische observaties gemakkelijker kunnen worden vergeleken met recente gegevens en onderzoekers daardoor beter kunnen vaststellen hoe dierpopulaties en ecosystemen zich gedurende meerdere decennia hebben ontwikkeld. De toepassing onderstreept bovendien dat kunstmatige intelligentie niet uitsluitend interessant is voor nieuwe gegevensverzameling, maar ook kan helpen om bestaande wetenschappelijke kennis toegankelijk te maken die jarenlang verspreid lag over archieven en papieren documenten.<\/p>\n\n\n\n
De economische en ecologische keerzijde van deze technologische vooruitgang wordt zichtbaar in de internationale groei van datacenters, die noodzakelijk zijn voor het trainen en gebruiken van omvangrijke modellen voor kunstmatige intelligentie. Volgens ramingen van het Internationaal Energieagentschap zal het wereldwijde elektriciteitsverbruik van datacenters tegen 2030 toenemen tot ongeveer 945 \u00e0 950 terawattuur per jaar, waarmee de sector ongeveer twee keer zoveel elektriciteit kan verbruiken als enkele jaren eerder. Deze hoeveelheid komt ongeveer overeen met het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van Japan en vertegenwoordigt naar verwachting bijna drie procent van de mondiale elektriciteitsvraag. Kunstmatige intelligentie vormt een belangrijke aanjager van deze groei, maar datacenters worden eveneens gebruikt voor cloudopslag, digitale communicatie, financi\u00eble transacties en andere toepassingen die onderdeel zijn van de moderne economie. Het onderscheid is belangrijk omdat niet het volledige energieverbruik van datacenters automatisch aan kunstmatige intelligentie kan worden toegeschreven. De snelle uitbreiding van rekenintensieve toepassingen verhoogt echter de druk op elektriciteitsnetwerken en maakt aanvullende investeringen noodzakelijk in energieproductie, distributie en koelsystemen.<\/p>\n\n\n\n
De gevolgen beperken zich niet tot de hoeveelheid elektriciteit die rechtstreeks door computers wordt gebruikt, omdat de productie van energie eveneens gepaard kan gaan met uitstoot van broeikasgassen en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De internationale energiesector verwacht dat de uitbreiding van datacenters tegen het einde van dit decennium kan leiden tot een jaarlijkse uitstoot van meer dan 300 miljoen ton CO2, afhankelijk van de wijze waarop de benodigde elektriciteit wordt geproduceerd. Een datacenter dat wordt gevoed door elektriciteit uit kolen of aardgas heeft doorgaans een andere klimaatbelasting dan een vergelijkbare installatie die voornamelijk gebruikmaakt van hernieuwbare energie of andere bronnen met een lage uitstoot. Tegelijkertijd moet rekening worden gehouden met de productie van computerchips, servers en andere apparatuur, waarvoor grondstoffen, water en industri\u00eble energie noodzakelijk zijn. De werkelijke ecologische voetafdruk van kunstmatige intelligentie wordt daardoor niet uitsluitend bepaald door het moment waarop een gebruiker een vraag stelt of een model een analyse uitvoert, maar door de volledige keten van apparatuurproductie, elektriciteitsvoorziening, koeling en uiteindelijk de verwerking van afgedankte elektronica.<\/p>\n\n\n\n
Bijzonder zorgwekkend is ook het toenemende waterverbruik, omdat grote datacenters afhankelijk kunnen zijn van omvangrijke koelsystemen om de warmte die door duizenden gespecialiseerde computerprocessoren wordt geproduceerd, af te voeren. Het Internationaal Energieagentschap schatte het wereldwijde waterverbruik dat samenhangt met datacenters in 2023 op ongeveer 560 miljard liter per jaar, terwijl deze hoeveelheid tegen 2030 kan oplopen tot ongeveer 1,2 biljoen liter. Een belangrijk deel van dit waterverbruik ontstaat indirect bij de productie van elektriciteit, terwijl een ander deel wordt gebruikt voor de koeling van de apparatuur en de vervaardiging van elektronische componenten. De gevolgen verschillen sterk per locatie omdat datacenters uiteenlopende koelsystemen gebruiken en niet overal dezelfde beschikbaarheid van water bestaat. In gebieden die al worden geconfronteerd met droogte of beperkte drinkwatervoorraden kan een grote nieuwe installatie daarom extra druk veroorzaken op de lokale watervoorziening. De discussie over de uitbreiding van kunstmatige intelligentie krijgt hierdoor een bredere maatschappelijke betekenis, omdat overheden moeten afwegen hoeveel elektriciteit en water beschikbaar mag worden gesteld aan commerci\u00eble datacenters wanneer huishoudens, landbouwbedrijven en andere economische sectoren eveneens afhankelijk zijn van dezelfde voorzieningen.<\/p>\n\n\n\n
De groeiende bezorgdheid heeft ertoe geleid dat verschillende milieugroepen hun eigen gebruik van kunstmatige intelligentie kritischer beoordelen en proberen de hoeveelheid benodigde computerkracht te beperken. Het World Resources Institute kiest er bijvoorbeeld voor om zware toepassingen zoals het genereren van grote hoeveelheden afbeeldingen en video’s zoveel mogelijk te vermijden wanneer deze niet noodzakelijk zijn voor het bereiken van concrete onderzoeksdoelstellingen. Daarnaast worden eerder verkregen resultaten opgeslagen, zodat identieke vragen niet telkens opnieuw door omvangrijke modellen hoeven te worden verwerkt. Deze benadering is belangrijk omdat het energieverbruik van kunstmatige intelligentie niet uitsluitend wordt bepaald door de effici\u00ebntie van datacenters, maar ook door de keuzes die gebruikers en softwareontwikkelaars maken. Een relatief eenvoudige analyse hoeft niet noodzakelijk te worden uitgevoerd met het grootste beschikbare model, terwijl veel routinematige werkzaamheden kunnen worden ondersteund door kleinere gespecialiseerde systemen. De ontwikkeling van energiezuinige software en een verantwoord gebruik van computerkracht kan daardoor bijdragen aan lagere operationele kosten en een kleinere ecologische belasting.<\/p>\n\n\n\n
The Nature Conservancy werkt ondertussen met een andere benadering waarbij kunstmatige intelligentie rechtstreeks wordt toegepast op apparatuur die zich dicht bij de bron van de gegevens bevindt. De organisatie gebruikt intelligente camera’s aan boord van commerci\u00eble vissersschepen om vast te stellen welke vissoorten worden gevangen en in welke hoeveelheden. In plaats van grote videobestanden voortdurend naar externe datacenters te verzenden, kunnen bepaalde analyses rechtstreeks op de camera’s of aangesloten computersystemen worden uitgevoerd. Deze methode, die bekendstaat als edge computing, vermindert de hoeveelheid gegevens die over internationale netwerken moet worden verstuurd en kan onder geschikte omstandigheden bijdragen aan een lager energieverbruik en snellere verwerking. De technologie maakt het daarnaast mogelijk om vissersactiviteiten beter te controleren en wetenschappelijke informatie te verzamelen over de druk die commerci\u00eble visserij uitoefent op verschillende populaties. De belangrijkste voorwaarde blijft dat de gebruikte modellen voldoende betrouwbaar zijn en dat onafhankelijke deskundigen de gegevens kunnen controleren wanneer belangrijke beslissingen over visserijbeheer of vergunningen worden genomen.<\/p>\n\n\n\n
Binnen de internationale milieubeweging bestaat echter geen volledige overeenstemming over de vraag hoeveel kunstmatige intelligentie noodzakelijk is voor de bescherming van de natuur. Greenpeace International erkent dat verschillende bestaande softwaresystemen inmiddels functies bevatten die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie, maar kiest voor een terughoudende benadering waarin transparantie, menselijk toezicht en doelgericht gebruik centraal staan. De organisatie stelt daarnaast fundamentele vragen bij de enorme uitbreiding van commerci\u00eble datacenters en de maatschappelijke noodzaak van alle nieuwe toepassingen waarvoor deze infrastructuur wordt gebouwd. Andere natuurorganisaties, waaronder BirdLife International, benadrukken daarentegen dat het onverantwoord zou zijn waardevolle technologische mogelijkheden buiten beschouwing te laten wanneer deze daadwerkelijk kunnen helpen om bedreigde ecosystemen sneller en effectiever te beschermen. De uiteenlopende standpunten maken duidelijk dat de discussie niet eenvoudig kan worden verdeeld tussen voorstanders en tegenstanders van kunstmatige intelligentie, omdat beide groepen erkennen dat technologische vooruitgang voordelen kan opleveren maar tegelijkertijd maatschappelijke en ecologische risico’s veroorzaakt. De werkelijke tegenstelling ligt vooral bij de vraag welke toepassingen voldoende waarde opleveren om hun energieverbruik en andere milieukosten te rechtvaardigen.<\/p>\n\n\n\n
De discussie wordt tijdens COP31 in Turkije naar verwachting een belangrijk onderdeel van de internationale klimaatagenda, omdat de organiserende regering landen, ondernemingen en instellingen wil aanmoedigen om gezamenlijke uitgangspunten voor duurzame kunstmatige intelligentie te ondersteunen. Secretaris generaal Ant\u00f3nio Guterres van de Verenigde Naties heeft grote technologiebedrijven opgeroepen om meer openheid te geven over de ecologische gevolgen van hun systemen, zodat overheden en burgers beter kunnen beoordelen hoeveel energie, water en andere hulpbronnen nodig zijn voor de ontwikkeling en het gebruik van moderne AI toepassingen. Deze transparantie is belangrijk omdat veel ondernemingen wel rapporteren over hun totale energieverbruik en klimaatdoelstellingen, maar minder duidelijkheid verschaffen over het aandeel dat rechtstreeks samenhangt met afzonderlijke AI diensten. Zonder betrouwbare en vergelijkbare gegevens blijft het moeilijk om vast te stellen welke technologie\u00ebn daadwerkelijk effici\u00ebnt functioneren en welke toepassingen een onevenredig grote milieubelasting veroorzaken. Internationale afspraken kunnen daarom bijdragen aan uniforme meetmethoden en rapportageverplichtingen, maar de uiteindelijke waarde zal afhangen van de bereidheid van technologiebedrijven om hun werkelijke energieverbruik en operationele gevolgen onafhankelijk te laten beoordelen.<\/p>\n\n\n\n
De internationale ontwikkelingen bieden ook voor Suriname belangrijke mogelijkheden, omdat het land met ongeveer 93 procent bosbedekking beschikt over een uitzonderlijk natuurlijk ecosysteem waarvan de bescherming steeds nadrukkelijker wordt verbonden aan klimaatfinanciering, biodiversiteit en internationale economische samenwerking. Kunstmatige intelligentie kan onder geschikte omstandigheden worden ingezet om satellietbeelden van het Surinaamse binnenland te analyseren en veranderingen in bosbedekking sneller te herkennen, waardoor illegale ontbossing, ongecontroleerde mijnbouwactiviteiten en andere bedreigingen gerichter kunnen worden onderzocht. Ook de monitoring van waterkwaliteit, kustveranderingen en natuurlijke ecosystemen kan profiteren van geautomatiseerde gegevensanalyse, mits de gebruikte informatie betrouwbaar is en deskundige instellingen verantwoordelijk blijven voor de beoordeling van de resultaten. Suriname hoeft daarvoor niet noodzakelijk zelf omvangrijke datacenters te bouwen, omdat gespecialiseerde toepassingen kunnen worden ontwikkeld met bestaande internationale satellietgegevens, kleinschalige computersystemen en samenwerking met wetenschappelijke instellingen. Een nationaal programma waarin de overheid, de Anton de Kom Universiteit, milieudeskundigen en gespecialiseerde technologiebedrijven samenwerken, zou kunnen bijdragen aan betere gegevens over het regenwoud en de ontwikkeling van lokale deskundigheid op het gebied van kunstmatige intelligentie. De toekomstige olie en gasinkomsten bieden daarnaast mogelijkheden om technische opleidingen en wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen, maar de investeringen moeten worden gebaseerd op duidelijke maatschappelijke resultaten en niet uitsluitend op de aantrekkingskracht van nieuwe technologie.<\/p>\n\n\n\n
De opkomst van kunstmatige intelligentie binnen de internationale natuurbescherming bevestigt uiteindelijk dat technologische vooruitgang zowel een belangrijk instrument als een nieuwe economische en ecologische uitdaging kan worden. De ervaringen in Kenia, Cambodja en Tanzania laten zien dat moderne computersystemen wetenschappelijke werkzaamheden die voorheen maanden of zelfs jaren duurden aanzienlijk kunnen versnellen, waardoor natuurbeschermingsorganisaties beter ge\u00efnformeerde beslissingen kunnen nemen en hun beperkte middelen doelgerichter kunnen inzetten. Tegelijkertijd maken de voorspellingen over het elektriciteitsverbruik, de watervraag en de uitstoot van datacenters duidelijk dat de wereld niet onbeperkt digitale infrastructuur kan uitbreiden zonder rekening te houden met de gevolgen voor het milieu en de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen. De internationale gemeenschap zal daarom moeten beoordelen welke toepassingen werkelijk bijdragen aan klimaatbescherming, welke technologische voorzieningen noodzakelijk zijn en hoe de milieukosten van digitale innovatie eerlijk en transparant kunnen worden verantwoord. Kunstmatige intelligentie kan een belangrijke bijdrage leveren aan het beschermen van de aarde, maar alleen wanneer de technologie wordt ingezet met voldoende wetenschappelijke verantwoordelijkheid, effici\u00ebnt energiegebruik en onafhankelijk toezicht. De werkelijke vooruitgang zal uiteindelijk niet worden bepaald door de hoeveelheid computerkracht waarover de mensheid beschikt, maar door het vermogen om die kennis en technologie zo te gebruiken dat natuurlijke ecosystemen daadwerkelijk worden beschermd zonder tegelijkertijd nieuwe milieuproblemen te cre\u00ebren die toekomstige generaties opnieuw moeten oplossen.<\/p>\n\n\n\n
Volg Ko\u2019W\u2019 Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina<\/a>, TIKTOK<\/a> and Youtube kanaal<\/a>. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"De internationale milieubeweging wordt geconfronteerd met een van de opmerkelijkste tegenstellingen van deze tijd, nu organisaties die zich…","protected":false},"author":2,"featured_media":21784,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,2,19],"tags":[58,22],"class_list":["post-21783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-actueel","category-buitenlands-nieuws","category-technology","tag-buitenlandsnieuws-voor-suriname","tag-kowchecking","cs-entry","cs-video-wrap"],"yoast_head":"\n