De klassieke belastingdienst die formulieren ontvangt, cijfers achteraf controleert en pas maanden later ontdekt dat inkomsten buiten beeld zijn gebleven, raakt internationaal steeds verder achterhaald, en precies tegen die achtergrond komen vanaf vandaag belastingbestuurders en deskundigen uit de Caribische regio in Georgetown bijeen voor een discussie die veel verder gaat dan betere software of snellere aangiften. Tijdens de 27ste Algemene Vergadering en Technische Conferentie van de Caribbean Organisation of Tax Administrators staat vijf dagen lang de vraag centraal hoe CARICOM belastingdiensten zich kunnen ontwikkelen tot intelligente data organisaties die met kunstmatige intelligentie, geavanceerde analyses en digitale dienstverlening belastingontduiking sneller herkennen, risico\u2019s nauwkeuriger selecteren en overheidsinkomsten structureel beter beschermen.<\/p>\n\n\n\n
De bijeenkomst van 27 tot en met 31 juli wordt gehouden in Georgetown en gezamenlijk georganiseerd door het CARICOM Secretariaat en de Guyana Revenue Authority, die behoort tot de 24 belastingadministraties binnen COTA. Onder het thema van toekomstbestendige, slimme en door data en kunstmatige intelligentie ondersteunde belastingadministratie wordt niet alleen gesproken over technologie, maar over een fundamentele verandering in de manier waarop overheden naar belastingheffing kijken. Guyana\u2019s minister met verantwoordelijkheid voor Financi\u00ebn Ashni Singh is de belangrijkste spreker tijdens de opening in het AC Hotel by Marriott in Ogle, CARICOM secretaris generaal Carla Barnett spreekt de deelnemers eveneens toe en Commissioner General Godfrey Statia van de Guyana Revenue Authority opent daarna de technische besprekingen met de keynote.<\/p>\n\n\n\n
Achter de bestuurlijke formuleringen schuilt een ontwikkeling die voor burgers en bedrijven aanzienlijk ingrijpender is dan een nieuwe digitale belastingportal, omdat moderne belastingdiensten steeds minder afhankelijk worden van een ambtenaar die handmatig een dossier opent en steeds meer van systemen die miljoenen transacties, aangiften, bedrijfsgegevens en andere databronnen met elkaar kunnen vergelijken. Afwijkende patronen kunnen automatisch worden geselecteerd, ondernemingen kunnen op risicoprofiel worden gerangschikt en algoritmen kunnen verbanden ontdekken die bij traditionele steekproeven vrijwel onzichtbaar blijven. De wereld beweegt daardoor van belastingcontrole achteraf naar een systeem waarin afwijkend gedrag mogelijk wordt gedetecteerd op het moment dat de economische activiteit plaatsvindt.<\/p>\n\n\n\n
Internationale cijfers laten zien hoe snel die omslag al verloopt, want in 2016 gebruikte slechts ongeveer 9 procent van de onderzochte belastingadministraties kunstmatige intelligentie, terwijl dat aandeel volgens de meest recente vergelijkbare gegevens is gestegen naar 69 procent en nog eens 24 procent bezig was met implementatie. Big data wordt inmiddels door 87 procent van de onderzochte administraties gebruikt en kunstmatige intelligentie wordt bij ongeveer 64 procent ingezet voor risicoanalyse, terwijl ruim 74 procent AI gebruikt bij het opsporen van belastingontduiking en fraude. De technologie waarover CARICOM deze week spreekt behoort daarmee niet meer tot een experimentele toekomstvisie, maar is elders al onderdeel van het dagelijkse gereedschap waarmee overheidsinkomsten worden bewaakt.<\/p>\n\n\n\n
Het interessante gevolg daarvan is dat een belastingdienst met relatief weinig personeel theoretisch veel meer economische activiteit kan controleren wanneer de kwaliteit van de beschikbare data goed genoeg is, omdat computers niet dezelfde selectie hoeven te maken als menselijke controleurs. Een systeem kan bijvoorbeeld duizenden aangiften vergelijken met historische patronen, ongebruikelijke omzetverschuivingen markeren, afwijkende belastingteruggaven herkennen, ondernemingen met vergelijkbare kenmerken tegen elkaar afzetten en vervolgens inspecteurs vooral inzetten op dossiers waar de kans op onregelmatigheden het grootst is. Daardoor verschuift het werk van ambtenaren geleidelijk van zoeken naar afwijkingen naar het beoordelen van afwijkingen die technologie reeds heeft gevonden.<\/p>\n\n\n\n
Ook de dienstverlening aan de belastingplichtige verandert mee, omdat dezelfde technologie die fraude kan signaleren eveneens kan worden ingezet om fouten te voorkomen voordat een aangifte wordt ingediend. Steeds meer belastingdiensten werken met vooraf ingevulde informatie, digitale assistenten en systemen die burgers tijdens het aangifteproces kunnen waarschuwen wanneer gegevens ontbreken of vermoedelijk onjuist zijn. Meer dan 70 procent van de onderzochte belastingadministraties gebruikt inmiddels een vorm van kunstmatige intelligentie of heeft dergelijke toepassingen in ontwikkeling, waarbij systemen worden ingezet voor fraudedetectie, risicoselectie, virtuele assistenten en ondersteuning van belastingambtenaren.<\/p>\n\n\n\n
Die ontwikkeling kan de belastingmoraal verbeteren wanneer burgers sneller worden geholpen en eerlijke belastingplichtigen minder vaak met omslachtige controles worden geconfronteerd, maar dezelfde technologie kan een gevaarlijk machtsinstrument worden wanneer onvoldoende duidelijk is welke gegevens worden gebruikt, hoe een algoritme iemand als verhoogd risico classificeert en welke mogelijkheid bestaat om een geautomatiseerde beoordeling aan te vechten. Kunstmatige intelligentie kan immers niet alleen menselijke effici\u00ebntie vergroten, maar ook menselijke fouten op enorme schaal automatiseren wanneer slechte data, verkeerde aannames of verborgen vooroordelen onderdeel worden van het model.<\/p>\n\n\n\n
Een moderne belastingadministratie heeft daarom niet alleen programmeurs, servers en databanken nodig, maar ook juridische waarborgen, cybersecurity, onafhankelijke controle, goede gegevensbescherming en medewerkers die begrijpen hoe algoritmische beslissingen tot stand komen. Internationale deskundigen waarschuwen nadrukkelijk voor problemen rond transparantie, systematische vooringenomenheid en systemen waarvan zelfs de gebruiker onvoldoende kan uitleggen waarom een bepaalde conclusie is bereikt. Belastingheffing raakt direct aan eigendom, bedrijfsvoering en rechtsbescherming, waardoor een fout algoritme aanzienlijk ernstiger gevolgen kan hebben dan een chatbot die een verkeerd antwoord geeft.<\/p>\n\n\n\n
De Caribische uitdaging is daarbij bijzonder groot omdat digitalisering alleen werkelijk voordeel oplevert wanneer overheidsdatabases met voldoende kwaliteit zijn ingericht, belastingplichtigen correct kunnen worden ge\u00efdentificeerd, informatiestromen tussen overheidsdiensten betrouwbaar functioneren en economische activiteiten voldoende digitaal zichtbaar zijn. Een algoritme kan nauwelijks ontdekken wat nooit digitaal wordt geregistreerd en een geavanceerd risicomodel blijft zwak wanneer bedrijfsregisters, douanegegevens, betalingsinformatie, belastingaangiften en andere databronnen onvoldoende betrouwbaar of niet met elkaar verbonden zijn. De discussie over AI begint daarom feitelijk niet bij AI, maar bij administratieve discipline, datakwaliteit en institutionele capaciteit.<\/p>\n\n\n\n
Tijdens de conferentie wordt daarom eveneens gesproken over duurzame inkomstenmobilisatie, een term die voor kleine Caribische staten van groot belang is omdat regeringen structureel voldoende middelen moeten innen om gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid, infrastructuur en andere publieke voorzieningen te financieren zonder voortdurend nieuwe schulden te cre\u00ebren. Betere belastingadministratie betekent daarbij niet automatisch hogere tarieven, want een overheid kan haar inkomsten eveneens vergroten door bestaande belastingen correcter te innen, fraude terug te dringen, achterstanden sneller te verwerken en de informele economie geleidelijk beter zichtbaar te maken. Technologie kan daarmee het verschil verkleinen tussen het belastingtarief dat op papier bestaat en het bedrag dat uiteindelijk werkelijk in de staatskas terechtkomt.<\/p>\n\n\n\n
Een afzonderlijke regionale bijeenkomst over belastingheffing en ontwikkeling brengt gedurende dezelfde week CARICOM, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en andere internationale partners rond de tafel, waarmee de Caribische discussie rechtstreeks wordt gekoppeld aan de snel veranderende mondiale belastingarchitectuur. Multinationale ondernemingen, digitale diensten, grensoverschrijdende betalingen, internationale bedrijfsstructuren en nieuwe financi\u00eble technologie maken het voor nationale belastingdiensten steeds moeilijker om economische waarde uitsluitend binnen fysieke landsgrenzen te volgen, waardoor samenwerking en informatie uitwisseling een steeds belangrijker deel van belastinghandhaving worden.<\/p>\n\n\n\n
COTA zelf ontstond al in 1971 tijdens een bijeenkomst van hoofden van regionale belastingdiensten in Saint Lucia, waarna de institutionele basis in 1972 verder werd goedgekeurd door de verantwoordelijke ministers en regeringsleiders in het Caribisch gebied. Een besluit uit 1983 veranderde onder meer de organisatie van de algemene vergaderingen en de samenstelling van het uitvoerend bestuur, waarna vanaf 1985 een nieuwsbrief de eerdere periodieke publicatie verving. Een organisatie die ooit vooral bedoeld was om kennis tussen nationale belastingdiensten uit te wisselen, bevindt zich ruim een halve eeuw later daardoor midden in een veel ingewikkelder strijd om data, digitaal kapitaal, grensoverschrijdende economische activiteit en algoritmische controle.<\/p>\n\n\n\n
Suriname kan deze bijeenkomst daarom beter niet behandelen als opnieuw een regionale conferentie waarvan na vijf dagen vooral verklaringen en presentaties overblijven, want een economie die zich voorbereidt op grotere olie inkomsten heeft juist een belastingadministratie nodig die technisch minstens even snel professionaliseert als de economie die zij moet controleren. Dat vraagt om betrouwbare koppelingen tussen relevante overheidsdata, betere digitale identificatie, sterke cybersecurity, gespecialiseerde data analisten, controle op algoritmen en duidelijke wettelijke grenzen voor het gebruik van persoonsgegevens, omdat een intelligente fiscus alleen geloofwaardig is wanneer hij zowel belastingontduiking kan ontdekken als de rechten van de eerlijke belastingplichtige kan beschermen. Het zou economisch bijzonder kostbaar zijn wanneer straks miljarden door complexere ondernemingsstructuren en internationale transacties bewegen, maar de controlemechanismen nog functioneren volgens een administratief model dat voor een veel eenvoudiger economie werd ontworpen.<\/p>\n\n\n\n
De werkelijke revolutie die deze week in Georgetown wordt besproken zit daarom niet in een computer die sneller belasting kan berekenen, maar in de verschuiving van een overheid die achter economische gebeurtenissen aanloopt naar een overheid die patronen vrijwel onmiddellijk kan herkennen en daarop kan reageren. Kunstmatige intelligentie kan belastingontduikers het leven aanzienlijk moeilijker maken, dienstverlening eenvoudiger maken en miljarden aan gemiste inkomsten helpen terughalen, maar technologie corrigeert geen zwakke instituties en herstelt geen slechte administratie uit zichzelf. Een land dat eerst zijn data, mensen, wetgeving en controlemechanismen op orde brengt kan AI veranderen in een krachtig instrument voor eerlijkere belastingheffing, maar een overheid die alleen het algoritme koopt zonder het institutionele fundament te bouwen digitaliseert uiteindelijk vooral haar eigen tekortkomingen.<\/p>\n\n\n\n
Volg Ko\u2019W\u2019 Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina<\/a>, TIKTOK<\/a> and Youtube kanaal<\/a>. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"De klassieke belastingdienst die formulieren ontvangt, cijfers achteraf controleert en pas maanden later ontdekt dat inkomsten buiten beeld…","protected":false},"author":2,"featured_media":16705,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,18,14],"tags":[58,22],"class_list":["post-16704","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-actueel","category-events","category-financial-nieuws","tag-buitenlandsnieuws-voor-suriname","tag-kowchecking","cs-entry","cs-video-wrap"],"yoast_head":"\n