Suriname staat tegelijk voor een belofte en een waarschuwing. Dit komt omdat de olievooruitzichten optimisme voeden, maar het fundament van stabiliteit opnieuw begint te schuiven. Het IMF stelt dat recente ontsporingen in begroting en geldbeleid eerdere winst grotendeels hebben weggevist. Hierdoor krijgen inflatie en wisselkoersdruk weer ruimte. De kernboodschap is dat een olieboom pas voordeel oplevert als discipline terugkeert. Daarnaast moeten instituties steviger worden en buffers niet als luxe worden behandeld.
Achter de groeiverhalen zit een kwetsbare rekening, want de kasruimte is dunner geworden en de schuldenlast is zwaarder gaan wegen. Het IMF dringt aan op een strakker begrotingsspoor, met meer controle op uitgaven en een bredere belastingbasis. Ook wil het IMF een overheid die haar systemen digitaal en controleerbaar maakt. Daarnaast moet de centrale bank scherper sturen op geldgroei en alleen ingrijpen in de wisselkoers wanneer de markt echt ontregeld raakt. Voorspelbaarheid is daarbij vaak goedkoper dan paniekmaatregelen.
Parallel aan die macrospanning groeit de onrust over het binnenland. Regering en parlement willen nu achter gesloten deuren een veiligheidsaanpak smeden. In De Nationale Assemblée is gesproken over georganiseerde criminaliteit met buitenlandse bendes. Ook kwamen gebieden aan bod waar de staatsmacht zichtbaar wegvalt en illegaliteit het vacuüm vult. Zodra de overheid daar geen tempo maakt met aanwezigheid en handhaving, raakt het probleem minder bestuurbaar. Daardoor worden gewone inwoners en legale ondernemers de eerste die de prijs betalen.
Naast geld en veiligheid schuift een derde dossier naar voren dat stiller is maar net zo ontwrichtend werkt. Dit komt omdat een aanzienlijk deel van de hiv dragers hun status niet kent. Daardoor komen zij te laat in zorg. Artsen waarschuwen dat schaamte, stigma en lage testbereidheid, vooral bij mannen, de deur openzetten voor late diagnoses, zwaardere behandeltrajecten en hogere druk op ziekenhuizen. Normalisering van testen, vroege voorlichting op scholen en het vanzelfsprekend maken van preventie in het dagelijks leven haalt vaak meer schade weg dan dure reparatie achteraf. Dit geldt zeker wanneer gezinnen en gemeenschappen elkaar daar niet op laten vallen.
De drie lijnen komen uiteindelijk op één punt samen. Dit komt doordat een land dat een olieperiode inloopt geen ruimte heeft voor slordigheid in beleid, gaten in veiligheid en uitstel in volksgezondheid. Sterke regels voor olieinkomsten, transparant financieel beheer en strak toezicht op banken en niet banken maken het verschil tussen een tijdelijk feest en een duurzame sprong vooruit. Suriname wint het meest wanneer de grote belofte van morgen wordt gekoppeld aan goed georganiseerde keuzes van vandaag. Hierdoor lekt groei niet weg door ruis, angst en vermijdbare ziekte.
Volg de Facebook pagina and Youtube kanaal voor inspiratie.
